ஶ்ரீமாந் வேங்கடநாதா²ர்ய: கவிதார்கிககேஸரீ ।
வேதா³ந்தாசார்யவர்யோ மே ஸந்நித⁴த்தாம் ஸதா³ ஹ்ரு’தி³ ॥

ஸ்வத:ஸித்³த⁴ம் ஶுத்³த⁴ஸ்ப²டிகமணிபூ⁴ப்⁴ரு’த்ப்ரதிப⁴டம்
ஸுதா⁴ஸத்⁴ரீசீபி:⁴ த்³யுதிபி⁴ரபதாபதிபு⁴வநம் ।
அநந்தை: த்ரய்யந்தைரநுவிதி³தஹேஷாஹலஹலம்
ஹதாஶேஷாவத்³யம் ஹயவத³நமீடீ³மஹி வஹ: ॥

————–
வ்யாக்²யாநம்
இந்தி³ராமந்தி³ரோரஸ்கமிந்தா³தி³ஸுரவந்தி³தம்வந்தா³ருப்³ரு’ந்த³மந்தா³ரம் வந்தே³ கோ³விந்த³பா³லகம் ॥ 1॥
கந்த³ர்பஸம்வராகாரம் ப்³ரு’ந்தா³வநவிபூ⁴ஷணம் ।
ஆநந்த³கந்த³ஜம் நந்த³நந்த³நம் வந்தி³ஷீமஹி ॥
ப்ரணிபத்ய கு³ரூத்தம்ஸம் ஶ்ரீமத்³வேதா³ந்ததே³ஶிகம் ।
ஹயக்³ரீவஸ்தவவ்யாக்²யாம் குர்வேऽஹம் தத்ப்ரஸாத³த: ॥

இஹ க²லு ஶ்ரீமாந் வேதா³ந்ததே³ஶிக:, ஸம்யகு³பாஸநவிஶேஷவஶீக்ரு’த
ஹ்ரு’த³ய புண்ட³ரீகமத்⁴யமண்ட³நாயித தாண்ட³வப்ரசண்ட³துரங்க³முக²
மார்தாண்ட³மண்ட³ல:, ஸகல பண்டி³தநிகுரும்ப³முக்தாதபத்ரிதகீர்திமண்ட³ல:,
ஸர்வதந்த்ரஸ்வதந்த்ர:, கவிதார்கிககேஸரீ, பரமகாருணிக:,ப⁴க³வத்மல்யாணகு³ணக³ணாநுஸந்
அநாதி³ஸம்ஸார ஸஞ்சிததௌ³ஷ்கர்ஶ்ய பாஶப³ந்தீ³க்ரு’த ப்ராணிப்³ரு’ந்த³ம்
ஸந்திதாரயிஷு:, ஶ்ரீஹயக்³ரீவமபி⁴ஷ்டோதும் ப்ரதிஜாநீதே (ஸ்வத) இதி ।
ஸ்வதஸ்ஸித்³த⁴ம் – ஸ்வப்ரகாஶம், நநு ஸித்³த⁴ஶப்³த³ஸ்ய பா⁴வார்த²விஹித
க்ரு’த்ப்ரத்யயாந்தத்வே ஸ்வத இதி பஞ்சம்யர்த²பூ⁴தஹேத்வர்த²விஹித தஸில்ப்ரத்யயஸ்யாநந்ஸ்யாத் – ஸித்³த⁴ஶப்³த³ஸ்ய ப்ரகாஶமாத்ரார்த²கத்வேந, ஸ்வஶப்³த³ஸ்யாபி
“ப்ரகாஶார்த²கத்வேந தஸி: பஞ்சம்யர்த²ஹேத்வர்த²கத்வேந ச ப்ரகாஶாதீ⁴நப்ரகாஶார்த²லாபா⁴த1

ப்ரக்ரு’தே ப்ரகாஶஸ்ய நித்யத்வேந ஸ்வாத்மாநம் ப்ரதி ஸ்வஸ்ய ஹேதுத்வாஸம்ப⁴வேந
ச தத³ஸம்ப⁴வாத், கர்த்ரர்த²விஹித க்ரு’தக்ரு’த்ப்ரத்யயாந்தத்வே பூர்வோக்தரீத்யா ।
ஸ்வாதீ⁴ந ப்ரகாஶவத்த்வமர்த²ஸ்ஸ்யாத்। ததா² ச ஸ்வஸ்யேவ ஸ்வப்ரகாஶஸ்யாபி
நித்யத்வேந பூர்வோக்த தூ³ஷணக்³ராஸாதி³தி சேத், மைவம்। உப⁴யதா⁴ऽபி
தோ³ஷாபா⁴வாத்। ததா²ஹி।ஆத்³யபக்ஷே-ப்ரகாஶஸ்ய ஸ்வாதீ⁴நத்வே தாத்பர்யாபா⁴வாத்।
அந்யாநதீ⁴நத்வே தாத்பர்யாத், த்³விதீயபக்ஷே- ஸ்வாதீ⁴நப்ரகாஶவத்த்வே
தாத்பர்யாபா⁴வாத், அந்யாநதீ⁴நப்ரகாஶவத்த்வே தாத்பர்யாத், உப⁴யதா²பி மணி
ப்ரகாஶமண்யாதி³ வ்யாவ்ரு’த்திஸித்³தே:⁴। ஸ்வத: – ஸ்வஸ்மாத், ஸித்³த⁴ம் – ஸித்³தி:⁴

• ஜ்ஞாநம், ப்ரகாஶ ஸ்வரூபம்; ஸித்³த⁴ம் ஜ்ஞாதம் ப்ரகாஶிதம் வா; ஸ்வாதீ⁴ந
  ப்ரகாஶாபி⁴ந்நம் அந்யாதீ⁴ந ப்ரகாஶ ரஹிதம் வேத்யர்த:²। ஸார்வவிப⁴க்திகதஸில்
  ப்ரத்யயாந்தத்வே து ப்ரத²மார்த⁴ வர்ணநஸம்ப⁴வேந ஸ்வயம் ப்ரகாஶார்த²லாபா⁴ந்ந
  கோऽபி தோ³ஷக³ந்த:⁴। யத்³வா – ஸ்வத: – ஸ்வஸ்மாத், ஸித்³த⁴ம் – உத்பந்நம்,
  காரணாந்தராபாதி³தோத்பத்தி ஶூந்யமித்யர்த:²। நித்யமிதி யாவத்। அத²வா,
  நித்யத்வம் நாந்யாதீ⁴நமித்யாவா – (ஸ்வத) இதி। அநேந நித்யமுக்த தி³வ்யாவ்ரு’த்தி:,
  தேஷாம் ஸ்வரூப ஸ்வபா⁴வஸ்தி²திப்ரவ்ரு’த்தீநாம் ப⁴க³வதா³யத்தத்வாத்। நநு
  நித்யமுக்தஸ்வரூவ ஸ்வபா⁴வாதீ³நாமபி நித்யத்வாத்கத²ம் ப⁴க³தா³யத்தத்வமிதி
  சேந்ந, நித்யாநாமபி தத்³வதிரேக ப்ரஸஞ்ஜிதவ்யதிரேக ப்ரதியோகி³த்வரூப
  ப⁴க³வதா³யத்தத்வஸம்ப⁴வாத்। ததா² ச ஶ்ருதி:- “கோ ஹ்யேவாந்யாத்ம ப்ராண்யாத்,
  யதே³ஷ ஆகாஶ ஆநந்தோ³ ந ஸ்யாத்” இதி – பரமாணுக³தபாரிமாண்ட³ல்யஸ்ய
  நித்யத்வேऽப்யாஶ்ரயாதீ⁴நாவஸ்தா²யா ந்யாயவித்³பி⁴ரங்கீ³காராச்ச। நநு ஸித்³த⁴ஶப்³த³ஸ்ய
  நித்யபர்யாயத்வம் கத²மிதி சேது³ச்யதே – “ஸித்³தே³ ஶப்³தா³ர்த²ஸம்ப³ந்தே⁴”
  இத்யத்ர மஹாபா⁴ஷ்யே ஸித்³த⁴ஶப்³த³ஸ்ய நித்யபர்யாயத்வேந வ்யாக்²யாநாத்।
  ததா² ஹி। ஸித்³த⁴ஶப்³த³ஸ்ய க: பதா³ர்த:²? நித்யபர்யாயவாசீ ஸித்³த⁴ஶப்³த:³
  கத²ம் புந: ஜ்ஞாயதே? மத்கூட ஸ்தே²ஷ்வவிசாலிஷு பா⁴வேஷு வர்ததே
  தத்³வச்ச ஸித்³த⁴ம்। ஸித்³தா⁴ ப்ரு’தி²வீ, ஸித்³த⁴ மாகாஶ மித்யலம் ப³ஹுநா।
  (ஶுத்³த⁴ஸ்ப²டிகமணிபூ⁴ப்⁴ரு’த்ப்ரதிப⁴ட) மிதி। ஶுத்³த⁴ஸ்ய – நிர்மலஸ்ய,
  ஸ்ப²டிகமணிபூ⁴ப்⁴ரு’த: – ஸ்ப²டிகமயபர்வதஸ்ய, ப்ரதிப⁴டம் – ததோऽப்யதிஶயித
  காந்திமத்த்வேந தம் திரஸ்குர்வந்தமித்யர்த:² । ஸுதா⁴ஸத்⁴ரீசீபி:⁴ – அம்ரு’தஸஹசரீகி:²,
  த்³யுதிபி:⁴ – காந்திபி:⁴, (அபதாபத்ரிபு⁴வநம்) அபக³த: தாப: -ஆத்⁴யாத்மிகாதி⁴தை³விகாதி⁴பௌ⁴திஸமஸ்தது:³கா²த்மகஸ்தாபோ யஸ்மிந் தத்; த்ரயாணாம் பு⁴வநாநாம் ஸமாஹார
  ஸ்த்ரிபு⁴வநம், பாத்ராதி³த்வாந்ந ஜீப்। அபதாபம் த்ரிபு⁴வநம் யஸ்ய ததோ²க்த:;
  ஹயக்³ரீவகாந்தயஶ்சந்த்³ரமண்ட³லமத்⁴யவ்ரு’த்திஸுதா⁴ஸ ஹிதாஸ்ஸத்ய
  ஸ்த்ரிலோகீஸந்தாபஹாரிண்யோ ப⁴வந்தி। மண்ட³லஸ்த²ஸ்ஸுதா⁴ம்ஶோ: “பும்ஸாம்
  கர்மாநலார்தாநாம் பாபிநாம் க்லேஶஶாந்தயே, ஸ்வதே³தேந்து³ஸ்ஸமுத்³ரேண
  ஹ்லாத³யந்கோ³க³ணேநவே” த்யாதி³வசநாத்। அநந்தை:- நிரவதி⁴கை:,த்ரய்யந்தை: வேதா³ந்தை:, (அநுவிஹிதஹேஷாஹலஹலம்), அநுவிஹித: – அநுஸ்ரு’த:, ஹேஷா ஹேஷாப்⁴யோ ஹலஹல:, அஶ்வத்⁴வநிவிஶேஷோ யஸ்ய ததோ²க்தம்। யதோ²க்தம்
  பா⁴க³வதே த்³விதீய ஸ்கந்தே⁴ ப்³ரஹ்மநாரத³ஸம்வாதே³ – “வாசோ ப³பூ⁴வு ருஶதீ
  ஶ்வஸதோऽஸ்ய ந ஸ்த” இதி। “தஸ்ய ஹ வா தஸ்ய மஹதோ பூ⁴தஸ்ய நிஶ்வஸித
  மேதத்³ரு’க்³வேத³” இதி ஶ்ருதி:। (ஹதாஶேஷாவத்³யம்) ஹதாநி – பரிஹ்ரு’தாநி,
  அஶேஷாவத்³யாநி – நமஸ்ததோ³ஷா:, யேந தத்ததோ²க்தம்। ஆஶ்ரிதாநாமிதி ஶேஷ:।
  யத்³வா – ஆஶ்ரிதாபராதோ⁴பேக்ஷகத்வமத்ர விவக்ஷிம்। “ந ஸ்மரத்யபகாராணாம்
  ஶதமப்யாத்மவத்தயே” த்யுக்தே:।ஹதாநி- அத்யந்தாஸம்ஶ்லிஷ்டாநி, அஶேஷாவத்³யாநி
• ஸமஸ்தஹேயாநி, யஸ்மிந் ததோ²க்தம்। நிகி²லஹேயப்ரத்யநீகத்வாத்தத்ர
  தோ³ஷா ந ஸம்ப⁴வந்தீதி பா⁴வ:। ததா² ச ஶ்ருதி: – “அபஹதபாப்மா விரஜோ
  விம்ரு’த்யுர்விஶோகோ விஜிக⁴த்ஸோऽபிபாஸஸ்ஸத்யகாமஸ்ஸத்யஸங்கல்ப”
  இதி। ஹயவத³நம் – ஹயஸ்ய வத³நமிவ வத³நம் யஸ்ய ததோ²க்தம், ஶாக
  பார்தி²வாதி³த்வாந்மத்⁴யமபத³லோபீ ஸமாஸ:। (மஹ) இதி। பரம் ப்³ரஹ்ம
  ஜ்யோதிஷா மபி ஜ்யோதிரயம் புருஷஸ்ஸ்வயஞ்ஜ்யோதி:। “தேஜஸ்தேஜஸ்விநாமஹ”
  மித்யாத்³யுக்தே:। ஈடீ³மஹி – ஸ்துவீமஹி। (ஈட³- ஸ்துதௌ லடா³த்மநேபத³ம்)
  நித்யத்வ- தேஜிஷ்ட²த்வ -ஸகலதோ³ஷாபஹாரித்வ- வேத³ப்ரவக்த்ரு’த்வநிர்தோ³ஷத்வாதி³கு³ணகம் ஶ்ரீஹயக்³ரீவம் ஸ்தும இத்யர்த:²। ஸ்வபா⁴வோக்திரலங்கார:।
  “ஸ்வபா⁴வோக்திரலங்காரோ யதா²வத்³வஸ்துவர்ணந” மிதிலக்ஷணாத்। அத்ர
  ஸ்வாதந்த்ர்யாபி⁴மாந நிவ்ரு’த்தயே கர்துரநுபாதா³நம் ।
  
• ப்ராசீ ஸந்த்⁴யா காசித³ந்தர்நிஶாயா: ப்ரஜ்ஞாத்³ரு’ஷ்டே ரஞ்ஜநஶ்ரீ ரபூர்வா ।
  வக்த்ரீ வேதா³ந் பா⁴து மே வாஜிவக்த்ரா வாகீ³ஶாக்²யா வாஸுதே³வஸ்ய மூர்தி: ॥ 2॥
  
• ப⁴க³வந்தம் ஸ்தோதும் ததா³விர்பா⁴வப்ரார்த²நயா தமபி⁴முகீ²கரோதி। ப்ராசீதி।
  வாஸுதே³வஸ்ய – “ஸர்வத்ராஸௌ ஸமஸ்தம் ச வஸத்யத்ரேதி வை யத:, தத
  ஸ்ஸ வாஸுதே³வேதி வித்³வத்³பி:⁴ பரிபட்²யத” இத்யாத்³யுக்தஸ்ய பரமாத்மந:,
  வாஜிவக்த்ரா -ஹயவத³நா, வாகீ³ஶாக்²யா – வாகீ³ஶேதி ஆக்²யா யஸ்யா
  ததோ²க்தா; வேதா³ந் -ரு’க்³யஜுஸ்ஸாமாத⁴ர்வணரூபாந், வக்த்ரீ – வ்யஞ்ஜயந்தீ,
  “ரு’சஸ்ஸாமாநி ஜஜ்ஞிரே ச²ந்தா³ங்க்³ஸி ஜஜ்ஞிரே தஸ்மாத்” இதி, “ப்ரவக்தா
  ச²ண்ட³ஸாம் வக்தா பஞ்சராத்ரஸ்ய ய ஸ்ஸ்வய”மித்யாதி³வசநாத்। அத்ர
  “ந லோகாய நிஷ்டா²க²லர்த²த்ரு’ணா”மிதி ஷஷ்டீ²நிஷேத:⁴। அந்தர்நிஶாயா:
• அஜ்ஞாநநிஶீதி²ந்யா:, காசித்-விலக்ஷணா ஸந்த்⁴யா, ப்ராசீ ஸந்த்⁴யா விபா⁴தஸந்த்⁴யா, அஜ்ஞாநாந்த⁴கார நிவர்திநீதி யாவத்। (ப்ரஜ்ஞாத்³ரு’ஷ்டே:)
  ப்ரஜ்ஞா – தத்த்வஹிதபுருஷார்த²விஷயிணீ தீ:⁴, ஸைவ, த்³ரு’ஷ்டி: – ஈக்ஷணம்,
  தஸ்யா:, அபூர்வா – ப்ரஸித்³தா⁴ விலக்ஷணா, அஞ்ஜநஶ்ரீ: – அஞ்ஜநஸம்பந்மூர்தி:,
  தநு: மே, பா⁴து – ஸ்பு²ரது, பா⁴ -தீ³ப்தௌ லோட்। தாத்³ரு’ஶமூர்திஸாக்ஷாத்காரே
  ஸ்வஸ்யாப்யஜ்ஞாநநிவ்ரு’த்திபூர்வக ஜ்ஞாநவ்ரு’த்³தி⁴ர்பூ⁴யாதி³த்யாஶய:। ரூபகாலங்கார:।
  “ஆரோப்யவிஷயஸ்ய ஸ்யாத³திரோஹிதரூபிண:, உபரஞ்ஜிதமாரோப்யமாணம்
  ததூ³ப்ரகம் மத” மிதி லக்ஷணாத் ।
  
• ஜ்ஞாநாநந்த³மயம் தே³வம் நிர்மலஸ்ப²டிகாக்ரு’திம் ।
  ஆதா⁴ரம் ஸர்வவித்³யாநாம் ஹயக்³ரீவமுபாஸ்மஹே ॥ 3॥
  
• பூர்வஸ்மிந் ஶ்லோகே ஹயமுக²ஸந்நிதா⁴நம் ப்ரார்தி²தம்। இதா³நீம் ஸந்நிஹிதம்
  ப⁴க³வந்தமுபாஸ்மஹ இத்யாஹ (ஜ்ஞாநாநந்தே³தி)। ஜ்ஞாநாநந்த³மயம் ஜ்ஞாநாநந்த³ப்ரசுரம்। “தத் ப்ரக்ரு’தவசநே மயடி³தி ப்ராசுர்யார்தே² மயட்। யத்³வா
• ஜ்ஞாநாநந்த³மயம் – ஜ்ஞாநாநந்த³ஸ்வரூபம், “ஸ்வார்தே² மயட், ப்ராணமய
  இத்யாதி³வத்। “ஸத்யம் ஜ்ஞாநமநந்தம் ப்³ரஹ்ம, கோ ஹ்யேவாந்யாத்க: ப்ராண்யாத்
  யதே³ஷ அகாஶ ஆநந்தோ³ ந ஸ்யா” தி³த்யுக்தே:। (நிர்மலஸ்ப²டிகாக்ரு’திம்)
  நிர்மல:- ஜாஜ்வல்யமாந:, ஸ்ப²டிக: – ஸ்ப²டிகமணி:, தஸ்யாக்ரு’திரிவாக்ரு’திர்யஸ்ய
  தம்; ஸர்வவித்³யாநாம் – ஸகலகலாநாம், ஆதா⁴ரம் – நிலயம், “ச²ந்தோ³மயோ
  மக²மயோऽகி²லதே³வதாத்மே” த்யுக்தே:। ஹயக்³ரீவம் தே³வமுபாஸ்மஹே த்⁴யாயாம:, “ஆஸ- உபவேஶநே” ।
  
• விஶுத்³த⁴விஜ்ஞாந க⁴நஸ்வரூபம் விஜ்ஞாநவிஶ்ராணநப³த்³த⁴தீ³க்ஷம் ।
  த³யாநிதி⁴ம் தே³ஹப்⁴ரு’தாம் ஶரண்யம் தே³வம் ஹயக்³ரீவமஹம் ப்ரபத்³யே ॥ 4॥
  
• கு³ருலகூ⁴பாயபூ⁴தயோர்ப⁴க்தி ப்ரபத்த்யோர்மத்⁴யே ப்ரசராமீத்யாஹ (விஶுத்³த⁴) மிதி।
  அஹம் – தா³ஸபூ⁴த:, த³யாயா: நிதி⁴ம் – அக்ஷயஸ்தா²நம், தம், அத ஏவ தே³ஹப்⁴ரு’தாம்
• ப்ராணிநாம், ஶரண்யம் – ரக்ஷகம், (விஶுத்³த⁴விஜ்ஞாநக⁴நஸ்வரூபம்) விஶுத்³தே⁴ந
• நிர்மலேந, விஜ்ஞாநேந, க⁴நம் – நிபி³ட³ம், அந்தர்ப³ஹிர்ஜ்ஞாநமயமித்யர்த:²।
  யத்³வா, விஜ்ஞாநரூபோ க⁴ந: -பிண்ட:³, தத்³ரூபமித்யர்த:²। “விஜ்ஞாநக⁴ந ஏவே”தி
  ஶ்ருதே:, ஸ்வரூபம் யஸ்ய, தம்। (விஜ்ஞாநவிஶ்ராணநப³த்³த⁴தீ³க்ஷம்) விஜ்ஞாநஸ்ய
• ஜ்ஞாநயோக³ஸ்ய, விஶ்ராணநே – விதரணே, ப³த்³தா⁴ -த்⁴ரு’தா, தீ³க்ஷா ஸங்கல்ப:, யஸ்ய தம்। “தேஷாம் ஸததயுக்தாநாம் ப⁴ஜதாம் ப்ரீதிபூர்வகம், த³தா³மி
  பு³த்³தி⁴யோக³ம் தம் யேந மாமுபயாந்தி த” இத்யாதி³வசநாத்। ஹயக்³ரீவம்,
  ப்ரபத்³யே – ஶரணம் யாமி, “பத்³ல் -க³தௌ” லடா³த்மநேபத³ம்। ஜ்ஞாநஸ்வரூபஸ்ய
  ஜ்ஞாநப்ரத³ஸ்ய த³யாளோ: ஸர்வபூ⁴தஶரண்யஸ்ய ஶரணாக³தா அஸ்மத்ஸம்ரக்ஷணம்
  கியதி³தி பா⁴வ: ।
  
• ஸமாஹாரஸ்ஸாம்நாம் ப்ரதிபத³ம்ரு’சாம் தா⁴ம யஜுஷாம்
  லய: ப்ரத்யூஹாநாம் லஹரிவிததிர்போ³த⁴ஜலதே:⁴ ।
  கதா²த்³ரு’ப்யத்கௌதஸ்குதகலஹ கோலாஹலப⁴வம்
  ஹரத்வந்தர்த்⁴வாந்தம் ஹயவத³நஹேஷாஹலஹல: ॥ 5॥
  
• ப⁴க³வதி ஹயாஸ்யே ப⁴க்திப்ரபத்திரூபோபாயத்³வயம் விதா⁴ய,ஸம்ப்ரதி சிகீர்ஷிதஸ்தோத்ரபரிஸ
  ப்ரதிப³ந்த⁴காஜ்ஞாநாந்த⁴காரநிவ்ரு’த்திம் ஸர்வவிக்⁴நோபஶமாத்³த⁴யமுக²
  ஹேஷாரவஸகாஶாத் ஸ்வஸ்ய ப்ரார்த²யதே (ஸமாஹர) இதி। ஸாம்நாம் ஸாமஶாகா²நாம்,ஸமாஹார: -ஸங்கா⁴த:, தத்ஸ்வரூபமிதி யாவத்। “ப்ரணவோத்³கீ³த²வசஸ”
  இத்யுக்தே:। ரு’க்ஸாகா²நாம், ப்ரதிபத³ம்- தத³ர்த²போ³த⁴கபர்யாயபத³ம், யஜுஷாம் தைத்திரீயஶாகா²நாம், தா⁴ம – வாஸப்தா²நம், ப்ரத்யூஹாநாம் – வித்³யாப்ரதிப³ந்த⁴கவிக்⁴நாநாம்,லய: – த்⁴வம்ஸ:, போ³த⁴ஜலதே:⁴ – ஜ்ஞாநஸாக³ரஸ்ய, லஹரிவிததி: – தரங்க³பரம்வரா,(ஹயவத³நஹேஷாஹலஹல:) ஹயவத³நஸ்ய – ஹயக்³ரீவஸ்ய, ஹேஷாக்²யோ ஹலஹல: அஶ்வத்⁴வநி:, (கதா²த்³ரு’ப்யத்கௌதஸ்குதகலஹ கோலாஹலப⁴வம்) கதா²ஸு
• வாத³கதா²ஸு, த்³ரு’ப்யந்த: கௌதஸ்குதா: – குத: குத இதி வாதி³ந:, ஸ
  “கஸ்காதி³த்வாத்ஸ:”, தேஷாம், கலஹகோலாஹலேந – அயதா²ர்த²வாத³கலஹேந,
  ப⁴வ: – ஜந்ய:, அந்தர்த்³வாந்தம், ஹரது – நிவர்தயது, “ஹ்ரு’ஞ்- ஹரணே”।
  ஹேஷாஹலஹலஸ்ய ஸமாஹாராத்³யபே⁴தோ³க்த்யா பே⁴த³ரூபகாலங்கார: ।
  
• அபௌருஷேயை ரபி வாக்ப்ரபஞ்சை ரத்³யாபி தே பூ⁴திமத்³ரு’ஷ்டபாராம் ।
  ஸ்துவந்நஹம் முக்³த⁴ இதி த்வயைவ காருண்யதோ நாத² ! கடாக்ஷணீய: ॥ 6॥
  
• ஸாக்ஷாத்க்ரு’தே ப⁴க³வதி விவித⁴ விசித்ராநந்தாஶ்சர்ய ஸநகஸநந்த³நாதி³
  த்⁴யாநாகோ³சர தி³வ்யஸ்வபா⁴வம் த்³ரு’ஷ்ட்வாऽஸ்ய ப⁴க³வத்³கு³ணாநுவர்ணநே
  ப்ரயத்ந: பரிஹஸாஸ்பத³ இத்யபி⁴ப்ரேத்யாஹ (அபௌருஷேயை ரிதி)। ஹே நாத² ஹே ஹயக்³ரீவ, அத்³யாபி – இதா³நீ மபி, அபௌருஷேயை: – நித்யை:, “அநாதி³நித⁴நா
  ஹ்யேஷா வாகு³த்ஸ்ரு’ஷ்டா ஸ்வயம்பு⁴வே” த்யாத்³யுக்தே:। வாக்ப்ரபஞ்சைரபி வேத³ஜாலைரபி, (அத்³ரு’ஷ்டபாராம்) அத்³ரு’ஷ்டம் – ப்ரதிபாத³நாவிஷயீபூ⁴தம், பாரம்அவதி:⁴, யஸ்யா ஸ்ஸா ததோ²க்தா “யதோ வாசோ நிவர்தந்தே, அப்ராப்ய மநஸா
  ஸஹே” தி ஶ்ருதே: । “நாந்தோऽஸ்தி ம தி³வ்யாநாம் விபூ⁴தீநாம் பரந்தபே” த்யாதி³
  
  ஸ்ம்ரு’தேஶ்ச । பூ⁴திம் – கு³ணாத்³யைஶ்வர்யம், ஸ்துவந் – வர்ணயந், அஹம், முக்³த:⁴
• பா³ல:, க்ரு’த்யஸாத்⁴யே யதமாந இதி யாவத்; இதி – ஹேதோ:, த்வயா, காருண்யத
  ஏவ – க்ரு’பாவஶாதே³வ, ந ஹ்யஸ்மதா³தி³ஷு கடாக்ஷநிமித்தம் கிஞ்சித³ஸ்தீதி
  பா⁴வ:। கடாக்ஷணீய: – பா³லேஷ்வகிஞ்சித்குர்வத்ஸ்வபி பரமகாருணிகஸ்ய பிது:
  கருணாகடாக்ஷ: ஸ்வாபா⁴விக இதி பா⁴வ: ।
  
• தா³க்ஷிண்யரம்யா கி³ரிஶஸ்ய மூர்திர்தே³வீ ஸரோஜாஸநத⁴ர்மபத்நீ ।
  வ்யாஸாத³யோऽபி வ்யபதே³ஶ்யவாச ஸ்ஸ்பு²ரந்தி ஸர்வே தவ ஶக்திலேஶை: ॥ 7॥
  
• லோகே யே வித்³யாதி³கா: தே ஸர்வேऽபி ப⁴வதீ³யஶக்த்யம்ஶை: ஸ்ப்ரு’ஶந்தீத்யாஹ
  (தா³க்ஷிண்யே) தி । ஹே நாத² – ஹே ஹயக்³ரீவ, கி³ரிஶஸ்ய – ருத்³ரஸ்ய,
  (தா³க்ஷிண்யரம்யா) தா³க்ஷிண்யீந – ஸுக²ப்ரியவசநாதி³நா, ரம்யா -மநோஹரா,
  யத்³வா, தா³க்ஷிண்யேந – வித்³யாப்ரதா³ந ஸாமர்த்²வேந, ரம்யா – மநோஜ்ஞா,
  மூர்தி:, ஸரோஜாஸநஸ்ய – சதுர்முக²ஸ்ய, த⁴ர்மபத்நீ – ஸஹத⁴ர்மசரீ, தே³வீ
• ஸரஸ்வதீ, வ்யபதே³ஶ்யவாச: – ப்ரஸித்³த⁴ க்³ரந்த²கர்தாரோ வ்யாஸாத³ய:,
  வ்யாஸவால்மீகிஶுக பராஶராத³யோऽபி, ஸர்வே – பூர்வஸமுதி³தவ்யதிரிக்தா:, தவ
  ஶக்திலேஶை: – வித்³யாஶக்த்யம்ஶை:, ஸ்பு²ரந்தி – பா⁴ந்தி। “ந தத்ர ஸூர்யோ பா⁴தி
  ந சந்த்³ரதாரகம், நேமா வித்³யுதோ பா⁴ந்தி குதோऽயமக்³நி:, தமேவ பா⁴ந்த மநுபா⁴தி
  ஸர்வம் தஸ்ய பா⁴ஸா ஸர்வமித³ம் விபா⁴தீ” தி ஶ்ருதே:। “யத்³யத்³விபூ⁴திமத்ஸத்வம்
  ஶ்ரீமதூ³ர்ஜிதமேவ வா, தத்ததே³வாவக³ச்ச² த்வம் மம தேஜோऽம்ஶஸம்ப⁴வ” மிதி
  ஸ்ம்ரு’தேஶ்ச ।
  
• மந்தோ³ ப⁴விஷ்யந்நியதம் விரிஞ்சோ வாசாம் நிதே⁴! வஞ்சிதபா⁴க³தே⁴ய: ।
  தை³த்யாபநீதாம் த³யயைவ பூ⁴யோऽப்யத்⁴யாபயிஷ்யோ நிக³மாந்நசேத்த்வம் ॥ 8॥
  
• ப்³ரஹ்மாதீ³நாமபி ப்ரமாத³காலே த்வமேவ க³திரித்யாஹ (மந்த³) இதி। ஹே வாசாம்
  நிதே⁴ – வாகீ³ஶ, த்வம் – ப⁴வாந், (தை³த்யாபநீதாந்) தை³த்யேந – அஸுரேண,
  அபநீதாந் – அபஹ்ரு’தாந், நிக³மாந் – வேதா³ந், பூ⁴யோऽபி – புநரபி, த³யயா காருண்யேநைவ, நாத்⁴யாபயிஷ்யோ யதி³, விரிஞ்ச: – ப்³ரஹ்மா, வஞ்சிதபா⁴க³தே⁴ய:
• ப்ரதாரிதபா⁴க்³யஸ்ஸந், மந்த:³ – ஜட:³, கார்யாகார்யவிவேகஶூந்ய:; அப⁴விஷ்யத்।
  ஹேதுஹேதுமதோர்ல்ரு’ஜ்। நியதம் – த்⁴ருவம்। “ஆபந்நாநாம் பரா க³தி” ரித்யுக்தரீத்யா
  ப்³ரஹ்மதீ³நாமப்யாபத்காலே த்வமேவ க³தி ரிதி பா⁴வ:। அத்ர மது⁴கைடபா⁴ப்⁴யாம்
  சதுர்முக²ம் ப்ரதார்ய வேதா³ அபஹ்ரு’தா:, தத: ப்ரபு³த்³தே⁴ந ப்³ரஹ்மணா ப⁴க³வாந்
  ப்ரஸாதி³த: மத்ஸ்யரூபேணாவதீர்ய, தௌ ஹத்வா வேதா³ந் ஸங்க்³ரு’ஹ்ய தா⁴த்ரே
  வ்யதரதி³தி பௌராணிகீ கதா²ऽநுஸந்தே⁴யா ।
  
• விதர்கடோ³லாம் வ்யவதூ⁴ய ஸத்த்வே ப்³ரு’ஹஸ்பதிம் வர்தயஸே யதஸ்த்வம் ।
  தேநைவ தே³வ! த்ரித³ஶேஶ்வராணாமஸ்ப்ரு’ஷ்டடோ³லாயிதமாதி⁴ராஜ்யம் ॥ 9॥
  
• இந்த்³ராதீ³நாமபி சாதி⁴காரஸ்ய ஸ்தி²ரீகரணம் த்வதா³யத்தமேவேத்யாஹ
  (விதர்கே) தி। ஹே தே³வ – ஹே ஹயக்³ரீவ, யத: – யஸ்மாத்³தே⁴தோ:, த்வம்,
  ப்³ரு’ஹஸ்பதிம் – தி⁴ஷணம், (விதர்கடோ³லாம்) விதர்கை: – து³ரூஹை:, டோ³லாம்
• சித்தசஞ்சலதாம், ரஜஸ்தம:கார்யபூ⁴தாம்; தாம், வ்யவதூ⁴ய – நிவார்ய, ஸத்வே ஸத்வமார்கே³, வர்தயஸே – ப்ரதிஷ்டா²பயஸே, தேநைவ – த்ரித³ஶேஶ்வராணாம் இந்த்³ராதீ³நாம், ஆதி⁴பத்யம் – ஸ்வர்கா³தி⁴பத்யம், (அஸ்ப்ரு’ஷ்டடோ³லாயிதம்)
  அஸ்பஷ்டம் – அநதி⁴க³தம், டோ³லாயிதம் யேந தத்ததோ²க்தம், ஸ்தி²ரமிதி யாவத்।
  அபூ⁴தி³தி ஶேஷ: ப்³ரு’ஹஸ்பதி: தத்ப்ரத³ர்ஶித ஸந்மார்க³ நிஷ்ட²ஸ்ஸந் தேநைவ
  மார்கே³ண இந்த்³ராதீ³ந் வர்தயதே அந்யதா² அஸுரவம்ஶை: ஸுரவம்ஶோऽபி
  அலப்³த⁴ஶ்ரீராஜ்யகோஶ: க்ஷயம் யாதி³த்யாஶய:, ஸம்ஶயோ ஹி ஹேயகு³ண:।
  “அஜ்ஞஶ்சா ஶ்ரத்³த⁴தா⁴நஶ்ச ஸம்ஶயாத்மா விநஶ்யதி, நாயம் லோகோऽஸ்தி ந பரோ
  ந ஸுக²ம் ஸம்ஶயாத்மந:, யோக³ஸந்ந்யஸ்த கர்மாணம் ஜ்ஞாந ஸஞ்சி²ந்நஸம்ஶயம்,
  ஆத்மவந்தம் ந கர்மாணி நிப³த்⁴நந்தி த⁴நஞ்ஜய” இத்யாதி³ ப⁴க³வது³க்தே: ।
  
• அக்³நௌ ஸமித்³தா⁴ர்சிஷி ஸப்ததந்தோ ராதஸ்தி²வாந் மந்த்ரமயம் ஶரீரம் ।
  அக²ண்ட³ஸாரைர்ஹவிஷாம் ப்ரதா³நைராப்யாயநம் வ்யோமஸதா³ம் வித⁴த்ஸே ॥
  10॥
  
• இந்தா³த்³ரீநாம் ஹவிர்பா⁴க³ப்ரதா³நமுகே²ந த்ரு’ப்திகரோऽபி ப⁴வாநேவேத்யாஹ(அக்³நா)விதி।ஹே தே³வ – ஹே ஹயக்³ரீவ, ஸப்ததந்தோ: ஸம்ப³ந்தி⁴நி, (ஸமித்³தா⁴ர்சிஷி)
  ஸமித்³தா⁴நி – ப்ரஜ்வலிதாநி, அர்சீம்ஷி – தேஜாம்ஸி, யஸ்ய தஸ்மிந்நக்³நௌ
  மந்த்ரமயம் – மந்த்ராத்மகம், ஶரீரம் – விக்³ரஹம், ஆதஸ்தி²வாந் – ஸம்ப்ராப்நுவந்
  ஸந்। “அஹம் க்ரது ரஹம் யஜ்ஞ ஸ்ஸ்வதா⁴ஹ மஹமௌஷத⁴ம், மந்த்ரோऽஹமஹமேவாஜ்ய
  மஹமக்³நி ரஹம்ஹுத” மித்யாத்³யுக்தே:, (அக²ண்ட³ஸாரை:) அக²ண்டா:³
• அவிச்சி²ந்நா:, ஸாரா: – மாது⁴ர்யாதி³ரஸா:, யேஷு தை:; ஹவிஷாம் புரோடா³ஶாதி³ஹவிஷாம், ப்ரதா³நை: – விதரணை:, வ்யோமஸதா³ம் – இந்த்³ராதி³தே³வாநாம்,
  ஆப்யாயநம் – த்ரு’ப்திம், வித⁴த்ஸே – வித³தா⁴ஸி, “டு³- தா⁴ஞ்தா⁴ரணபோஷணயோ:”।
  “அஹம் ஹி ஸர்வயஜ்ஞாநாம் போ⁴க்தா ச ப்ரபு⁴ ரேவ ச, ஸத்ரே மமாஸ ப⁴க³வாந்
  ஹயஶீர்ஷ ஏஷ:,
  ஸாக்ஷாத்ஸயஜ்ஞபுருஷஸ்தபநீயவர்ண:, ச²ந்தோ³மயஸ்ஸோऽகி²லதே³வதாத்மா
  வாசோ ப³பூ⁴வு ருஶதீஶ்ஶ்வஸதோऽஸ்ய நஸ்த” இத்யாதி³வசநாத் ।
  
• யந்மூலமீத்³ரு’க்ப்ரதிபா⁴தி தத்த்வம் யா மூலமாம்நாயமஹாத்³ருமாணாம் ।
  தத்த்வேந ஜாநந்தி விஶுத்³த⁴ஸத்த்வா ஸ்தாமக்ஷராமக்ஷரமாத்ரு’காம் தே ॥ 11॥
  
• ப்ரபஞ்சஸ்ய மூலகாரணமபி த்வமேவேத்யாஹ (யந்மூலமிதி)। ஹே தே³வ,
  (விஶுத்³த⁴ஸத்த்வா:) விஶுத்³த⁴ம் – நிர்மலம், ஸத்த்வம் – ஸத்த்வகு³ண:, யேஷாம்
  தே ததோ²க்தா:; ஈத்³ரு’க் – தே³வதிர்யங்மநுஷ்ய ஸ்தா²வராத்மநா அபா³தி⁴ தத்வேந
  ப்ரமாணஸித்³த⁴ம், தத்த்வம் – சதுர்விம்ஶதிமஹதா³தி³தத்த்வம், (யந்மூலம்) யத்
  மூலம் யஸ்ய ததோ²க்தம்; (ஆம்நாய மஹாத்³ருமாணாம்) ஆம்நாயா: – வேதா³
  ஏவ, மஹாத்³ருமா: – வ்ரு’க்ஷா:, தேஷாம், யா மூலம், தாம், அக்ஷராம்- நித்யாம்,
  அக்ஷரமாத்ரு’காம் – அகாராத்³யக்ஷரஸமஷ்டிம், தே – த்வத்ஸம்ப³ந்தி⁴நம், தத்த்வேந
• யாதா²ர்த்²யேந, ஜாநந்தி- வித³ந்தி। “ஜ்ஞா – அவபோ³த⁴நே। “வேதே³ந ரூபே
  வ்யகரோத்ஸதா ஸதீ ப்ரஜாபதி:”, “வேத³ஶப்³தே³ப்⁴ய ஏவாதௌ³ தே³வாதீ³நாம் சகார
  ஸ:” இதி வேத³ஸ்ய ஜக³த்ஸ்ரு’ஷ்டி ஹேதுத்வாத்தந்மூலபூ⁴தாயா அக்ஷரமாத்ரு’காயா
  அபி த்வத³தீ⁴ந
  த்வாத்ஸாக்ஷாத்பரம்பரயா வா க்ரு’த்ஸ்நமபி ப்ரபஞ்சஜாதம் த்வத்த ஏவோத்பந்நமிதி
  பா⁴வ:। “யதோ வா இமாநி பூ⁴தாநி ஜாயந்தே”, “ததை³க்ஷத, ப³ஹுஸ்யாம்
  ப்ரஜாயேயேதி, தத்தேஜோऽஸ்ரு’ஜத”, “யந்மூலாஸ்ஸோம்யேமாஸ்ஸர்வா: ப்ரஜாஸ்ஸதா³யதநாஸ“ரு’சஸ்ஸாமாநி ஜஜ்ஞிரே ச²ந்தா³ங்க்³ஸி ஜஜ்ஞிரே தஸ்மாத்”, “கார்யாணாம் காரணம்
  பூர்வ”மித்யாத்³யத்ராநு ஸந்தே⁴யம் ।
  
• அவ்யாக்ரு’தாத்³வ்யாக்ரு’தவாநஸி த்வம் நாமாநி ரூபாணி ச யாநி பூர்வம் ।
  ஶம்ஸந்தி தேஷாம் சரமாம் ப்ரதிஷ்டா²ம் வாகீ³ஶ்வர! த்வாம் த்வது³பஜ்ஞவாச: ॥
  12॥
  
• உத்பந்ந ப்ரபஞ்சஸ்ய பர்யவஸாந ஸ்தா²நமபி த்வமேவேத்யாஹ (அவ்யாக்ரு’தாதி³)தி।
  ஹே வாகீ³ஶ்வர, த்வம், அவ்யாக்ரு’தாத் – ப்ரதா⁴நாத், பூர்வம் – ப்ரத²மம், யாநி
  நாமாநி – வாசகாநி, ரூபாணி – ப்ரு’தி²வ்யாதி³ஸம்ஸ்தா²நாநி ச, வ்யாக்ரு’தவாந்
• ப்ரணீதவாநஸி, “இமா ஸ்திஸ்ரோ தே³வதா: அநேந ஜீவேநாத்மநாநுப்ரவிஶ்ய
  நாமரூபே வ்யாகரவாணீ” தி ஶ்ருதே:। தேஷாம் – நாமரூபாணாம், சரமாம் ப்ரதிஷ்டா²ம்
• பர்யவஸாநபூ⁴மிம், ப⁴வந்தம், (த்வது³பஜ்ஞ வாச:) த்வத் – தவ, உபஜ்ஞாநி த்வயா ஆதௌ³ த்³ரு’ஷ்டாநி, “உபஜ்ஞோऽபக்ரமம் “ததா³த்³யா சிக்²யாயா”மிதி
  நபும்ஸகத்வம்। தாநி, வாசஶ்ச ததோ²க்த:, வேதா³ இத்யர்த:²; ஶம்ஸந்தி – வத³ந்தி,
  “ஶம்ஸு – ஸ்துதௌ”। ஶரீரபூ⁴தாநாம் ப்ரு’தி²வ்யாநாம் ஶரீர்யாயத்தஸ்தி²தித்வாத்;
  நாம்நாம் வாசகாநாம் ப்ரகாரத்³வாரா ப்ரகாரிபர்யந்தவ்ரு’த்திகத்வாதி³தி
  பா⁴வ: “யஸ்ய ப்ரு’தி²வீ ஶரீரம் யஸ்யாபஶ்ஶரீரம் யஸ்ய தேஜஶ்ஶரீரம் யஸ்ய
  வாயுஶ்ஶரீரம் யஸ்யாகாஶஶ்ஶரீரம் யஸ்யாக்ஷரம் ஶரீர”மித்யாதி³ ஶ்ருதே:; “வசஸாம்
  வாச்யமுத்தம”மித்யாதி³ ஸ்ம்ரு’தேஶ்ச ।
  
• முக்³தே⁴ந்து³நிஷ்யந்த³விலோப⁴நீயாம் மூர்திம் தவாநந்த³ஸுதா⁴ப்ரஸூதிம் ।
  விபஶ்சிதஶ்சேதஸி பா⁴வயந்தோ வேலாமுதா³ராமிவ து³க்³த⁴ஸிந்தோ:⁴ ॥ 13॥
  
• யோகி³நோ மோக்ஷரூபப²லாவாப்தயே த்வாமேவ சிந்தயந்தீத்யாஹ (முக்³தே⁴)
  தி। ஹே வாகீ³ஶ்வர, தவ, (ஆநந்த³ஸுதா⁴ப்ரஸூதிம்) ஆநந்த³ ஏவ, ஸுதா⁴ அம்ரு’தம், தஸ்யா: ப்ரஸூதிர்ஜந்ம யஸ்யாஸ்தாம் ததோ²க்தாம்; “ரஸோ வை
  ஸ:, ரஸங்க்³ ஹ்யேவாயம் லப்³த்⁴வா நந்தீ³ ப⁴வதி, ஏஷ ஹ்யேவாநந்த³யாதி” இதி
  ஶ்ருதே: ।(முக்³தே⁴ந்து³நிஷ்யந்த³விலோப⁴நீயாம்) முக்³தே⁴ந்தோ:³, நிஷ்யந்த³வத் ப்ரவாஹவத், அபூ⁴தோபமா। விலோப⁴நீயாம் – ஸ்ப்ரு’ஹணீயாம், து³க்³த⁴ஸிந்தோ:⁴,
  உதா³ராம்- ஶ்ரேஷ்டா²ம், வேலாமிவ – ஸேதுமிவ ஸ்தி²தாம், மூர்திம் – விக்³ரஹம்,
  விபஶ்சித: – ஜ்ஞாநிந:, சேதஸி – ஹ்ரு’த³யே, பா⁴வயந்தி – பரிஶீலயந்தி, ஆநந்த³
  ஸுதா⁴கரத்வாதி³தர விஷயாந் பரிஹ்ரு’த்ய தத்ரைவ ரமந்த இத்யர்த:²।
  “மஹாத்மாநஸ்து மாம் பார்த² தை³வீம் ப்ரக்ரு’திமாஶ்ரிதா:, ப⁴ஜந்த்யநந்யமநஸோ
  ஜ்ஞாத்வா பூ⁴தாதி³மவ்யயம், ஸததம் கீர்தயந்தோ மாம் யதந்தஶ்ச த்³ரு’ட⁴ப்ரதா:,
  நமஸ்யந்தஶ்ச மாம் ப⁴க்த்யா நித்யயுக்தா உபாஸதே, தத்ரைகாக்³ரம் மந: க்ரு’த்வா
  யதசித்தேந்த்³ரியக்ரிய:, “ரமந்தே யோகி³நோऽநந்தே நித்யாநந்தே³ சிதா³த்மநீ” த்யாதி³
  வசநாத்; தது³க்தம் ப⁴க³வதா -“அநந்யாஶ்சிந்தயந்தோ மாம் யே ஜநா: பர்யுபாஸதே,
  தேஷாம் நித்யாபி⁴யுக்தாநாம் யோக³க்ஷேமம் வஹாம்யஹ” மிதி ।
  
• மநோக³தம் பஶ்யதி ய ஸ்ஸதா³ த்வாம் மநீஷிணாம் மாநஸராஜஹம்ஸம் ।
  ஸ்வயம் புரோவாத³விவாத³பா⁴ஜ: கிங்குர்வதே தஸ்ய கி³ரோ யதா²ர்ஹம் ॥ 14॥
  
• ஹயக்³ரீவமுபாஸீந: புமாந் ப்ரயத்நம் விநைவ வித்³யாம் லப⁴த இத்யாஹ (மநோக³த)
  மிதி। (மாநஸராஜஹம்ஸம்) மாநஸம் – மந ஏவ மாநஸம், மாநஸாக்²யஸர:;
  தத்ர, ராஜஹம்ஸம் – ராஜஹம்ஸவத்³விஹரணோத்ஸுகமித்யர்த:²; த்வாம்
  மநீஷிணாம் மத்⁴யேய: – புமாந், ஸதா³ – ஸர்வதே³ஶஸர்வகாலஸர்வாவஸ்தா²ஸு,
  “தஸ்மாத்ஸர்வேஷு மாமநுஸ்மர யுத்⁴ய ச”, “யந்முஹூர்தம் க்ஷணம் வாபி
  வாஸுதே³வோ ந சிந்த்யதே, ஸா ஹநிஸ்தந்மஹச்சி²த்³ரம் ஸா ப்⁴ராந்தி ஸ்ஸா ச
  விக்ரியே” த்யாத்³யுக்தை:; மநோக³தம் – ஹ்ரு’த³யஸ்த²ம், பஶ்யதி – ஸாக்ஷாத்கரோதி,
  மநஸா சிந்தயதீத்யர்த:²। தஸ்ய – ஜநஸ்ய, கி³ர: – வாச:, ஸ்வயம் – யத்நம் விநைவ,
  (புரோவாத³ விவாத³பா⁴ஜ:) புரோவாதே³ – ப்ராத²மிகோபஸ்தி²தௌ, விவாத³ம் அந்யோந்யகலஹம், பா⁴ஜ: – ப⁴ஜந்த:, அஹமஹமிகயா ப்ரத²மம் ஸ்பு²ரந்த இத்யர்த:²;
  தாஸ்ஸத்ய:, யதா²ர்ஹம் – யதா²யோக்³யம், கிங்குர்வதே – கிங்கரத்வம் ப⁴ஜந்தே,
  “டு³க்ரு’ஞ் – கரணே” ।
  
• அபி க்ஷணார்த²ம் கலயந்தி யே த்வாமாப்லாவயந்தம் விஶதை³ர்மயூகை:² ।
  வாசாம் ப்ரவாஹைரநிவாரிதை ஸ்தே மந்தா³கிநீம் மந்த³யிதும் க்ஷமம் தே ॥ 15॥
  
• ந கேவலம் த்வாமுபாஸீநஸ்ய வித்³யாப²லமாத்ரமபி த்வதிவாசாலகத்வமபீத்யாஹ
  (அபீ) தி। ஹே வாகீ³ஶ, விஶதை:³ – ஸ்வச்சை:² மயூகை:² – கிரணை:, ஆப்லாவயந்தம்
• ஹ்லாத³யந்தம், ஸேவகாநிதி ஶேஷ:। த்வாம், யே – ப⁴க்தா:, க்ஷணார்த²மபி
• ஸூக்ஷ்மகாலமபி, கலயந்தி – த்⁴யாயந்தி, தே – ப⁴க்தா:, அநிவாரிதை: ப்ரதிவாதி³பி⁴ர்நிரோத்³து⁴மஶக்யை:, வாசாம் – கி³ராம், ப்ரவாஹை: – பரம்பராபி:⁴,
  மந்தா³கிநீம் – க³ங்கா³ம், மந்த³யிதும் – அல்பவேகா³ம் கர்தும்,க்ஷமந்தே – ஶக்நுவந்தி,
  தேஷாம் வாக்³வேகோ³ க³ங்கா³ ப்ரவாஹவேகா³த³ப்யதிஶயிதஸ்ஸ்யாதி³தி பா⁴வ: ।
  
• ஸ்வாமிந்! ப⁴வத்³யோக³ஸுதா⁴பி⁴ஷேகாத்³வஹந்தி த⁴ந்யா: புலகாநுப³ந்த⁴ம் ।
  அலக்ஷிதே க்வாபி நிரூட⁴மூலமங்கே³ஷ்விவாநந்த³து⁴மங்குரந்தம் ॥ 16॥
  
• த⁴ந்யாநாமேவ த்வயி லாப⁴ இத்யாஹ (ஸ்வாமிந்நி) தி। ஹே ஸ்வாமிந்
• வாகீ³ஶ, (ப⁴வத்³யோக³ ஸுதா⁴பி⁴ஷேகாத்) ப⁴வதஸ்ஸம்ப³ந்தீ⁴ யோக:³ ப⁴க்தியோக:³, ஸ ஏவ ஸுதா⁴, தயா, அபி⁴ஷேக: – ஸ்நபநம், தஸ்மாதி³த்யர்த:²;
  அலக்ஷிதே – அத்³ரு’ஷ்டே, க்வாபி – க்வசித்ப்ரதே³ஶேऽபி, “யோகீ³ யுஞ்ஜீத
  ஸததமாத்மாநம் ரஹஸி ஸ்தி²த:, ஏகாகீ யதசித்தாத்மா நிராஶீரபரிக்³ரஹ:,
  ஶுசௌ தே³ஶே ப்ரதிஷ்டா²ப்ய ஸ்தி²ரமாஸநமாத்மந:, நாத்யுச்ச்²ரித்ரம் நாதிநீசம்
  சேலாஜிநகுஶோத்தர”மித்யாத்³யுக்தே:; (நிரூட⁴மூலம்) நிரூட⁴ம் – த்³ரு’ட⁴தரம், மூலம்
  யஸ்ய தம்; அங்கே³ஷு – அவயவேஷு, அங்குரந்தம் – உத்³யந்தம், அநந்த³து⁴மிவ
  ஸ்தி²தம் – ஆநந்த³ மிவ ஸ்தி²தம், “ஸ்யாதா³நந்த³ து⁴ ராநந்த³” இத்யமர:।
  புலகாநுப³ந்த⁴ம் – ரோமாஞ்சம், த⁴ந்யா: – பா⁴க்³யவந்த:, வஹந்தி – ப்ராப்நுவந்தி।
  “வஹ – ப்ராபணே”। உபமாலங்கார: ।
  
• ஸ்வாமிந்! ப்ரதீசா ஹ்ரு’த³யேந த⁴ந்யாஸ்த்வத்³த்⁴யாந சந்த்³ரோத³யவர்த⁴மாநம் ।
  அமாந்தமாநந்த³பயோதி⁴மந்த: பயோபி⁴ரக்ஷாம் பரிவாஹயந்தி ॥ 17॥
  
• த்வாம் சிந்தயந் பரமாநந்த³மநுப⁴வதீத்யாஹ (ஸ்வாமி) ந்நிதி। ஹே ஸ்வாமிந் ஹயக்³ரீவ, த⁴ந்யா: – பா⁴க்³யவந்த:, ப்ரதீசா “அப்⁴யாஸயோக³யுக்தேந சேதஸா
  நாந்யகா³மிநே” த்யுக்தரீத்யா அந்தர்முகே²ந, ஹ்ரு’த³யேந – மநஸா, த்வத்³த்⁴யாநம்
  சந்த்³ரோத³ய:, தேந வர்த⁴மாநம் -ஜ்ரு’ம்ப⁴மாணம், அத ஏவ, அந்தர்ஹ்ரு’த³யே,
  அமாந்தம் – அபர்யாப்தம், உத்³வேலமிதி யாவத்; ஆநந்த³பயோதி⁴ம் – ஸுதா⁴ப்³தி⁴ம்,
  அக்ஷாம் பயோபி:⁴ – ஆநந்த³பா³ஷ்பை:, பரிவாஹயந்தி – ப்ரஸ்ரவந்தி ।
  
• ஸ்வைராநுபா⁴வத்வத³தீ⁴நபா⁴வாஸ்ஸம்ரப்³த⁴வீர்யாம் த்வத³நுக்³ரஹேண ॥
  விபஶ்சிதோ நாத²! தரந்தி மாயாம் வைஹாரிகீம் மோஹநபிஞ்சி²காம் தே ॥ 18॥
  
• ப⁴வத்³யோகி³ந: த்வத்கடாக்ஷேணைவ மாயாம் தரந்தீத்யாஹ (ஸ்வைராநுபா⁴வே) தி
  ஹே நாத² – ஹே ஹயக்³ரீவ, (ஸ்வைராநுபா⁴வத்³வத³தீ⁴நபா⁴வா:) ஸைராநுபா⁴வஸ்ய ஸ்வேச்சா²விஹாரஸ்ய, த்வத், தவ, அதீ⁴நம் – வஶம்வத:³, பா⁴வ: – அபி⁴ப்ராய: யேஷாம்
  தே ததோ²க்தா:; விபஶ்சித: – ஜ்ஞாநிந:, த்வத³நுக்³ரஹேண – த்வத்ஸங்கல்பேந,
  ஸம்ருத்³த⁴வீர்யாம் – நிருத்³த⁴ஶக்திம், வைஹாரிகீம் – லீலோபகரணபூ⁴தாம்,
  மோஹநபிஞ்சி²காம் – ஸகலலோகவ்யாமோஹநகரீம் மயூராதி³ பிஞ்ச²பூ⁴தாம்। லோகே
  இந்த்³ரஜாலிகவித்³யாவதாம் விவித⁴விசித்ராநந்தாஶ்சர்யகரகார்யஜநந ஸமர்த:²
  கஶ்சந பிஞ்ச²விஶேஷ: ப்ரஸித்³த:⁴। “மயாம் து ப்ரக்ரு’திம் வித்³யாந்மாயிநம்
  து மஹேஶ்வர” மித்யாத்³யுக்தே:; த்வத³நுக்³ரஹேண – த்வத்ப்ரஸாதே³ந, தரந்தி அதிக்ராமந்தி ।
  
• ப்ராங்நிர்மிதாநாம் தபஸாம் விபாகாத்ப்ரத்யக்³ர நி:ஶ்ரேயஸ ஸம்பதோ³ மே ।
  ஸமேதி⁴ஷீரந் தவ பாத³பத்³மே ஸங்கல்பசிந்தாமணய: ப்ரணாமா: ॥ 19॥
  
• ஜந்மாந்தர க்ரு’த தபஶ்ஶாலிநாம் மாயாதரணே த்வத்பாதா³ரவிந்த³ ப்ரணமநமேவ
  ஶரணமித்யாஹ (ப்ராகி³)தி। ஹே நாத²- ஹே ஹயக்³ரீவ, (ப்ரத்யக்³ரநி:ஶ்ரேயஸஸம்பத:³)
  ப்ரத்யக்³ரா – நூதநா, நிஶ்ரேயஸஸம்பத் யேஷு ததோ²க்தா:; (ப்ராங்நிர்மிதாநாம்)
  ப்ராக் – பூர்வஜந்மநி, நிர்மிதாநாம் – க்ரு’தாநாம், தபஸாம், விபாகா: – பரிபாகபூ⁴தா:,
  (ஸங்கல்பசிந்தாமணய:) ஸங்கல்பஸ்ய – இச்சா²யா:, சிந்தாமணய:, ப்ரணாமா:,
  தவ – ப⁴வத:, பாத³பத்³மே – பாதா³ரவிந்தே³, ஸமேதி⁴ஷீரந் – ஸமபி⁴வ்ரு’த்³தா⁴
  பூ⁴யாஸுரித்யர்த:², “ஏத⁴-வ்ரு’த்³தௌ⁴”। “ஹரத்யக⁴ம் ஸம்ப்ரதி ஹேதுரேஷ்யதஶ்ஶுப⁴ஸ்ய
  பூர்வாசரிதை: க்ரு’தம் ஶுபை:⁴, ஶரீரபா⁴ஜாம் ப⁴வதீ³யத³ர்ஶநம் வ்யநக்தி
  காலத்ரிதயேऽபி யோக்³யதா” மித்யுக்தரீத்யா பூ⁴தப⁴விஷ்யத்³வர்தமாநகாலேஷு
  ப⁴வதீ³ய பாதா³ரவிந்த³ஸேவா யஶஸ்கரீதி பா⁴வ: ।
  
• விலுப்தமூர்த⁴ந்யலிபிக்ரமாணாம் பூ⁴யாந் ப்ரஸாதோ³ மயி நாத² பூ⁴யாத் ।
  த்வத³ங்க்⁴ரிராஜீவ ரஜ:கணாநாம் ஸுரேந்த்³ரசூடா³பத³ லாலிதாநாம் ॥ 20॥
  
• பூர்வஸ்மிந்ஶ்லோகே ப்ரணாமாதிவ்ரு’த்³தி:⁴ ப்ரார்தி²தா; இதா³நீம் பாதா³ரவிந்த³
  ப்ரணாமாநந்தரம் பாத³ரஜஸாம் ப்ரஸாத:³ ப்ரார்த்²யதே (விலுப்தை)ரிதி। ஹே நாத² ஹே ஹயக்³ரீவ, (விலுப்தமூர்த⁴ந்யலிபிக்ரமாணாம்) விலுப்த: – ப்ரம்ரு’ஷ்ட:, மூர்த⁴ந்ய: மூரி ஜாத:, (ஶரீராவயவாத்³யத்) லிபீநாம் – அக்ஷராணாம், க்ரம: – பங்த்கி:, யேஷாம் தே
  ததோ²க்தா:; “பரிஸரவிநதாநாம் மூர்த்⁴நி து³ர்வர்ணபங்த்கிம் பரிணமயஸி ஶௌரே:
  பாது³கே த்வம் ஸுவர்ணம்” – “அயம் த³ரித்³ரோ ப⁴விதேதி வைத⁴ஸீம் லிபிம்
  லலாடேऽர்தி²ஜநஸ்ய ஜாக்³ரத்ரீம், ம்ரு’ஷா ந சக்ரேऽல்பிதகல்பபாத³ப: ப்ரணீய
  தா³ரித்³யத³ரித்³ரதாம் நள:” இத்யுக்தரீத்யா (ப்³ரஹ்மணா தத்கர்மாநுகு³ண்யேந
  லிகீ²தாம் தா³ரித்³யாத்³ரிஸூசக லலாடலிபிம் ஸ்வயமதிஶய ப்ரதா³நேநாந்யதா²
  நயதீத்யர்த:²; அத ஏவ, (ஸுரேந்த்³ரசூடா³பத³ லாலிதாநாம்) ஸுரேந்த்³ரை:
  ப்³ரஹ்மாதி³பி:⁴, சூடா³பதை:³- மௌளிபி:⁴, லாலிதாநாம் – ஶ்லாகி⁴தாநாம்,
  த்வத்பாதா³ரவிந்த³ப்ரணதிகாலே விரோபூ⁴ஷணத்வேந உஹ்யமாநாநாமித்யர்த:²;
  (த்வத³ங்க்⁴ரிராஜீவ ரஜ:கணாநாம்) த்வத் – தவ, அங்க்⁴ரிராஜீவஸ்ய – பாதா³ரவிந்த³ஸ்ய,
  ரஜ:கணாநாம் – பராக³லேஶாநாம், பூ⁴யாந் – மஹாந், ப்ரஸாத:³ – அநுக்³ரஹ:, மயி,
  பூ⁴யாத், “பூ⁴- ஸதாயா” மாஶிஷி லிங் ।
  
• பரிஸ்பு²ரந்நூபுர சித்ரபா⁴நு ப்ரகாஶநிர்தூ⁴த தமோऽநுஷங்கா³ம் ।
  பத³த்³வயீம் தே பரிசிந்மஹேऽந்த: ப்ரபோ³த⁴ராஜீவ விபா⁴தஸந்த்⁴யாம் ॥ 21॥
  
• அஜ்ஞாநாந்த⁴கார நிவர்தகம் ஜ்ஞாநோத³யஹேதும் த்வத்பாதா³ரவிந்த³ம் மநஸா
  த்⁴யாயாமீத்யாஹ (பரிஸ்பு²ரந்நி) தி। ஹே நாத² – ஹே ஹயக்³ரீவ, பரிஸ்பு²ரந்நூபுர
  ஏவ சித்ரபா⁴நு: – ஸூர்ய:, தஸ்ய ப்ரகாஶேந – தேஜஸா, நிர்தூ⁴த: – ப்ரதிக்ஷிப்த:,
  தமோऽநுஷங்க:³ – தமஸ்ஸம்யோக:³, யஸ்யா ஸ்தாம், ததோ²க்தாம்;(ப்ரபோ³த⁴ராஜீவ
  விபா⁴தஸந்த்⁴யாம்) ப்ரபோ³த:⁴ – ஜ்ஞாநமேவ, ராஜீவம் – தஸ்ய, விபா⁴தஸந்த்⁴யாம்
• பூர்வஸந்த்⁴யாம், தே, பத³த்³வயீம் – சரணயுக³ளம், அந்த: – மநஸி, பரிசிந்மஹே பரிஶீலயாமஹே, “சிஞ் – சயநே” ।
  
• த்வத்கிங்கராலங்கரணோசிதாநாம் த்வயைவ கல்பாந்தரபாலிதாநாம் ।
  மஞ்ஜுப்ரணாத³ம் மணிநூபுரம் தே மஞ்ஜூஷிகாம் வேத³கி³ராம் ப்ரதீம: ॥ 22॥
  
• நூபுரமபி⁴வர்ணயதி (த்வத்கிங்கரே) தி। ஹே நாத²! (த்வத்கிங்கராலங்கரணோசிதாநாம்)
  த்வத் – தவ, கிங்கராணாம் – ப⁴க்தாநாம், அலங்கரணம் – த்வத்பாதா³ரவிந்த³ரூப
  ஶிரோபூ⁴ஷணம், தஸ்ய, உசிதாநாம் – ப்ரதிபாத³நயோக்³யாநாம், யத்³வா,
  த்வத்கிங்கராணாம் – ப்³ரஹ்மாதீ³நாம், அலங்கரணே – அலங்காரகரணே, உசிதாநாம் யோக்³யாநாம்। அநேந விஶேஷணேந வேத³கி³ராமாப⁴ரணத்வாகாரோ வ்யஜ்யதே;
  அத ஏவ நூபுரமஞ்ஜூஷிகாத்வேந ரூபணம் ஸங்க³ச்ச²தே। த்வயைவ ப⁴வதைவ, கல்பாந்தரபாலிதாநாம் – ரக்ஷிதாநாம், வேத³கி³ராம் – வேத³வாக்யாநாம்,
  (மஞ்ஜுப்ரணாத³ம்) மஞ்ஜு – மநோஹர:, ப்ரணாத:³- ஶிஞ்ஜாரவ:, யத: மணிநூபுரபேடிகாக³ர்ப⁴க³தவஶிஞ்ஜாரவத்வேந நிக³த்³யந்த இதி பா⁴வ:; மணிநூபுரம் – மணிமயஶிஞ்ஜீரம்,மஞ்ஜூஷிகாம்
• பேடிகாம், ப்ரதீம: – ஜாநீம:, “இண் – க³தௌ”। லோகே யதா² த⁴நவாந்
  புத்ரபௌத்ராதீ³நாம் ரக்ஷணார்த⁴ம் ஸர்வாப⁴ரணஜாதம் ஸங்கோ³ப்ய பேடிகாம்
  ஸங்க்³ரு’ஹ்ணாதி தத்³வதி³திபா⁴வ: ।
  
• ஸஞ்சிந்தயாமி ப்ரதிபா⁴த³ஶாஸ்தா²ந் ஸந்து⁴க்ஷயந்தம் ஸமயப்ரதீ³பாந் ।
  விஜ்ஞாநகல்பத்³ருமபல்லவாப⁴ம் வ்யாக்²யாநமுத்³ராமது⁴ரம் கரம் தே ॥ 23॥
  
• இத: பரம் த்ரிபி:⁴ ஶ்லோகை: பாணிபங்கஜமபி⁴வர்ணயதி (ஸஞ்சிந்தயாமீ)தி। ஹே
  நாத²!, (ப்ரதிபா⁴த³ஶாஸ்தா²ந்) ப்ரதிபா⁴ – தாத்காலிகோபஸ்தி²தி:, ஸைவ, த³ஶா வர்தி:, தஸ்யாம் வர்தமாநாந், ஸமயப்ரதீ³பாந் – வேதா³விருத்³த⁴ஸித்³தா⁴ந்தப்ரதீ³பாந்,
  ஸந்து⁴க்ஷயந்தம் – அபி⁴வர்த⁴யந்தம், வ்யாக்²யாநகாலே ஆவஶ்யகப்ரபோ³த⁴முத்³ரயா
  அங்கு³ள்யா தீ³பவத்ஸகலஸித்³தா⁴ந்த ரஹஸ்யார்த²ப்ரகாஶநேந ஸர்வே
  ஸித்³தா⁴ந்தா அபி⁴வ்ரு’த்³தா⁴ ப⁴வந்தீத்யர்த:²। (விஜ்ஞாநகல்பத்³ரும பல்லவாப⁴ம்)
  விஜ்ஞாநமயப⁴க³வச்ச²ரீரமேவ கல்பத்³ரும: – கல்பதரு:, தஸ்ய, பல்லவாநாம் கிஸலயா நாம், ஆபே⁴வாபா⁴ யஸ்ய தம்; (வ்யாக்²யாநமுத்³ராமது⁴ரம்) – வ்யாக்²யாந
  முத்³ரயா- போ³த⁴முத்³ரயா, மது⁴ரம் – மநோஹரம், கரம் – பாணிம், ஸஞ்சிந்தயாமி த்⁴யாயாமி। ரூபகோபயோஸ்ஸங்கர: ।
  
• சித்தே கரோமி ஸ்பு²ரிதாக்ஷமாலம் ஸவ்யேதரம் நாத²! கரம் த்வதீ³யம் ।
  ஜ்ஞாநாம்ரு’தோத³ஞ்சநலம்படாநாம் லீலாக⁴டீயந்த்ரமிவாஶ்ரிதாநாம் ॥ 24॥
  
• (சித்த) இதி – ஹே நாத:²!, த்வதீ³யம் – ப⁴வதீ³யம், (ஸ்பு²ரிதாக்ஷமாலம்)। ஸ்பு²ரிதா
• ப்ரகாஶமாநா, ஆக்ஷமாலா – ஜபமாலா யஸ்ய தம்। (ஜ்ஞாநாம்ரு’தோத³ஞ்சந
  லம்படாநாம்) ஜ்ஞாநாம்ரு’தஸ்ய, உத³ஞ்சநே – உத்³த⁴ரணே, லம்படா: – ஆஸக்தா:,
  ஆயாஸவந்த இதி யாவத்; தேஷாம், ததோ²க்தாநாமாஶ்ரிதாநாம், லீலாக⁴டீயந்த்ரமிவ
  ஸ்தி²தம் – லீலாசரணார்த²ம் நிர்மிதோ யோ க⁴டீயந்த்ரவிஶேஷ:, தமிவ ஸ்தி²தம்,
  ஸவ்யேதரம் – த³க்ஷிணம், சித்தே – ஹ்ரு’த³யே, கரோமி – ப்ரதிஷ்டா²பயாமி ।
  
• ப்ரபோ³த⁴ஸிந்தோ⁴ரருணை: ப்ரகாஶை: ப்ரவாளஸங்கா⁴தமிவோத்³வஹந்தம் ।
  விபா⁴வயே தே³வ! ஸபுஸ்தகம் தே வாமம் கரம் த³க்ஷிணமாக்³ரிதாநாம் ॥ 25॥
  
• (ப்ரபோ³தே⁴)தி। ஹே தே³வ – ஹயவத³ந, தே – தவ, ப்ரபோ³த⁴ஸிந்தோ:⁴ ஜ்ஞாநஸாக³ரஸ்ய, அருணை: – தாம்ரை:, ப்ரகாஶை: – காந்திபி:⁴, ப்ரவாளஸங்கா⁴தம்
• வித்³ருமஸங்க⁴ம், உத்³வஹந்தமிவ ஸ்தி²தம் – பி³ப்⁴ரதமிவ ஸ்தி²தம், ஸபுஸ்தகம்
• புஸ்தகஸஹிதம், ஆஶ்ரிதாநாம் த³க்ஷிணம் – வித்³யாப்ரதா³நஸமர்த²ம், வாமமபி
  த³க்ஷிணமிதி விரோத:⁴ – தத்பரிஹார: பூர்வோக்தரீத்யா। ஸவ்யம் கரம், விபா⁴வயே த்⁴யாயாமி ।
  
• தமாம்ஸி பி⁴த்வா விஶதை:³ ப்ரகாஶைஸ்ஸம்ப்ரீணயந்தம் விது³ஷ ஶ்சகோராந்
  நிஶாமயே த்வாம் நவபுண்ட³ரீகே ஶரத்³க⁴நே சந்த்³ரமிவ ஸ்பு²ரந்தம் ॥ 26॥
  
• அவயவஸௌந்த³ர்யமபி⁴வர்ண்ய, விக்³ரஹ ஸௌந்த³ர்யமபி⁴வர்ணயதி (தமாம்ஸீ)
  தி। ஹே தே³வ!, தமாம்ஸி-அந்தர்பா³ஹ்யந்த⁴காராந், விஶதை:³ – ஸ்வச்சை:,
  ப்ரகாஶை:, பி⁴த்வா – சி²த்வா, விது³ஷஶ்சகோராந் – பண்டி³தாநேவ சகோராக்²யஶகுநிவிஶேஷாந்ஸம்ப்ரீணயந்தம் – ஸந்தோஷயந்தம், நவபுண்ட³ரீகே – நூதந ப்ரபுல்லபத்³மே,
  ஸ்பு²ரந்தம், அத ஏவ ஶரத்³க⁴நே- ஶரத்மால மே ,ஸ்பு²ரந்தம் சந்த்³ரமிவ ஸ்தி²தம்,
  த்வாம், நிஶாமயே-ஸாக்ஷாத்குர்வே। உபமாலங்கார: ।
  
• தி³ஶந்து மே தே³வ! ஸதா³ த்வதீ³யா த³யாதரங்கா³நுசரா: கடாக்ஷா: ।
  ஶ்ரோத்ரேஷு பும்ஸாமம்ரு’தம் க்ஷரந்தீம் ஸரஸ்வதீம் ஸம்ஶ்ரிதகாமதே⁴நும் ॥ 27॥
  
• ப⁴க³வதோ வித்³யாம் ப்ரார்த²யதே (தி³ஶந்த்வி)தி। ஹே தே³வ, த்வதீ³யா:,
  த³யாதரங்கா³நு சரா: – க்ரு’பாகல்லோல ஸஹசரா:, கடாக்ஷா:, பும்ஸாம்
  ஶ்ரோத்ரேஷு, அம்ரு’தம் -ஸுதா⁴ம்,க்ஷரந்தீம் -ஸ்ரவந்தீம், ஶ்ரோத்ராநந்த³கரீமித்யர்த:²
  ஸம்ஶ்ரிதகாமதே⁴நும் – ஆஶ்ரிதாநாமபீ⁴ஷ்டதா³யிநீம், ஸ்வர்தே⁴நுமிவ ஸ்தி²தாம்,
  ஸரஸ்வதீம், ஸதா³ மே, தி³ஶந்து – விதரந்து, தி³ஶ – அதிஸர்ஜநே ।
  
• விஶேஷவித்ஸாரிஷதே³ஷு நாத²! வித³க்³த⁴கோ³ஷ்டீ² ஸமராங்க³ணேஷு ।
  ஜிகீ³ஷதோ மே கவிதார்கிகேந்த்³ராந் ஜிஹ்வாக்³ர ஸிம்ஹாஸநமப்⁴யுபேயா: ॥ 28॥
  
• குமதிவாத³ப⁴ஞ்ஜநார்த²ம் வாத³காகாலேஷு ப⁴க³வத்ஸந்நிதா⁴நம் ப்ரார்த²யதே
  (விஶேஷ வித்பாரிஷதே³ஷ்வி)தி। ஹே நாத² – ஹயக்³ரீவ, த்வமித்யத்⁴யாஹர:;
  விஶேஷவிதா³ம் – வாத³ப்ரதிவாத³விஶேஷஜ்ஞாநாம், பாரிஷதே³ஷு – பரிஷத்³யுக்தேஷு,
  (வித³க்³த⁴கோ³ஷ்டீ² ஸமராங்க³ணேஷு) வித³க்³தா⁴நாம் – ஸமர்தா²நாம்,
  கோ³ஷ்ட்²யா: -ஸமாஜஸ்ய,ஸமராங்க³ணேஷு – வாத³ஶாலாஸு, (கவிதார்கிகேந்த்³ராந்)
  கவீநாம் – க³த்³யபத்³ய ரசநாஸமர்தா²நாம், தார்கிகாநாம் – ஊஹபோஹாதி³
  நாநாவித⁴யுக்திசதுராணாம், இந்த்³ராந் – ஶ்ரேஷ்டா²ந், ஜிகீ³ஷத: – ஜேதுமிச்ச²த:,
  மே, (ஜிஹ்வக்³ர ஸிம்ஹாஸநம்) – ஜிஹ்வாயா: – ரஸநாயா:, அக்³ரமேவ ஸிம்ஹாஸநம்
• ஸிம்ஹபீட²ம், அப்⁴யுபேயா: – ப்ராப்நுயா:, “இண் – க³தௌ” ।
  
• த்வாம் சிந்தயம் ஸ்த்வந்மயதாம் ப்ரபந்நஸ்த்வாமுத்³க்³ரு’ணந் ஶப்³த³மயேந தா⁴ம்நா
  ।
  ஸ்வாமிந்! ஸமாஜேஷு ஸமாதி⁴ஷீய ஸ்வச்ச²ந்த³வாதா³ஹவப³த்³த⁴ஶூர: ॥ 29॥
  
• த்வத்ஸந்நிதா⁴நவஶாதே³வ ப்ரதிவாதிகோலாஹலாந் ஸ்தம்ப⁴யாமீத்யாஹ(த்வாமி)தி।
  ஹே ஸ்வாமிந் – ஹயக்³ரீவ, த்வாம் – ப⁴வந்தம், சிந்தயந், த்⁴யாயந், த்வந்மயதாம் த்வதா³த்மத்வம், ப்ரபந்ந: – ப்ராப்த:, ஶப்³த³மயேந – மந்த்ரமயேந, தா⁴ம்நா – தேஜஸா,
  த்வா முத்³க்³ரு’ணந் – ஸ்துவந், அஹமிதி ஶேஷ:। ஸமாஜேஷு – மஹத்ஸபா⁴ஸு,
  (ஸ்வச்ச²ந்த³ நாதா³ஹவப³த்³த⁴ஶூர:) ஸ்வச்ச²ந்த³வாதா³நாமாஹவேஷு யுத்³தே⁴ஷு, ப³த்³த:⁴ – ஸந்நத்³த:⁴, ஶூர: – நிபுண:, ஸமேதி⁴ஷீய – வ்ரு’த்³தி⁴ம்
  ப்ராப்நுயாம், “ஏத⁴-வ்ரு’த்³தௌ⁴” ஆத்மநேபத³ம்। ப⁴வந்தம் த்⁴யாயதாம் ஸ்துவதாம் ச
  வாத³கதா⁴தா³ஸு விஜயஸ்ஸ்வாதி³தி பா⁴வ: ।
  
• நாநாவிதா⁴நாமக³தி: கலாநாம் ந சாபி தீர்தே²ஷு க்ரு’தாவதார: ।
  த்⁴ருவம் தவாநாத²பரிக்³ரஹாயா நவம் நவம் பாத்ரமித³ம் த³யாயா: ॥ 30॥
  
• ப⁴க³வதஸ்ஸர்வாபீ⁴ஷ்டம் ஸம்ப்ரார்த்²ய, தஸ்ய க்ரு’போத³யாய ஸ்வஸ்யாநந்யக³திகத்வமநுஸ(நாநாவிதா⁴நா)மிதி। ஹே ஸ்வாமிந், நாநாவிதா⁴நாம் – நாநாப்ரகாராணாம், கலாநாம்
• வித்³யாநாம், அக³தி: – அப்ராப்யஸ்தா²நம், (ந சாபி தீர்தே²ஷு க்ரு’தாவதார:)
  தீர்தே²ஷு – க³ங்கா³தி³புண்யதீர்தே²ஷு, க்ரு’தாவதார: – க்ரு’த: – அநுஷ்டி²த:,
  அவதார: – அவகா³ஹநம் யேந ஸ ததோ²க்த:, ஸ்நாத இதி யாவத்; தாத்³ரு’ஶோऽபி
  நேத்யர்த:²। ஈத்³ரு’ஶோऽஹம் தவ, அநாத²பரிக்³ரஹாயா: – அநாதா²நாம் -தீ³நாநாம்,
  பரிக்³ரஹாயா: – அநுக்³ரஹ ஹேதுபூ⁴தாயா:, த்வதீ³யாயா, த³யாயா: – க்ரு’பாயா:,
  நவந்நவம் – அத்யந்தாபி⁴ நவம், அத்யந்தவிலக்ஷணமிதி யாவத்। பாத்ரம் – விஷய:,
  அஸ்தீதி ஶேஷ:; த்⁴ருவம் – நிஶ்சய:, த்வதே³க ஶரணாவயம் ந ஸாத⁴நாந்தராவலம்பி³ந
  இதி பா⁴வ: ।
  
• அகம்பநீயாந்யபநீதிபே⁴தை³ரலங்க்ரு’ஷீரந் ஹ்ரு’த³யம் மதீ³யம் ।
  ஶங்காகளங்காபக³மோஜ்வலாநி தத்த்வாநி ஸம்யஞ்சி தவ ப்ரஸாதா³த் ॥ 31॥
  
• இதா³நீம் த்வதே³கஶரணஸ்ய மே த்வத்ப்ரஸாதா³தே³வ ஸமஸ்ததத்த்வாநி
  கரதலாமலகா நீத்யாஹ (அகம்பயாநீ)தி। ஹே ஸ்வாமிந், தவ, ப்ரஸாதா³த்
• அநுக்³ரஹாத், அபநீதிபே⁴தை:³ – நாநாவிதா⁴ந்யாயைரபி, அகம்பநீயாநி அப்ரம்ரு’ஜ்யாநி, (ஶங்காகளங்காபக³ மோஜ்வலாநி) ஶங்கா – அப்ராமாண்யஶங்கா,
  ஸைவ களங்க:, தஸ்யாபக³ம: – நிராஸ:, தேந உஜ்ஜ்வலாநி – ப்ரகாஶமாநாநி,
  ஸம்யஞ்சி – யதா²ர்தா²நி, தத்த்வாநி, மதீ³யம் – மத்ஸம்ப³ந்தி⁴, ஹ்ரு’த³யம் – மாநஸம்,
  அலங்க்ரு’ஷீரந் – அலங்குர்வந்து, தவ ப்ரஸாத³வஶாத்ஸர்வ தத்த்வஸாக்ஷாத்காரோ
  பூ⁴யாதி³த்யர்த:²। “டு³க்ரு’ஞ்-கரணே।”
  
• வ்யாக்²யாமுத்³ராம் கரஸரஸிஜை: புஸ்தகம் ஶங்க²சக்ரே
  பி³ப்⁴ரத்³பி⁴ந்நஸ்ப²டிகருசிரே புண்ட³ரீகே நிஷண்ண: ।
  அம்லாநஶ்ரீரம்ரு’தவிஶதை³ரம்ஶுபி:⁴ ப்லாவயந்மாம்
  ஆவிர்பூ⁴யாத³நக⁴மஹிமா மாநஸே வாக³தீ⁴ஶ: ॥ 32॥
  
• அத² ஹயக்³ரீவமூர்தே ரஸாதா⁴ரண ஸ்வரூப த்⁴யாநபத³வீமதி⁴ரோஹதி (வ்யாக்²யா
  முத்³ராமி)தி। கரஸரஸிஜை: – சதுர்பி:⁴ கராரவிந்தை:³, ஶங்க²சக்ரே, புஸ்தகம் ஶ்ரீகோஶம், வ்யாக்²யாமுத்³ராம் – போ³த⁴முத்³ராம் சேதி ஶேஷ:; பி³ப்⁴ரத் – வஹந்,
  பி⁴ந்நஸ்ப²டிகருசிரே – த³ளிதஸ்ப²டிகமநோஹரே,புண்ட³ரீகே – ஸிதாம்போ³ஜே,
  நிஷண்ண: – ஆஸீந:, அம்லாநஶ்ரீ: – நித்யஶ்ரீ:, நித்யஶோப:⁴; அத ஏவ (அநக⁴மஹிமா)
  அநக:⁴ – நிர்து³ஷ்ட:, மஹிமா – மாஹாத்ம்யம், யஸ்ய ஸ ததோ²க்த:; வாகீ³ஶ:
• ஹயக்³ரீவ:, அம்ரு’தவிஶதை:³ – அம்ரு’தஸ்வச்சை:², அம்ஶுபி:⁴ – கிரணை:,
  மாம் – ஸம்ஸாராபி⁴தப்தம், ப்லாவயந் – ஸேசயந், மமேத்யத்⁴யாஹர:; மாநஸே சித்தே, ஆவிர்பூ⁴யாத் = ஸந்நிதே⁴யாத், “பூ⁴ ஸத்தாயா” மாஶிஷி லிஜ்। மநஸி
  ஹயகீ³வாவிர்பா⁴வே அம்ரு’த கல்பதத்கிரணஜாலைர்மநோக³த ஸகல ஸந்தாப
  நிவ்ரு’த்திர்மே ப⁴வேதி³த்யாஶய: ।
  
• வாக³ர்த²ஸித்³தி⁴ஹேதோ: பட²த ஹயக்³ரீவஸம்ஸ்துதிம் ப⁴க்த்யா ।
  கவிதார்கிககேஸரிணா வேங்கடநாதே²ந விரசிதாமேதாம் ॥ 33॥
  
• இதி கவிதார்கிக ஸிம்ஹஸ்ய ஸர்வதந்த்ர ஸ்வதந்த்ரஸ்ய ஶ்ரீமத்³வேங்கடநாத²ஸ்ய
  வேதா³ந்தாசார்யஸ்ய க்ரு’திஷு
  ஶ்ரீஹயக்³ரீவஸ்தோத்ரம் ஸம்பூர்ணம் ।
• 
  கவிதார்கிகஸிம்ஹாய கல்யாணகு³ணஶாலிநே ।
  ஶ்ரீமதே வேங்கடேஶாய வேதா³ந்தகு³ரவே நம: ॥
• 
  ஶ்ரீமதே நிக³மாந்த மஹாதே³ஶிகாய நம: ।
• 
  ஸ்வக்³ரந்த²ஸ்ய விஶ்வஸநீயத்வாய ஸ்வநாம ப்ரகடயந் ஸ்வக்ரு’தஸ்தோத்ரஸ்ய
  ப²லம ப்யாஹ(வாக³ர்தே⁴)தி। ஹே ஸுதி⁴ய இத்யத்⁴யாஹர:; கவிதார்கிககேஸரிணா
• கவிதார்கிக ஶ்ரேஷ்டே²ந, வேங்கடநாதா²ஹ்வயேந; விரசிதாம் – நிர்மிதாம்,
  ஏதாம், ஸம்யக்பத³வாக்ய ரசநோஜ்வலாம், (வாக³ர்த⁴ ஸித்³தி⁴ ஹேதும்) வாசாம்
• வாக்³ரூபாணாம், அர்தா²நாம், ஸித்³தௌ⁴ – ஜ்ஞாநே, ஹேதும் – காரணம்,
  ஹயக்³ரீவஸம்ஸ்துதிம் – ஹயக்³ரீவஸ்தவம்; ப⁴க்த்யா பட²த – அநுஸந்த⁴த³த்⁴வம்
  ।
  இதி ஶ்ரீஹயக்³ரீவஸ்தோத்ரஸ்ய வ்யாக்²யா ஸமாப்தா ।
  ஶ்ரீமதே நிக³மாந்த மஹாதே³ஶிகாய நம: ।

————————————————

ஸ்ரீ கோயில் கந்தாடை அப்பன் ஸ்வாமிகள் திருவடிகளே சரணம்
ஸ்ரீ வேதாந்த தேசிகன் சுவாமி திருவடிகளே சரணம்
ஸ்ரீ பெரிய பெருமாள் பெரிய பிராட்டியார் ஆண்டாள் ஆழ்வார் எம்பெருமானார் ஜீயர் திருவடிகளே சரணம் –