Thiruvonum's Weblog

[ Angada encourages the troops to search the silver mountain.]

அதாங்கதஸ்ததா ஸர்வாந்வாநராநிதமப்ரவீத்.

பரிஷ்ராந்தோ மஹாப்ராஜ்ஞஸ்ஸமாஷ்வாஸ்ய ஷநைர்வசஃ৷৷4.49.1৷৷

அத then, பரிஷ்ராந்தஃ an exhausted person, மஹாப்ராஜ்ஞஃ very wise, அங்கதஃ Angada, ததா then, ஸர்வாந் all, வாநராந் the vanaras, ஸமாஷ்வாஸ்ய consoled, ஷநைஃ slowly, இதம் these, வசஃ words, அப்ரவீத் said.

Wise Angada, exhausted after the search, collected the monkeys, and consoling them, said slowly:
வநாநி கிரயோ நத்யோ துர்காணி கஹநாநி ச.

தர்யோ கிரிகுஹாஷ்சைவ விசிதாநி ஸமந்ததஃ৷৷4.49.2৷৷

தத்ர தத்ர ஸஹாஸ்மாபிர்ஜாநகீ ந ச தரிஷ்யதே.

தத்வா ரக்ஷோ ஹரிதா யேந ஸீதா ஸுரஸுதோபமா৷৷4.49.3৷৷

அஸ்மாபிஃ by all of us, ஸஹ along with, வநாநி forests, கிரயஃ the mountains, நத்யஃ the rivers, துர்காணி inaccessible forts, கஹநாநி ச dense, தர்யஃ caves, கிரிகுஹாஷ்சைவ and the mountain ranges also, ஸமந்ததஃ all over, தத்ர தத்ர everywhere, விசிதாநி searched, ஜாநகீ Janaki, ந தரிஷ்யதே is not seen, ததா then, ஸீதா Sita, ஹரிதா யேந by one who has stolen, ஸுரஸுதோபமா one who is like a goddess, ரக்ஷஃ ச raksha, வா or.

‘We have searched here, there, everywhere, in dense forests, hills, forts, impenetrable caverns and mountain ranges. But we could find neither Janaki who is like a goddess nor the demon who abducted her.
காலஷ்ச நோ மஹாந்யாதஸ்ஸுக்ரீவஷ்சோக்ரஷாஸநஃ.

தஸ்மாத்பவந்தஸ்ஸஹிதா விசிந்வந்து ஸமந்ததஃ৷৷4.49.4৷৷

நஃ for us, மஹாந் long, காலஃ time, யாதஃ over, ஸுக்ரீவஷ்ச Sugriva also, உக்ரஷாஸநஃ strict in administration, தஸ்மாத் therefore, பவந்தஃ all of you, ஸஹிதாஃ together, ஸமந்ததஃ all over, விசிந்வந்து you may search for.

விஹாய தந்த்ரீஂ ஷோகஂ ச நித்ராஂ சைவ ஸமுத்திதாம்.

விசிநுத்வஂ யதா ஸீதாஂ பஷ்யாமோ ஜநகாத்மஜாம்৷৷4.49.5৷৷

ஸமுத்திதாம் overpowering us, தந்த்ரீஂ laziness, ஷோகஂ ச and sorrow, நித்ராஂ சைவ even sleep, விஹாய after giving up, ஜநகாத்மஜாம் Janaka’s daughter, ஸீதாம் Sita, பஷ்யாமஃ we will see, யதா so also, விசிநுத்வம் you may search.

‘You should keep searching on till we see Sita, Janaka’s daughter, giving up laziness and sorrow and sleep that is overpowering us.
அநிர்வேதஂ ச தாக்ஷ்யஂ ச மநஸஷ்சாபராஜயஃ.

கார்யஸித்திகராண்யாஹுஸ்தஸ்மாதேதத்ப்ரவீம்யஹம்৷৷4.49.6৷৷

அநிர்வேதம் zeal, தாக்ஷ்யஂ ச capability and, மநஸஃ mind’s, அபராஜயஂ ச robust optimism, கார்யஸித்திகராணி conducive to success, ஆஹுஃ is said, தஸ்மாத் therefore, அஹம் I am, ஏதத் all this, ப்ரவீமி I am telling you.

‘It is said, zeal, capability, and fortitude can overcome defeat and lead to success. Therefore I am saying this.
அத்யாபி தத்வநஂ துர்கஂ விசிந்வந்து வநௌகஸஃ.

கேதஂ த்யக்த்வா புநஸ்ஸர்வைர்வநமேதத்விசீயதாம்৷৷4.49.7৷৷

அத்யாபி even now, வநௌகஸஃ you forest-dwellers, துர்கம் difficult to enter, தத் வநம் that forest, விசிந்வந்து search, ஸர்வைஃ by all, கேதம் grief, த்யக்தா giving up, புநஃ again, வநமேவ forest itself, விசீயதாம் search.

‘Search this impenetrable forest even now, O you denizens of this forest! Give up grief, let us all once again ransack this forest.
அவஷ்யஂ க்ரியமாணஸ்ய தரிஷ்யதே கர்மணஃ பலம்.

அலஂ நிர்வேதமாகம்ய ந ஹி நோ மீலநஂ க்ஷமம்৷৷4.49.8৷৷

க்ரியமாணஸ்ய being carried on, கர்மணஃ of the deed, பலம் result, அவஷ்யம் certainly, தரிஷ்யதே will be seen, அலம் enough, நிர்வேதம் despair, ஆகம்ய experiencing, நஃ for us, மீலநம் closing eyes, ந க்ஷமம் ஹி not proper.

ஸுக்ரீவஃ கோபநோ ராஜா தீக்ஷ்ணதண்டஷ்ச வாநரஃ.

பேதவ்யஂ தஸ்ய ஸததஂ ராமஸ்ய ச மஹாத்மநஃ৷৷4.49.9৷৷

வாநரஃ monkey, ராஜா king, ஸுக்ரீவஃ Sugriva, கோபநஃ an angry one, தீக்ஷ்ணதண்டஷ்ச severe punishment, தஸ்ய his, மஹாத்மநஃ of the great self, ராமஸ்ய ச of Rama also, ஸததம் ever, பேதவ்யம் we have to fear.

‘Sugriva, the monkey king, is wrathful and awards severe punishment. We should ever bear in mind the (purpose of the) great self, Rama.
ஹிதார்தமேததுக்தஂ வஃ க்ரியதாஂ யதி ரோசதே.

உச்யதாஂ வா க்ஷமஂ யந்நஸ்ஸர்வேஷாமேவ வாநராஃ৷৷4.49.10৷৷

வாநராஃ O monkey!s, வஃ ஹிதார்தம் for your benefit, ஏதத் all this, உக்தம் said, ரோசதே யதி if it
pleases you, க்ரியதாம் it may be done, யத் whatever, ஸர்வேஷாமேவ for all of you, க்ஷமம் right, நஃ for us, உச்யதாம் you may tell.

‘I have said all this for your good. You may carry it out, if it pleases you. Speak freely if there is any other course left for all of us, O monkeys!’
அங்கதஸ்ய வசஷ்ஷ்ருத்வா வசநஂ கந்தமாதநஃ.

உவாசாவ்யக்தயா வாசா பிபாஸாஷ்ரமகிந்நயா৷৷4.49.11৷৷

அங்கதஸ்ய Angada’s, வசஃ words, ஷ்ருத்வா having heard, கந்தமாதநஃ Gandhamadana, பிபாஸாஷ்ரமகிந்நயா worn out by thirst and exhaustion, அவ்யக்தயா feebly, வாசா with language, வசநம் these words, உவாச expressed.

Having heard Angada, Gandhamadana worn out by thirst and exhaustion, replied in a feeble tone:
ஸதரிஷஂ கலு வோ வாக்யமங்கதோ யதுவாச ஹ.

ஹிதஂ சைவாநுகூலஂ ச க்ரியதாமஸ்ய பாஷிதம்৷৷4.49.12৷৷

அங்கதஃ Angada, யத் வாக்யம் those words, உவாச ஹ expressed, வஃ for us, ஸதரிஷஂ கலு appropriate too, ஹிதஂ சைவ good also, அநுகூலஂ ச even favourable, அஸ்ய his, பாஷிதம் utterance, க்ரியதாம் carry out.

‘What Angada says is appropriate, beneficial and also favourable. Carry out his command.
புநர்மார்காமஹை ஷைலாந்கந்தராஂஷ்ச தரீஸ்ததா.

காநநாநி ச ஷூந்யாநி கிரிப்ரஸ்ரவணாநி ச৷৷4.49.13৷৷

புநஃ once again, ஷைலாந் mountains, கந்தராஂஷ்ச valleys also, ததா similarly, தரீஃ caverns, ஷூந்யாநி desolate places, காநநாநி ச and forests, கிரிப்ரஸ்ரவணாநி ச mountain streams, மார்காமஹை we will explore again.

‘Once again let us explore the mountains, caverns, forests, desolate places and mountain streams.
யதோத்திஷ்டாநி ஸர்வாணி ஸுக்ரீவேண மஹாத்மநா.

விசிந்வந்து வநஂ ஸர்வே கிரிதுர்காணி ஸர்வஷஃ৷৷4.49.14৷৷

ஸர்வே all of you, ஸர்வஷஃ everywhere, மஹாத்மநா by great self, ஸுக்ரீவேண by Sugriva, யதோத்திஷ்டாநி as pointed out, ஸர்வாணி all places, கிரிதுர்காணி mountains, விசிந்வந்து search, வநம் forest.

ததஸ்ஸமுத்தாய புநர்வாநராஸ்தே மஹாபலாஃ.

விந்த்யகாநநஸங்கீர்ணாஂ விசேருர்தக்ஷிணாஂ திஷம்৷৷4.49.15৷৷

ததஃ then, மஹாபலாஃ mighty, தே வாநராஃ those monkeys, புநஃ again, ஸமுத்தாய after getting up, விந்த்யகாநநஸங்கீர்ணாம் filled with forests surrounding the ranges of Vindhya, தக்ஷிணாஂ திஷம் in the southern side, விசேருஃ started exploring.

Once again the monkeys rose up and started exploring the mountain ranges of Vindhya and the forests surrounding the southern side.
தே ஷாரதாப்ரப்ரதிமஂ ஷ்ரீமத்ரஜதபர்வதம்.

ஷரிங்கவந்தஂ தரீமந்தமதிருஹ்ய ச வாநராஃ৷৷4.49.16৷৷

தத்ர லோத்ரவநஂ ரம்யஂ ஸப்தபர்ணவநாநி ச.

வ்யசிந்வஂஸ்தே ஹரிவராஸ்ஸீதா தர்ஷநகாங்க்ஷிணஃ৷৷4.49.17৷৷

ஸீதாதர்ஷநகாங்க்ஷிண: eager to see Sita, ஹரிவராஃ best of monkeys, தே வாநராஃ those monkeys, ஷாரதாப்ரப்ரதிமம் resembling the autumn clouds, ஷ்ரீமத் rich, ஷரிங்கவந்தம் endowed with peaks,
தரீமந்தம் with caverns, ரஜதபர்வதம் silver mountain, அதிருஹ்ய having ascended, தத்ர there, ரம்யம் enchanting, லோத்ரவநம் Lodhra grove, ஸப்தபர்ணவநாநி ச and gardens of seven leaves, வ்யசிந்வஂஸ்தே they looked out.

Eager to find Sita, the best of monkeys climbed the silver mountain rich with peaks and caverns resembling the autumnal clouds. And looked out into the Lodhra grove and the garden of seven leaves (banara plantations).
தஸ்யாக்ரமதிரூடாஸ்தே ஷ்ராந்தா விபுலவிக்ரமாஃ.

ந பஷ்யந்தி ஸ்ம வைதேஹீஂ ராமஸ்ய மஹிஷீஂ ப்ரியாம்৷৷4.49.18৷৷

தஸ்ய its, அக்ரம் peak, அதிரூடாஃ they climbed, விபுலவிக்ரமாஃ very brave ones, தே they, ஷ்ராந்தாஃ exhausted, ராமஸ்ய Rama’s, ப்ரியாஂ மஹிஷீம் dear queen, வைதேஹீம் Vaidehi, ந பஷ்யந்தி ஸ்ம did not find.

Even after scaling up the peak, the exhausted, heroic monkeys could not find Vaidehi, the dear queen of Rama.
தே து தரிஷ்டிகதஂ கரித்வா தஂ ஷைலஂ பஹுகந்தரம்.

அவாரோஹந்த ஹரயோ வீக்ஷமாணாஸ்ஸமந்ததஃ৷৷4.49.19৷৷

தே ஹரயஃ those monkeys, தரிஷ்டிகதம் having seen all over, பஹுகந்தரம் having many caves, தஂ ஷைலம் that mountain, கரித்வா after doing so, ஸமந்ததஃ everywhere, வீக்ஷமாணாஃ while looking at, அவாரோஹந்த descended.

Having looked all over the mountain and many caverns, those monkeys got down from the mountain.
அவருஹ்ய ததோ பூமிஂ ஷ்ராந்தா விகதசேதஸஃ.

ஸ்தித்வா முஹூர்தஂ தத்ராத வரிக்ஷமூலமுபாஷ்ரிதாஃ৷৷4.49.20৷৷

ததஃ then, பூமிம் ground, அவருஹ்ய descending down, ஷ்ராந்தாஃ tired, விகதசேதஸஃ dejected at
heart, தத்ர there, முஹூர்தம் for a moment, ஸ்தித்வா having stood, அத and then, வரிக்ஷமூலம் under a tree, உபாஷ்ரிதாஃ lay down.

Descending to the foothills, the exhausted monkeys became quiet. Fatigued and disheartened, they assembled under a tree, stood for a moment and then lay down.
தே முஹூர்தஂ ஸமாஷ்வஸ்தாஃ கிஞ்சித்பக்நபரிஷ்ரமாஃ.

புநரேவோத்யதாஃ கரித்ஸ்நாஂ மார்கிதுஂ தக்ஷிணாஂ திஷம்৷৷4.49.21৷৷

தே they, முஹூர்தம் for a while, ஸமாஷ்வஸ்தாஃ took rest, கிஞ்சித் a little, பக்நபரிஷ்ரமாஃ frustrated, புநரேவ once again, கரித்ஸ்நாம் entire, தக்ஷிணாஂ திஷம் southern side, மார்கிதும் to search, உத்யதாஃ decided.

Resting for a while, the frustrated monkeys resumed their search throughout the southern direction.
ஹநுமத்ப்ரமுகாஸ்தே து ப்ரஸ்திதாஃ ப்லவகர்ஷபாஃ.

விந்த்யமேவாதிதஸ்தாவத்விசேருஸ்தே ஸமந்ததஃ৷৷4.49.22৷৷

ஹநுமத்ப்ரமுகாஃ Hanuman being the prominent one of the group, ப்லவகர்ஷபாஃ bulls among the vanaras, ப்ரஸ்திதாஃ started search, ஆதிதஃ from the beginning, தாவத் all over, விந்த்யமேவ Vindhya range itself, ஸமந்ததஃ everywhere, விசேருஃ roamed.

The bulls among vanaras and Hanuman, the chief of the group again started exploring everywhere in the Vindhya range starting from the beginning.

——————-

இத்யார்ஷே ஷ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே கிஷ்கிந்தாகாண்டே ஏகோநபஞ்சாஷஸ்ஸர்கஃ৷৷

————————————————————————————————————-

ஸ்ரீ கோவில் கந்தாடை அப்பன் ஸ்வாமிகள் திருவடிகளே சரணம் –
ஸ்ரீ வால்மீகி பகவான் திருவடிகளே சரணம் –
ஸ்ரீ பரத லஷ்மண சத்ருக்ந ஸீதா பிராட்டி ஸமேத சக்ரவர்த்தி திருமகன் திருவடிகளே சரணம் –
ஸ்ரீ பெரிய பெருமாள் பெரிய பிராட்டியார் ஆண்டாள் ஆழ்வார் எம்பெருமானார் ஜீயர் திருவடிகளே சரணம்-

[Lakshmana enters Sugriva’s palace — Sugriva requests Tara to pacify Lakshmana.]

அத ப்ரதிஸமாதிஷ்டோ லக்ஷ்மணஃ பரவீரஹா.

ப்ரவிவேஷ குஹாஂ கோராஂ கிஷ்கிந்தாஂ ராமஷாஸநாத்৷৷4.33.1৷৷

அத and then, ப்ரதிஸமாதிஷ்டஃ having been called in, பரவீரஹா slayer of enemies, லக்ஷ்மணஃ Lakshmana, ராமஷாஸநாத் as per Rama’s command, கோராம் frightful in appearance, குஹாம் cave, கிஷ்கிந்தாம் Kishkinda, ப்ரவிவேஷ entered.

Instructed by Rama, and having been permitted, Lakshmana, the slayer of enemies entered the frightful cave of Kishkinda.
த்வாரஸ்தா ஹரயஸ்தத்ர மஹாகாயா மஹாபலாஃ.

பபூவுர்லக்ஷ்மணஂ தரிஷ்ட்வா ஸர்வே ப்ராஞ்ஜலய ஸ்திதாஃ৷৷4.33.2৷৷

தத்ர there, த்வாரஸ்தாஃ gate-keepers, மஹாகாயாஃ of huge body, மஹாபலாஃ mighty, ஹரயஃ monkeys, ஸர்வே all, லக்ஷ்மணம் at Lakshmana, தரிஷ்ட்வா seeing, ப்ராஞ்ஜலயஃ greeted with folded palms, ஸ்திதாஃ stood, பபூவுஃ became.

Seeing Lakshmana, the huge and mighty monkey gate-keepers stood at the entrance and greeted him with folded hands.
நிஷ்வஸந்தஂ து தஂ தரிஷ்ட்வா க்ருத்தஂ தஷரதாத்மஜம்.

பபூவுர்ஹரயஸ்த்ரஸ்தா ந சைநஂ பர்யவாரயந்৷৷4.33.3৷৷

ஹரயஃ monkeys, நிஷ்ஷ்வஸந்தம் sighing deeply, க்ருத்தம் angry, தஷரதாத்மஜம் son of Dasaratha, தரிஷ்ட்வா on seeing, த்ரஸ்தாஃ feared, பபூவுஃ became, ஏநம் him, பர்யவாரயந் not surround him.

The monkeys kept away out of fear to see the son of Dasaratha, who was angry and
sighing deeply.
ஸ தாஂ ரத்நமயீஂ ஷ்ரீமாந்திவ்யாஂ புஷ்பிதகாநநாம்.

ரம்யாஂ ரத்நஸமாகீர்ணாஂ ததர்ஷ மஹதீஂ குஹாம்৷৷4.33.4৷৷

ஷ்ரீமாந் a bestower of fortune, ஸஃ he, ரத்நமயீம் inlaid with gems, திவ்யாம் wonderful, புஷ்பிதகாநநாம் with forest full of flowers, ரம்யாம் delighting, ரத்நஸமாகீர்ணாம் full of precious stones and gems, தாம் such, மஹதீம் mammoth, குஹாம் cave, ததர்ஷ saw.

Lakshmana, the bestower of fortune, saw the mammoth cave inlaid with gems and precious stones and forests full of delightful flowers.
ஹர்ம்யப்ராஸாதஸம்பாதாஂ நாநாபண்யோபஷோபிதாம்.

ஸர்வகாமபலைர்வரிக்ஷைஃ புஷ்பிதைருபஷோபிதாம்৷৷4.33.5৷৷

ஹர்ம்யப்ராஸாதஸம்பாதாம் thronged with elevated mansions and palaces, நாநாபண்யோபஷோபிதாம் illumined with jewels, ஸர்வகாமபலைஃ which satisfied every one’s wish, புஷ்பிதைஃ flowers in bloom, வரிக்ஷைஃ by trees, உபஷோபிதாம் splendid.

The palace was thronged with elevated mansions and illumined with jewels of all kinds. The trees were in bloom and the fruits satisfied every one’s wish.It was splendid.
தேவகந்தர்வபுத்ரைஷ்ச வாநரைஃ காமரூபிபிஃ.

திவ்யமால்யாம்பரதரை ஷ்ஷோபிதாஂ ப்ரியதர்ஷநைஃ৷৷4.33.6৷৷

தேவகந்தர்வபுத்ரைஃ sons born of gods and gandharvas, காமரூபிபிஃ by those who could change their form as they wished, திவ்யமால்யாம்பரதரைஃ wearing beautiful garlands, ப்ரியதர்ஷநைஃ pleasing in appearance, வாநரைஃ by monkeys, உபஷோபிதாம் very delightful.

The inhabitants of Kishkinda being sons of gods and gandharvas, were of beautiful appearance wearing wonderful garlands. They could change their form at their free
will. They were delightful.
சந்தநாகருபத்மாநாஂ கந்தைஸ்ஸுரபிகந்திநாம்.

மைரேயாணாஂ மதூநாஂ ச ஸம்மோதிதமஹாபதாம்৷৷4.33.7৷৷

ஸுரபிகந்திநாம் of fragrant unguents, சந்தநாகருபத்மாநாம் of sandal, agaru and lotus incenses, மதூநாம் of various kinds of honey, கந்தைஃ of fine smell, ஸம்மோதிதமஹாபதாம் royal roads filled with happy people.

The royal roads were filled with fragrant unguents, like sandal, agaru and lotus incenses, fine-smelling honey of several kinds and happy inhabitants.
விந்த்யமேருகிரிப்ரக்யை: ப்ராஸாதைர்நைகபூமிபிஃ.

ததர்ஷ கிரிநத்யஷ்ச விமலாஸ்தத்ர ராகவஃ৷৷4.33.8৷৷

ராகவஃ Lakshmana, தத்ர there, நைகபூமிபி: tall buildings, விந்த்யமேரூகிரிப்ரக்யை: like the Vindhya and Meru mountains, ப்ராஸாதை: buildings, விமலாஃ pure, கிரிநத்யஷ்ச mountain streams, ததர்ஷ saw.

Lakshmana saw tall buildings comparable to Vindhya and Meru mountains and pure water flowing from the mountain streams.
அங்கதஸ்ய கரிஹஂ ரம்யஂ மைந்தஸ்ய த்விவிதஸ்ய ச.

கவயஸ்ய கவாக்ஷஸ்ய கஜஸ்ய ஷரபஸ்ய ச৷৷4.33.9৷৷

வித்யுந்மாலேஷ்ச ஸம்பாதே ஸ்ஸூர்யாக்ஷஸ்ய ஹநூமதஃ.

வீரபாஹோ ஸ்ஸுபாஹோஷ்ச நலஸ்ய ச மஹாத்மநஃ৷৷4.33.10৷৷

குமுதஸ்ய ஸுஷேணஸ்ய தாரஜாம்பவதோஸ்ததா.

ததிவக்த்ரஸ்ய நீலஸ்ய ஸுபாடலஸுநேத்ரயோஃ৷৷4.33.11৷৷

ஏதேஷாஂ கபிமுக்யாநாஂ ராஜமார்கே மஹாத்மநாம்.

ததர்ஷ கரிஹமுக்யாநி மஹாஸாராணி லக்ஷ்மணஃ৷৷4.33.12৷৷

லக்ஷ்மணஃ Lakshmana, அங்கதஸ்ய Angada’s, ரம்யம் beautiful, கரிஹம் home, மைந்தஸ்ய Mainda’s, ச and, கவயஸ்ய Gavaya’s, கவாக்ஷஸ்ய Gavaksha’s, கஜஸ்ய Gaja’s, ஷரபஸ்ய ச and Sarabha’s, வித்யுந்மாலேஷ்ச Vidyunmala’s, ஸம்பாதேஃ Sampati’s, ஸூர்யாக்ஷஸ்ய Suryaksha’s, ஹநூமதஃ Hanuman’s, வீரபாஹோஃ Veerabahu’s, ஸுபாஹோஷ்ச Subhahu’s, மஹாத்மநஃ of the great, நலஸ்ய ச Nala’s, குமுதஸ்ய Kumuda’s, ஸுஷேணஸ்ய Sushena’s, ததா similarly, தாரஜாம்பவதோஃ Tara’s and Jambavan’s, ததிவக்த்ரஸ்ய் of Dadhivaktra’s, நீலஸ்ய Nila’s, ஸுபாடலஸுநேத்ரயோஃ of Supaatala and Sunetra, ஏதேஷாம் of all of them, மஹாத்மநாம் great ones, கபிமுக்யாநாம் monkey chiefs, மஹாஸாராணி prosperous, த்விவிதஸ்ய Dwivida’s, கரிஹமுக்யாநி important homes, ராஜமார்கே on the royal road, ததர்ஷ saw.

On the royal road, Lakshmna saw beautiful homes of monkey-chiefs- Angada, Mainda, Dwivida, Gavaya, Gavaksha, Gaja, Sarabha, Vidyunmalin, Sampati, Suryaksha, Hanuman, Veerabahu, Subahu, the great Nala, Kumuda and Sushena. Similarly he saw the homes of Tara and Jambavan, Dadhivaktra, Nila, Supatala and Sunetra. (Tara mentioned here is a male monkey.)
பாண்டுராப்ரப்ரகாஷாநி திவ்யமால்யயுதாநி ச.

ப்ரபூததநதாந்யாநி ஸ்த்ரீரத்நை ஷ்ஷோபிதாநி ச৷৷4.33.13৷৷

பாண்டுராப்ரப்ரகாஷாநி shining like white clouds, திவ்யமால்யயுதாநி ச with wonderful garlands hanging, ப்ரபூததநதாந்யாநி filled with abundant wealth and grain, ஸ்த்ரீரத்நைஃ with best of women, ஷோபிதாநி ச shining bright.

These homes were shining like white clouds, with wonderful garlands hung on, filled with abundance of wealth, grains and best of females.
பாண்டுரேண து ஸாலேந பரிக்ஷிப்தஂ துராஸதம்.

வாநரேந்த்ரகரிஹஂ ரம்யஂ மஹேந்த்ரஸதநோபமம்৷৷4.33.14৷৷

ஷுக்லைஃ ப்ராஸாதஷிகரைஃ கைலாஸஷிகரோபமைஃ.

ஸர்வகாமபலைர்வரிக்ஷைஃ புஷ்பிதைருபஷோபிதம்৷৷4.33.15৷৷

மஹேந்த்ரதத்தைஷ்ஷ்ரீமத்பிர்நீலஜீமூதஸந்நிபைஃ.

திவ்யபுஷ்பபலைர்வரிக்ஷைஷீதச்சாயைர்மநோரமைஃ৷৷4.33.16৷৷

ஹரிபிஸ்ஸஂவரிதத்வாரஂ பலிபிஷ்ஷஸ்த்ரபாணிபிஃ.

திவ்யமால்யாவரிதஂ ஷுப்ரஂ தப்தகாஞ்சநதோரணம்৷৷4.33.17৷৷

ஸுக்ரீவஸ்ய கரிஹஂ ரம்யஂ ப்ரவிவேஷ மஹாபலஃ.

அவார்யமாணஸ்ஸௌமித்ரிர்மஹாப்ரமிவ பாஸ்கரஃ৷৷4.33.18৷৷

பாண்டுரேண pale white, ஸாலேந with a rampart, பரிக்ஷிப்தம் encircling, துராஸதம் unapproachable, மஹேந்த்ரஸதநோபமம் like the abode of Indra, ரம்யம் enchanting, வாநரேந்த்ரகரிஹம் home of the king of monkeys, ஷுக்லைஃ white, கைலாஸஷிகரோபமைஃ like peaks of Kailasa mountain, ப்ராஸாதஷிகரைஃ with the tops of mansions, ஸர்வகாமபலைஃ with all kinds of fruits to suit the desires, புஷ்பிதைஃ in bloom, வரிக்ஷைஃ trees, உபஷோபிதம் magnificent, மஹேந்த்ரதத்தைஃ gifted by Mahendra, ஷ்ரீமத்பி: illustrious, நீலஜீமூதஸந்நிபைஃ like dark clouds, திவ்யபுஷ்பபலைஃ with wonderful flowers and fruits, ஷீதச்சாயைஃ with those giving cool shade, மநோரமைஃ with most delightful, வரிக்ஷைஃ trees, பலிபிஃ strong ones, ஷஸ்த்ரபாணிபிஃ holding weapons in hands, ஹரிபிஃ monkeys, ஸஂவரிதத்வாரம் the entrance door surrounded by, திவ்யமால்யாவரிதம் decorated with wonderful garlands, ஷுப்ரம் white, தப்தகாஞ்சநதோரணம் decorated with polished golden flowers strung together, ரம்யம் enchanting, ஸுக்ரீவஸ்ய Sugriva’s, கரிஹம் abode, மஹாபலஃpowerful, ஸௌமித்ரி Saumitri, பாஸ்கரஃ Sun, மஹாப்ரமிவ like a huge cloud, அவார்யமாணஃ not obstructed by, ப்ரவிவேஷ entered.

The abode of Sugriva was encircled by a white rampart and unapproachable.It was enchanting like the abode of Indra. The mansion tops were like the white peaks of Kailas mountain filled with blossoming trees which could yield all kinds of fruits to suit one’s taste. The trees were huge like dark clouds, cool and shady with wonderful flowers in full bloom, the riches gifted by Indra, were delightful. The entrance was guarded by mighty monkeys holding weapons in hand. It had a golden archway at the entrance decorated with wonderful garlands and strings of golden flowers. Saumitri of great prowess entered the rich abode of Sugriva just as the Sun enters huge clouds unobstructed.
ஸ ஸப்த கக்ஷ்யா தர்மாத்மா நாநாஜநஸமாகுலாஃ.

ப்ரவிஷ்ய ஸுமஹத்ககுப்தஂ ததர்ஷாந்தஃபுரஂ மஹத்৷৷4.33.19৷৷

ஹைமராஜதபர்யங்கைர்பஹுபிஷ்ச வராஸநைஃ.

மஹார்ஹாஸ்தரணோபேதைஸ்தத்ர தத்ரோபஷோபிதம்৷৷4.33.20৷৷

தர்மாத்மா righteous man, ஸஃ Lakshmana, நாநாஜநஸமாகுலா: with all kinds of people assembled, ஸப்த seven, கக்ஷ்யாஃ enclosures, ப்ரவிஷ்ய having entered through, ஸுமஹத் huge, குப்தம் protected, மஹத் great, ஹைமராஜதபர்யங்கை: with cots made of bright gold and silver, மஹார்ஹாஸ்தரணோபேதைஃ with best of cushions, பஹுபி: with costly, வராஸநைஷ்ச best of seats, தத்ர தத்ர here and there, ஸமாவரிதம் covered, அந்தஃபுரம் harem, ததர்ஷ saw.

Righteous Lakshmana crossed the seven enclosures filled with different kinds of people and saw a great harem full of several bright gold and silver cots, excellent seats here and there with best of cushions spread.
ப்ரவிஷந்நேவ ஸததஂ ஷுஷ்ராவ மதுரஸ்வரம்.

தந்த்ரீகீதஸமாகீர்ணஂ ஸமகீதபதாக்ஷரம்৷৷4.33.21৷৷

ப்ரவிஷந்நேவ as he entered, தந்த்ரீகீதஸமாகீர்ணம் sounds of melodiously tuned string instruments, ஸமகீதபதாக்ஷரம் with songs worded to metre in different kinds of tune, ஸததம் always, மதுரஸ்வரம் sweet voices, ஷுஷ்ராவ heard.

As he entered, he heard melodious sounds of string instruments and music worded to metre with different kinds of tunes.
பஹ்வீஷ்ச விவிதாகாரா ரூபயௌவநகர்விதாஃ.

ஸ்த்ரியஸ்ஸுக்ரீவபவநே ததர்ஷ ஸுமஹாபலஃ৷৷4.33.22৷৷

மஹாபலஃ powerful man, ஸஃ he, ஸுக்ரீவபவநே in Sugriva’s palace, விவிதாகாராஃ of different forms,
ரூபயௌவநகர்விதாஃ proud of their youth and beauty, பஹ்வீஃ many, ஸ்த்ரியஃ women, ததர்ஷ saw, ச and.

Powerful Lakshmana saw many females of different forms proud of their youth and charm at the palace of Sugriva.
தரிஷ்ட்வாபிஜநஸம்பந்நாஷ்சித்ரமால்யகரிதஸ்ரஜஃ.

பலமால்யகரிதவ்யக்ரா பூஷணோத்தமபூஷிதாஃ৷৷4.33.23৷৷

நாதரிப்தாந்நாபி சாவ்யக்ராந்நாநுதாத்தபரிச்சதாந்.

ஸுக்ரீவாநுசராஂஷ்சாபி லக்ஷயாமாஸ லக்ஷ்மணஃ৷৷4.33.24৷৷

லக்ஷ்மணஃ Lakshmana, அபிஜநஸம்பந்நாஃ born of a good race, சித்ரமால்யகரிதஸ்ரஜஃ decorated with colourful garlands, பலமால்யகரிதவ்யக்ராஃ engaged in making garlands and arranging fruits, பூஷணோத்தமபூஷிதாஃ wearing choice ornaments, தரிஷ்ட்வா seeing, நாதரிப்தாந் not contented, நாபி சா வ்யக்ராந் who were not busy, நாநுதாத்தபரிச்சதாந் who were not gentle, ஸுக்ரீவாநுசராஂஷ்சாபி attendants of Sugriva, லக்ஷயாமாஸ he saw.

Lakshmana saw women with a good lineage adorned with colourful flower garlands and choicest ornaments engaged in making garlands and arranging fruits. He also saw at Sugriva’s palace attendants, gentle, well-dressed, contented and not too busy.
கூஜிதஂ நூபுராணாஂ ச காஞ்சீநாஂ நிநதஂ ததா.

ஸந்நிஷம்ய தத ஷ்ரீமாந்ஸௌமித்ரிர்லஜ்ஜிதோபவத்৷৷4.33.25৷৷

ததஃ then, ஷ்ரீமாந் illustrious, ஸௌமித்ரிஃ Saumithri, நூபுராணாம் of anklets, கூஜிதம் tinkling, ததா like-wise, காஞ்சீநாம் of bells on the girdles of women, நிநதம் jingling sound, நிஷம்ய on hearing, லஜ்ஜிதஃ abashed, அபவத் felt.

Illustrious Lakshmana felt abashed on hearing the jingling of girdle bells and tinkling of the women’s anklets.
ரோஷவேகப்ரகுபிதஷஷ்ருத்வா சாபரணஸ்வநம்.

சகார ஜ்யாஸ்வநஂ வீரோ திஷஷ்ஷப்தேந பூரயந்৷৷4.33.26৷৷

வீரஃ hero, ஆபரணஸ்வநம் sounds of ornaments, ஷ்ருத்வா on hearing, ரோஷவேகப்ரகுபிதஃ lost temper quickly, திஷஃ quarters, ஷப்தேந by the sound, பூரயந் while filling, ஜ்யாஸ்வநம் twang of bow-string, சகார produced.

On hearing the sounds of ornaments (of females), heroic Lakshmana lost his temper quickly. He pulled his bow-string forcefully in wrath producing frightening sound filling all quarters.
சாரித்ரேண மஹாபாஹுரபகரிஷ்ட ஸ்ஸலக்ஷ்மணஃ.

தஸ்தாவேகாந்தமாஷ்ரித்ய ராமகோபஸமந்விதஃ৷৷4.33.27৷৷

ராமகோபஸமந்விதஃ overtaken by Rama’s anger, மஹாபாஹுஃ long-armed hero, ஸஃ லக்ஷ்மணஃ that Lakshmana, சாரித்ரேண as per tradition, அபகரிஷ்டஃ moved away, ஏகாந்தம் lonely place, ஆஷ்ரித்ய went, தஸ்தௌ stood.

Aware of the anger of Rama (who likes it not), the long-armed Lakshmana moved away from the spot (abstained from entering private apartments) as per tradition, receded to a lonely place and stood.
தேந சாபஸ்வநேநாத ஸுக்ரீவஃ ப்லவகாதிபஃ.

விஜ்ஞாயாகமநஂ த்ரஸ்த ஸ்ஸஞ்சசால வராஸநாத்৷৷4.33.28৷৷

அத then, ப்லவகாதிபஃ lord of monkeys, ஸஃ ஸுக்ரீவஃ that Sugriva, தேந by that, சாபஸ்வநேந sound of the bow, ஆகமநம் arrival, விஜ்ஞாய sensing, த்ரஸ்தஃ feared, வராஸநாத் from the throne, ஸஞ்சசால alighted at once.

Then, sensing the arrival of Lakshmana, by the sound of his bow string, Sugriva the lord of vanaras, alighted at once from the throne.
அங்கதேந யதா மஹ்யஂ புரஸ்தாத்ப்ரதிவேதிதம்.

ஸுவ்யக்தமேஷ ஸம்ப்ராப்த ஸ்ஸௌமித்ரிர்ப்ராதரிவத்ஸலஃ৷৷4.33.29৷৷

புரஸ்தாத் earlier, அங்கதேந by Angada, மஹ்யம் to me, யதா as, ப்ரதிவேதிதம் announced, ப்ராதரிவத்ஸலஃ loving brother, ஏஷஃ this, ஸௌமித்ரிஃ Saumitri, ஸம்ப்ராப்தஃ has come, ஸுவ்யக்தம் it is true.

‘Truly Saumitri, the loving brother of Rama has arrived as announced by Angada earlier’.
அங்கதேந ஸமாக்யாதஂ ஜ்யாஸ்வநேந ச வாநரஃ.

புபுதே லக்ஷ்மணஂ ப்ராப்தஂ முகஂ சாஸ்யவ்யஷுஷ்யத৷৷4.33.30৷৷

அங்கதேந by Angada, ஜ்யாஸ்வநேந ச by the twang, ஸமாக்யாதஃ proclaimed by, வாநரஃ monkeys, லக்ஷ்மணம் Lakshmana, ப்ராப்தம் who arrived, புபுதே knew, அஸ்ய his, முகஂ ச the mouth, அஷுஷ்யத parched.

As proclaimed by Angada and also from the sound of the twang, Sugriva knew about the arrival of Lakshmana. His mouth parched (with fear).
ததஸ்தாராஂ ஹரிஷ்ரேஷ்டஸ்ஸுக்ரீவஃ ப்ரியதர்ஷநாம்.

உவாச ஹிதமவ்யக்ரஸ்த்ராஸ ஸம்ப்ராந்தமாநஸஃ৷৷4.33.31৷৷

ததஃ then, த்ராஸ ஸம்ப்ராந்தமாநஸஃ awe-struck mind, ஹரிஷ்ரேஷ்டஃ the best of vanaras, ஸுக்ரீவஃ Sugriva, ப்ரியதர்ஷநாம் pleasing to see, தாராம் Tara, ஹிதம் good words, அவ்யக்ரம்: clearly, உவாச said.

Then Sugriva, the best of monkeys got agitated at heart out of fear. He saw the pleasing Tara and said to her these good words clearly:
கிந்நு தத்காரணஂ ஸுப்ரு! ப்ரகரித்யா மரிதுமாநஸஃ.

ஸரோஷ இவ ஸம்ப்ராப்தோ யேநாயஂ ராகவாநுஜஃ৷৷4.33.32৷৷

ஸுப்ரு! O lady with beautiful eyebrows, ப்ரகரித்யா by nature, மரிதுமாநஸஃ soft-hearted, அயம் this person, ராகவாநுஜஃ Rama’s younger brother, யேந since, ஸரோஷ இவ as though angry, ஸம்ப்ராப்தஃ has come, தத்காரணம் its cause, கிஂ நு what is it?

‘O Tara with beautiful eyebrows! this younger brother of Rama is normally soft-hearted. But today he arrived here angry. What could be the reason?
கிஂ பஷ்யஸி குமாரஸ்ய ரோஷஸ்தாநமநிந்திதே.

ந கல்வகாரணே கோபமாஹரேந்நரஸத்தமஃ৷৷4.33.33৷৷

அநிந்திதே O blemshless lady, குமாரஸ்ய of the prince, ரோஷஸ்தாநம் cause for being angry, கிம் what? பஷ்யஸி do you see, நரஸத்தமஃ great man, அகாரணே without reason, கோபம் anger, ந ஆஹரேத் கலு will not display anger.

‘O blemishless Tara ! What is the cause of young Lakshmana’s anger? Great men do not display anger without reason.
யதஸ்ய கரிதமஸ்மாபிர்புத்யஸே கிஞ்சிதப்ரியம்.

ததபுத்த்யா ஸம்ப்ரதார்யாஷு க்ஷிப்ரமர்ஹஸி பாஷிதும்৷৷4.33.34৷৷

அஸ்மாபிஃ by us, அஸ்ய at him, கிஞ்சித் if any, அப்ரியம் displeasing, கரிதம் done, புத்யஸே யத் if you that way, தத் that, ஆஷு quickly, புத்த்யா with your intellect, ஸம்ப்ரதார்ய considering, க்ஷிப்ரம immediately, அர்ஹஸி you ought to, அபிபாஷிதும் to speak.

‘If anything displeasing has been done by us, you should know and tell me quickly. You ought to speak to him at once.
அதவா ஸ்வயமேவைநஂ த்ரஷ்டுமர்ஹஸி பாமிநி!.

வசநை ஸ்ஸாந்த்வயுக்தைஷ்ச ப்ரஸாதயிதுமர்ஹஸி৷৷4.33.35৷৷

அதவா or else, பாமிநி lovely lady, ஏநம் to him, ஸ்வயமேவ yourself personally, த்ரஷ்டும் to see, அர்ஹஸி you will, ஸாந்த்வயுக்தைஃ with soothing words, வசநைஃ by your words, ப்ரஸாதயிதும் to please
him, அர்ஹஸி you will.

‘O lovely lady! or else, you should see him personally and propitiate him with your soothing words.
த்வத்தர்ஷந விஷுத்தாத்மா ந ஸ கோபஂ கரிஷ்யதி.

ந ஹி ஸ்த்ரீஷு மஹாத்மாநஃ க்வசித்குர்வந்தி தாருணம்৷৷4.33.36৷৷

விஷுத்தாத்மா he is cleansed by you, ஸஃ he, த்வத்தர்ஷந by seeing you, கோபம் anger, ந கரிஷ்யதி will not be, மஹாத்மாநஃ great men, க்வசித் at any time, ஸ்த்ரீஷு at women, தாருணம் terrific acts, ந குர்வந்தி ஹி will not be.

‘Lakshmana will be clear of all doubts on seeing you and will not be angry. Great men are not harsh to women.
த்வயா ஸாந்த்வைருபக்ராந்தஂ ப்ரஸந்நேந்த்ரியமாநஸம்.

ததஃ கமலபத்ராக்ஷஂ த்ரக்ஷ்யாம்யஹமரிந்தமம்৷৷4.33.37৷৷

ஸாந்த்வை: with pleasing words, த்வயா your, உபக்ராந்தம் commencing your talk, ப்ரஸந்நேந்த்ரியமாநஸம் having made him happy at heart, கமலபத்ராக்ஷம் lotus-petal eye, அரிந்தமம் a crusher of enemies, அஹம் I, ததஃ then, த்ரக்ஷ்யாமி I shall see him.

‘Start talking to him with pleasing words and make him happy. Then I shall see Lakshmana with eyes like lotus-petals, a subduer of enemies’.
ஸா ப்ரஸ்கலந்தீ மதவிஹ்வலாக்ஷீ

ப்ரலம்பகாஞ்சீகுண ஹேமஸூத்ரா.

ஸலக்ஷணா லக்ஷ்மணஸந்நிதாநஂ

ஜகாம தாரா நமிதாங்கயஷ்டிஃ৷৷4.33.38৷৷

மதவிஹ்வலாக்ஷீ an intoxicated woman with drunkeneyes, ப்ரலம்பகாஞ்சீகுணஹேமஸூத்ரா with long gold string of the girdle hanging, ஸலக்ஷணா bashful of her appearance, நமிதாங்கயஷ்டிஃ her body bent bow, ஸா தாரா that Tara, ப்ரஸ்கலந்தீ a faltering woman, லக்ஷ்மணஸந்நிதாநம் to the presence of Lakshmna, ஜகாம went.

Tara, whose eyes were drowsy with drink, whose long gold string of the girdle was hanging loose appeared before Lakshmana with faltering steps and bent low, bashful of her appearance. (It suggests a state of exhaustion after sexual pleasures).
ஸ தாஂ ஸமீக்ஷ்யைவ ஹரீஷபந்தீஂ

தஸ்தாவுதாஸீநதயா மஹாத்மா.

அவாங்முகோபூந்மநுஜேந்த்ரபுத்ரஃ

ஸ்த்ரீஸந்நிகர்ஷாத்விநிவரித்தகோபஃ৷৷4.33.39৷৷

மஹாத்மா great man, ஸஃ he, மநுஜேந்த்ரபுத்ரஃ son of lord among men, ஹரீஷபத்நீம் monkey king’s wife, தாம் her, ஸமீக்ஷ்யைவ observing, ஏவ by that, உதாஸீநதயா without any reaction, தஸ்தௌ waited, ஸ்த்ரீஸந்நிகர்ஷாத் due to the presence of female sex close to him, விநிவரித்தகோபஃ his anger controlled, அவாங்முகஃ turned his face against her, அபூத் remained.

Since prince Lakshmana is a great man, he stood with his face down and showing no reaction, controlled his anger due to the presence of a female standing close by.
ஸா பாநயோகாத்விநிவரித்தலஜ்ஜா

தரிஷ்டிப்ரஸாதாச்ச நரேந்த்ரஸூநோஃ.

உவாச தாரா ப்ரணயப்ரகல்பஂ

வாக்யஂ மஹார்தஂ பரிஸாந்த்வபூர்வம்৷৷4.33.40৷৷

பாநயோகாத் in a drunken state, நரேந்த்ரஸூநோஃ of the prince, தரிஷ்டிப்ரஸாதாச்ச by the favour of paying, விநிவரித்தலஜ்ஜா shedding bashfulness, ஸா தாரா that Tara, மஹார்தம் good words, பரிஸாந்த்வபூர்வம் in a pleasing way, ப்ரணயப்ரகல்பம் with friendly eloquence, வாக்யம் words, உவாச said.

Setting aside her shyness for being in a drunken state, and observing Lakshmana’s favourable disposition, she spoke meaningful words in a pleasing manner with friendly eloquence:
கிஂ கோபமூலஂ மநுஜேந்த்ரபுத்ர

கஸ்தே ந ஸந்திஷ்டதி வாங்நிதேஷே.

க ஷ்ஷுஷ்கவரிக்ஷஂ வநமாபதந்தஂ

தவாக்நிமாஸீததி நிர்விஷங்கஃ৷৷4.33.41৷৷

மநுஜேந்த்ரபுத்ர O son of lord among men, கோபமூலம் cause of anger, கிம் what, தே to you, வாங்நிதேஷே your word of command, கஃ who, ந ஸந்திஷ்டதி has stood by, ஷுஷ்கவரிக்ஷம் dried pieces of wood, வநம் forest, ஆபதந்தம் advancing, தவாக்நிம் forest fire, நிர்விஷங்கஃ without fear, ஆஸீததி rests.

‘O noble prince! what is the cause of your anger? Who has disrespected your command? Who can approach without fear forest fire rushing towards a thicket of dried pieces of wood?’
ஸ தஸ்யா வசநஂ ஷ்ருத்வா ஸாந்த்வபூர்வமஷங்கிதம்.

பூயஃ ப்ரணயதரிஷ்டார்தஂ லக்ஷ்மணோ வாக்யமப்ரவீத்৷৷4.33.42৷৷

ஸஃ லக்ஷ்மணஃ that Lakshmana, ஸாந்த்வபுர்வம் very pleasantly, பூயஃ again, ப்ரணயதரிஷ்டார்தம் said in a friendly way, தஸ்யாஃ வசநம் her words, ஷ்ருத்வா having heard, அஷங்கிதம் without any hesitation, வாக்யம் these words, அப்ரவீத் said.

Having heard Tara’s unhesitant submission spoken in a pleasant and friendly manner, Lakshmana replied:
கிமயஂ காமவரித்தஸ்தே லுப்ததர்மார்தஸங்க்ரஹஃ.

பர்தா பர்தரிஹிதே யுக்தே ந சைநமவபுத்த்யஸே৷৷4.33.43৷৷

பர்தரிஹிதே in the well-being of your husband, யுக்தே engaged, தே your, பர்தா husband, அயம் this, காமவரித்தஃ impulsive, லுப்ததர்மார்தஸங்க்ரஹஃ he lost sight of dharma and artha, கிம் why, ஏநம் him, அவபுத்த்யஸே you are not able to know.

‘O lady, your husband engrossed in sensual pleasures, has lost sight of dharma and artha. Why don’t you understand it in the interest of your husband whose well-wisher you are?
ந சிந்தயதி ராஜ்யார்தஂ நாஸ்மாந் ஷோகபராயணாந்.

ஸாமாத்யபரிஷத்தாரே பாநமேவோபஸேவதே৷৷4.33.44৷৷

தாரே O Tara, ஸாமாத்யபரிஷத் the company of ministers, ஸஃ he, ராஜ்யார்தம் state affairs, ஷோகபராயணாந் stricken by sorrow, அஸ்மாந் seat, ந சிந்தயதி he does not think, பாநமேவ only drinking, உபஸேவதே attending to.

‘O Tara! that we are in grief Sugriva does not realize. He is not attending to state affairs. He is only enjoying drinking in the company of ministers.
ஸ மாஸாஂஷ்சதுரஃ கரித்வா ப்ரமாணஂ ப்லவகேஷ்வரஃ.

வ்யதீதாஂ ஸ்தாந்மதவ்யக்ரோ விஹரந்நாவபுத்யதே৷৷4.33.45৷৷

ஸஃ ப்லவகேஷ்வரஃ king of monkeys, சதுரஃ four, மாஸாந் months, ப்ரமாணம் promised, கரித்வா having made, மதவ்யக்ரஃ addicted to drinks, விஹரந் enjoying, தாந் those, வ்யதீதாந் exceeded time, நாவபுத்யதே he is not realising.

‘The king of monkeys has already spent four months, enjoying drinks. He does not realize that he has flouted his promise.
ந ஹி தர்மார்தஸித்த்யர்தஂ பாநமேவஂ ப்ரஷஸ்யதே.

பாநாதர்தஷ்ச தர்மஷ்ச காமஷ்ச பரிஹீயதே৷৷4.33.46৷৷

தர்மார்தஸித்த்யர்தம் for accomplishment of dharma and artha, ஏவம் that way, பாநம் drinking, ந ப்ரஷஸ்யதே ஹி not admirable, பாநாத் by drinking, அர்தஷ்ச material wealth, காமஷ்ச by desire, தர்மஷ்ச morals, பரிஹீயதே will be destroyed.

‘Drinking this way does not help accomplishment of dharma and artha. It destroys wealth, ambition and righteousness.
தர்மலோபோ மஹாஂஸ்தாவத்கரிதே ஹ்யப்ரதிகுர்வதஃ.

அர்தலோபஷ்ச மித்ரஸ்ய நாஷே குணவதோ மஹாந்৷৷4.33.47৷৷

கரிதே one who does, அப்ரதிகுர்வதஃ by not rendering help in return, மஹாந் great, தர்மலோபஃ ஹி is a violation of dharma, குணவதஃ of a virtuous, மித்ரஸ்ய friend’s, நாஷே loss, மஹாந் great, அர்தலோபஷ்ச loss of wealth, அஂஸ்தாவச will result in destruction.

‘Dharma is violated when we help not one who has helped. Loss of a virtuous friend leads to great loss of wealth. It results in destruction.
மித்ரஂ ஹ்யர்தகுணஷ்ரேஷ்டஂ ஸத்யதர்மபராயணம்.

தத்த்வயஂ து பரித்யக்தஂ ந து தர்மே வ்யவஸ்திதம்৷৷4.33.48৷৷

ஸத்யதர்மபராயணம் abide in truth and righteousness, மித்ரம் friend, அர்தகுணஷ்ரேஷ்டம் who excelled in acquiring artha, தத் த்வயம் both these, பரித்யக்தம் is given up, தர்மே in righteous, ந து வ்யவஸ்திதம் not abiding.

ததேவஂ ப்ரஸ்துதே கார்யே கார்யமஸ்மாபிருத்தரம்.

யத்கார்யஂ கார்யதத்த்வஜ்ஞே! ததுதாஹர்துமர்ஹஸி৷৷4.33.49৷৷

கார்யதத்த்வஜ்ஞே well aware of duty, தத் that, ப்ரஸ்துதே கார்யே in this task, ஏவம் this way, அஸ்மாபிஃ by
us, யத் such, உத்தரஂ in turn, கார்யம் duty, கார்யம் task, த்வம் you, உதாஹர்தும் to explain, அர்ஹஸி should.

‘You have a strong sense of duty. You ought to tell him his duty and what we should do in this situation.
ஸா தஸ்ய தர்மார்தஸமாதியுக்தஂ

நிஷம்ய வாக்யஂ மதுரஸ்வபாவம்.

தாரா கதார்தே மநுஜேந்த்ரகார்யே

விஷ்வாஸயுக்தஂ தமுவாச பூயஃ৷৷4.33.50৷৷

ஸா தாரா that Tara, தஸ்ய his, தர்மார்தஸமாதியுக்தம் a word with proper understanding of dharma and artha, மதுரஸ்வபாவம் good by nature, வாக்யம் words, நிஷம்ய listening to, கதார்தே decisively, மநுஜேந்த்ரகார்யே the endeavour of Rama, the lord of men, விஷ்வாஸயுக்தம் faithfully, தம் him, பூயஃ again, உவாச spoke.

Tara heard the sweet words of Lakshmana which showed his good understanding of dharma and artha. What she said to him in reply reflects her faith in Sugriva’s effort to help Rama’s cause:
ந கோபகாலஃ க்ஷிதிபாலபுத்ர

ந சாதி கோப ஸ்ஸ்வஜநே விதேயஃ.

த்வதர்தகாமஸ்ய ஜநஸ்ய தஸ்ய

ப்ரமாதமப்யர்ஹஸி வீர! ஸோடும்৷৷4.33.51৷৷

க்ஷிதிபாலபுத்ர O prince, கோபகாலஃ to be angry at this time, ந not, ஸ்வஜநே in your own people, கோபஃ anger, ந சாதி விதேயஃ not to indulge, வீர warrior, த்வதர்தகாமஸ்ய of a person desiring to attend to your task, தஸ்ய ஜநஸ்ய of such people, ப்ரமாதமபி even a mistake, ஸோடும் to hear, அர்ஹஸி it is proper.

‘O prince! this is not the time to get angry with your own people. He (Sugriva) is your friend and wishes to do your work. You should bear with him even if he makes a mistake.
கோபஂ கதஂ நாம குணப்ரகரிஷ்டஃ

குமார! குர்யாதபகரிஷ்டஸத்த்வே.

கஸ்த்வத்விதஃ கோபவஷஂ ஹி கச்சே-

த்ஸத்த்வாவருத்தஸ்தபஸஃ ப்ரஸூதிஃ৷৷4.33.52৷৷

குமார! prince, குணப்ரகரிஷ்டஃ one who is richly endowed with virtues, அபகரிஷ்டஸத்த்வே whose strength is averted, கோபம் anger, கதஂ நாம how can, குர்யாத் be entertained, ஸத்த்வாவருத்தஃ pre-eminent in virtues, தபஸஃ of penance, ப்ரஸூதிஃ source, த்வத்விதஃ a man like you, கஃ who, கோபவஷம் under the grip of anger, கச்சேத் he may lead.

‘O prince! how can you, richly endowed with virtues be angry with an inferior person? How can a person like you, pre-eminent in virtues,and a source of great penance fall a victim to anger?
ஜாநாமி ரோஷஂ ஹரிவீரபந்தோ-

ர்ஜாநாமி கார்யஸ்ய ச காலஸங்கம்.

ஜாநாமி கார்யஂ த்வயி யத்கரிதஂ ந

ஸ்தச்சாபி ஜாநாமி யதத்ர கார்யம்৷৷4.33.53৷৷

ஹரிவீரபந்தோஃ friend of warrior Sugriva, ரோஷம் anger, ஜாநாமி I know, கார்யஸ்ய of the work, காலஸங்கம் time limit, த்வயி your, யத் ந கரிதம் whatever is not done, கார்யம் work, ஜாநாமி I know, அத்ர in this regard, யத் whatever, கார்யம் task, தச்சாபி done by you, ஜாநாமி is known to me.

‘I know about the anger of (Rama), the friend of Sugriva. I am aware of the time limit set for his work. I am aware of our omissions in this regard. I also know about the
mission.
தச்சாபி ஜாநாமி யதவிஷஹ்யஂ

பலஂ நரஷ்ரேஷ்ட! ஷரீரஜஸ்ய.

ஜாநாமி யஸ்மிஂஷ்ச ஜநேவபத்தஂ

காமேந ஸுக்ரீவமஸக்தமத்ய৷৷4.33.54৷৷

நரஷ்ரேஷ்ட O best of men, ஷரீரஜஸ்ய of passion born out of body, பலம் strength, யதா as such, அவிஷஹ்யம் irresistible, தச்சாபி and further, ஜாநாமி I know, யஸ்மிந் in whomsoever, ஜநே person, ஸுக்ரீவம் Sugriva, அஸக்தம் not interested, அத்ய now, காமேந out of passion, அவபத்தம் bound to, ஜாநாமி known to me.

‘O Lakshmana! I am aware of the irresistible strength of lust born out of the body. I am aware of Sugriva’s indifference to his duty due to his passion with whomsoever it be.
ந காமதந்த்ரே தவ புத்திரஸ்தி

த்வஂ வை யதா மந்யுவஷஂ ப்ரபந்நஃ.

ந தேஷகாலௌ ஹி ந சார்ததர்மா-

வவேக்ஷதே காமரதிர்மநுஷ்யஃ৷৷4.33.55৷৷

த்வம் you, யதா this way, மந்யுவஷம் under the grip of anger, ப்ரபந்நஃ reached, தவ your, புத்தி:mind, காமதந்த்ரே in matters of carnal pleasure, நாஸ்தி not, காமரதிஃ one who is immersed in sensual pleasures, மநுஷ்யஃ man, தேஷகாலௌ time and place, ந அவேக்ஷதே not see, அர்ததர்மௌ ச artha and dharma, ந not.

‘You are under the grip of anger and your mind is not involved in carnal desire. One who is engaged in sensual pleasures does not reckon time and place, nor does he consider artha and dharma.
தஂ காமவரித்தஂ மம ஸந்நிகரிஷ்டஂ

காமாபியோகாச்ச நிவரித்தலஜ்ஜம்.

க்ஷமஸ்வ தாவத்பரவீரஹந்த-

ஸ்த்வத்ப்ராதரஂ வாநரவஂஷநாதம்৷৷4.33.56৷৷

பரவீரஹந்தஃ slayer of enemy heroes, காமவரித்தம் a person of (unrestrained) passion, மம to me, ஸந்நிகரிஷ்டம் being nearby, காமாபியோகாத் due to involvement in sports of love, நிவரித்தலஜ்ஜம் without a sense of shame, த்வத்ப்ராதரம் your brother like, வாநரவஂஷநாதம் head of vanara family, தம் him, க்ஷமஸ்வ pardon, தாவ so far, so much.

‘O slayer of enemy heroes! pardon Sugriva, the lord of vanara clan, who is to you a brother. He is here indulging in sports of love with me. He has no sense of shame about his passion.
மஹர்ஷயோ தர்மதபோபிகாமாஃ

காமாநுகாமாஃ ப்ரதிபத்தமோஹாஃ.

அயஂ ப்ரகரித்யா சபலஃ கபிஸ்து

கதஂ ந ஸஜ்ஜேத ஸுகேஷு ராஜா৷৷4.33.57৷৷

தர்மதபோபிகாமாஃ committed to dharma and austere practices, மஹர்ஷயஃ sages, காமாநுகாமாஃ passionate, ப்ரதிபத்தமோஹாஃ one who is deluded by sensual gratification, கபிஃ monkey, ப்ரகரித்யா by nature, சபலஃ unsteady, அயஂ ராஜா this king, ஸுகேஷு for pleasure, கதம் how, ந ஸஜ்ஜேத can he not be involved?

‘Even sages committed to piety and austerity are sometimes deluded by sensual gratification. He is a king and a monkey who is fickle by nature. How can he be not tempted by sensual pleasures’?
இத்யேவமுக்த்வா வசநஂ மஹார்தஂ

ஸா வாநரீ லக்ஷ்மணமப்ரமேயம்.

புந ஸ்ஸகேதஂ மதவிஹ்வலஞ்ச

பர்துர்ஹிதஂ வாக்யமிதஂ பபாஷே৷৷4.33.58৷৷

மதவிஹ்வலஞ்ச overcome by drunkenness, ஸா that, வாநரீ female monkey, அப்ரமேயம் unfathomable, லக்ஷ்மணம் Lakshmana, இத்யேவம் in this way, மஹார்தம் very meaningful, வசநம் these words, உக்த்வா spoken, புநஃ again, ஸகேலம் playful, பர்துஃ husband, ஹிதம் good, இதஂ வாக்யம் these words, பபாஷே expressed.

Overcome by drunkenness, Tara once again spoke to Lakshmana of unfathomable prowess, in a meaningful way keeping in view the welfare of her playful and drunken lord:
உத்யோகஸ்து சிராஜ்ஞப்த ஸ்ஸுக்ரீவேண நரோத்தம!.

காமஸ்யாபி விதேயேந தவார்தப்ரதிஸாதநே৷৷4.33.59৷৷

நரோத்தம best of men!, காமஸ்ய by sense pleasures, விதேயேநாபி although overpowered, ஸுக்ரீவேண Sugriva, தவ your, அர்தப்ரதிஸாதநே to accomplish your task, உத்யோகஃ efforts, சிராஜ்ஞப்தஃ is ordered long ago.

‘O best of men! although overpowered by sense pleasures, Sugriva has already initiated efforts for the accomplishment of your work.
ஆகதா ஹி மஹாவீர்யா ஹரயஃ காமரூபிணஃ.

கோடீஷதஸஹஸ்ராணி நாநாநகநிவாஸிநஃ৷৷4.33.60৷৷

மஹாவீர்யா: great warriors, காமரூபிணஃ those who can assume any form they desire, நாநாநகநிவாஸிநஃ residing at different mountains, கோடீஷதஸஹஸ்ராணி hundreds and thousands of crores, ஹரயஃ monkeys, ஆகதாஃ ஹி have arrived.

‘O great warrior! monkeys residing at different mountains who can assume any form
they like have arrived in hundreds and thousands of crores.
ததாகச்ச மஹாபாஹோ! சாரித்ரஂ ரக்ஷிதஂ த்வயா.

அச்சலஂ மித்ரபாவேந ஸதாஂ தாராவலோகநம்৷৷4.33.61৷৷

மஹாபாஹோ long-armed one, தத் so, ஆகச்ச come in, த்வயா by you, சாரித்ரம் character, ரக்ஷிதம் is guarded, ஸதாம் of the pious people, மித்ரபாவேந with friendly feeling, தாராவலோகநம் seeing the wife, அச்சலம் not a deception.

‘O long-armed one ! come in. You have been standing out guarding your character. It is not a mistake to see the wife of a pious person with a friendly feeling.
தாரயா சாப்யநுஜ்ஞாதஸ்த்வரயா சாபி சோதிதஃ.

ப்ரவிவேஷ மஹாபாஹுரப்யந்தரமரிந்தமஃ৷৷4.33.62৷৷

மஹாபாஹுஃ strong-armed, அரிந்தமஃ subduer of enemies, தாரயா ச by Tara also, அப்யநுஜ்ஞாதஃ permitted, த்வரயா சாபி quickly, சோதிதஃ thinking, அப்யந்தரம் harem, ப்ரவிவேஷ entered.

Strong-armed Lakshmana, a subduer of enemies, permitted by Tara entered the harem immediately (thinking of the urgency of the task).
தத ஸ்ஸுக்ரீவமாஸீநஂ காஞ்சநே பரமாஸநே.

மஹார்ஹாஸ்தரணோபேதே ததர்ஷாதித்யஸந்நிபம்৷৷4.33.63৷৷

திவ்யாபணசித்ராங்கஂ திவ்யரூபஂ யஷஸ்விநம்.

திவ்யமால்யாம்பரதரஂ மஹேந்த்ரமிவ துர்ஜயம்৷৷4.33.64৷৷

திவ்யாபரணமாலாபிஃ ப்ரமதாபி ஸ்ஸமாவரிதம்.

ஸஂரப்ததரரக்தாக்ஷோ பபூவாந்தகஸந்நிபஃ৷৷4.33.65৷৷

ததஃ then, மஹார்ஹாஸ்தரணோபேதே strewn with fine cushions, காஞ்சநே on a golden, பரமாஸநே on a grand throne, ஆஸீநம் seated, ஆதித்யஸந்நிபம் like the Sun god, திவ்யாபரணசித்ராங்கம் decorated with excellent ornaments, திவ்யரூபம் heavenly in appearance, யஷஸ்விநம் famous, திவ்யமால்யாம்பரதரம் adorned with beautiful garlands, மஹேந்த்ரமிவ like the lord of gods, துர்ஜயம் like one who is difficult to be conquered, திவ்யாபரணமால்யாபிஃ adorned with excellent ornaments, garlands and clothes, ப்ரமதாபிஃ by women decked with, ஸமாவரிதம் surrounded, ஸுக்ரீவம் Sugriva, ததர்ஷ saw, ஸஂரப்ததரரக்தாக்ஷஃ bewildered with eyes turned red, நிபஃ resembling, பபூவ appeared, அந்தகஸந்நிபஃ like Yama the god of death.

Lakshmana saw famous Sugriva, difficult to be conquered, seated on a golden throne strewn around with cushions, decorated with ornaments of different colours, endearing in appearance, decked with beautiful garlands and clothes. He was surrounded by women adorned with most fascinating ornaments and garlands. Bewildered at the sight, Lakshmana’s eyes turned red in anger. He appeared like Yama, lord of death.
ருமாஂ து வீர பரிரப்ய காடஂ

வராஸநஸ்தோ வரஹேமவர்ணஃ.

ததர்ஷ ஸௌமித்ரிமதீநஸத்த்வஂ

விஷாலநேத்ரஸ்ஸுவிஷாலநேத்ரம்৷৷4.33.66৷৷

ருமாம் Ruma, காடம் tightly, பரிரப்ய embracing, வராஸநஸ்தஃ seated on a great throne, வரஹேமவர்ணஃ of golden complexion, விஷாலநேத்ரஃ large-eyed, வீரஃ warrior, ஸஃ Sugriva, அதீநஸத்த்வம் in a jovial mood, ஸௌமித்ரிம் Saumitri, ததர்ஷ saw.

The large-eyed warrior Sugriva of golden complexion was seated on an excellent throne embracing Ruma tightly.He saw large-eyed Saumitri in a jovial mood.

—————-

இத்யார்ஷே ஷ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே கிஷ்கிந்தாகாண்டே த்ரயஸ்த்ரிஂஷஸ்ஸர்கஃ৷৷

————————————————————————————————————-

ஸ்ரீ கோவில் கந்தாடை அப்பன் ஸ்வாமிகள் திருவடிகளே சரணம் –
ஸ்ரீ வால்மீகி பகவான் திருவடிகளே சரணம் –
ஸ்ரீ பரத லஷ்மண சத்ருக்ந ஸீதா பிராட்டி ஸமேத சக்ரவர்த்தி திருமகன் திருவடிகளே சரணம் –
ஸ்ரீ பெரிய பெருமாள் பெரிய பிராட்டியார் ஆண்டாள் ஆழ்வார் எம்பெருமானார் ஜீயர் திருவடிகளே சரணம்-

[Dasaratha had no sons to continue the Ikshvaku race –sorrow grew with advancing age–
intends to perform aswamedha for a successor– summons all ministers and counsellors–
sages and family priests to approve his proposal.]

தஸ்ய த்வேவஂ ப்ரபாவஸ்ய தர்மஜ்ஞஸ்ய மஹாத்மந:.
ஸுதார்தஂ தப்யமாநஸ்ய நாஸீத்வஂஷகரஸ்ஸுத:৷৷1.8.1৷৷

ஏவஂப்ரபாவஸ்ய of such majestic one, தர்மஜ்ஞஸ்ய of the knower of righteousness,
மஹாத்மந: of the greatful soul, ஸுதார்தம் for begetting sons, தப்யமாநஸ்ய performing rigourous austerities,
தஸ்ய for king Dasaratha, வஂஷகர: perpetuating the race, ஸுத: son, நாஸீத் did not beget.

Such a majestic, righteous, and magnanimous king had no son to perpetuate the race even though he performed austerities for one.
————
சிந்தயாநஸ்ய தஸ்யைவஂ புத்திராஸீந்மஹாத்மந: .
ஸுதார்தஂ ஹயமேதேந கிமர்தஂ ந யஜாம்யஹம்৷৷1.8.2৷৷

சிந்தயாநஸ்ய for him while reflectig over the matter, தஸ்ய for him, மஹாத்மந: of that magnanimous king,
ஏவம் in this way, புத்தி:ஆஸீத் had a thought, ஸுதார்தம் to obtain sons, ஹயமேதேந with Horse-sacrifice,
ந கிமர்தம் why not, யஜாமி(அஹம்) I shall perform sacrifice.

While reflecting over the matter, a thought struck the magnanimous king:
‘Why not invoke gods by performing a horse-sacrifice for a son’.
————-
ஸ நிஷ்சிதாஂ மதிஂ கரித்வா யஷ்டவ்யமிதி புத்திமாந்.
மந்த்ரிபிஸ்ஸஹ தர்மாத்மா ஸர்வைரேவ கரிதாத்மபி:৷৷1.8.3৷৷

ததோப்ரவீதிதஂ ராஜா ஸுமந்த்ரஂ மந்த்ரிஸத்தமம்.
ஷீக்ரமாநய மே ஸர்வாந்குரூஂஸ்தாந் ஸபுரோஹிதாந்৷৷1.8.4৷৷

புத்திமாந் sagacious, தர்மாத்மா pious, ஸ: ராஜா that king, கரிதாத்மபி: having control over themselves,
ஸர்வைரேவ all, மந்த்ரிபி: by ministers, யஷ்டவ்யமிதி sacrifice should be performed, நிஷ்சிதாம் firmly,
மதிஂ கரித்வா after making up his mind, தத: thereafter, மந்த்ரிஸத்தமம் best of ministers,
ஸுமந்த்ரம் Sumantra, இதம் following command, அப்ரவீத் spoke, ஸபுரோஹிதாந் along with family priests,
தாந் ஸர்வாந் all those, மே குரூந் my spiritual preceptors, ஆநய bring.

Having made up his mind to perform the sacrifice, that sagacious and pious king, in consultation
with his wise ministers, issued the following command to Sumantra, the best of ministers
“Bring all my spiritual preceptors along with family priests.”
—————
தாந்பூஜயித்வா தர்மாத்மா ராஜா தஷரதஸ்ததா.
இதஂ தர்மார்தஸஹிதஂ ஷ்லக்ஷ்ணஂவசநமப்ரவீத்৷৷1.8.7৷৷

தர்மாத்மா virtuous, தஷரத: ராஜா king Dasaratha, ததா then, தாந் them, பூஜயித்வா after paying homage,
தர்மார்தஸஹிதம் righteous and meaningful, ஷ்லக்ஷ்ணம் gracious, இதஂ வசநம் these words, அப்ரவீத் uttered.

Virtuous king Dasaratha paid homage to them (the ministers) and uttered these gracious, righteous and meaningful words.
—————-
மம லாலப்யமாநஸ்ய புத்ரார்தந்நாஸ்தி வை ஸுகம்.
ததர்தஂ ஹயமேதேந யக்ஷ்யாமீதி மதிர்மம৷৷1.8.8৷৷

புத்ரார்தம் to have sons, லாலப்யமாநஸ்ய suffering from intense sorrow, மம for me, ஸுகம் happiness,
நாஸ்தி வை not there, ததர்தஂ for that reason, (அஹம் I), ஹயமேதேந யக்ஷ்யாமி I shall perform Horse-sacrifice,
இதி thus, மம my, மதி: intention.

There is no happiness for one who has no son. This is the cause of my intense suffering.
Therefore, I have made up my mind to perform a horse-sacrifice.
—————
ததஹஂ யஷ்டுமிச்சாமி ஷாஸ்த்ரதரிஷ்டேந கர்மணா.
கதஂ ப்ராப்ஸ்யாம்யஹஂ காமஂ புத்திரத்ரவிசார்யதாம்৷৷1.8.9৷৷

தத் therefore, அஹம் I, ஷாஸ்த்ரதரிஷ்டேந according to Scriptures, கர்மணா by spiritual act,
யஷ்டும் to perform sacrifice, இச்சாமி I am desirous, காமம் my desire, கதம் how, அஹம் I, ப்ரப்ஸ்யாமி can fulfill,
அத்ர in this matter, புத்தி: solution, விசார்யதாம் may be deliberated.

Therefore, I intend to perform a horse-sacrifice in accordance with the scriptures.
How can I fulfil my desire in this regard? You may deliberate and find a solution”.
————–
ததஸ்ஸாத்விதி தத்வாக்யஂ ப்ராஹ்மணா: ப்ரத்யபூஜயந்.
வஸிஷ்டப்ரமுகாஸ்ஸர்வே பார்திவஸ்ய முகாச்ச்யுதம்৷৷1.8.10৷৷

தத: then, வஸிஷ்டப்ரமுகா: vasishta etc, ப்ராஹ்மணா: brahmins, ஸர்வே all, பார்திவஸ்ய king’s,
முகாத் from the mouth, ச்யுதம் delivered, தத் வாக்யம் those words, ஸாது இதி well said, ப்ரத்யபூஜயந் extolled.

The brahmins along with Vasishta in the forefront extolled the king’s decision,
exclaiming, ‘Well, Well’.
—————
ஊசுஷ்ச பரமப்ரீதாஸ்ஸர்வே தஷரதஂ வச:.
ஸம்பாராஸ்ஸம்ப்ரியந்தாஂ தே துரகஷ்ச விமுச்யதாம்৷৷1.8.11৷৷

ஸர்வே all of them, பரமப்ரீதா: highly pleased, தஷரதம் addressing king Dasaratha, வச: words,
ஊசுஷ்ச also spoke, ஸம்பாரா: requisite articles, ஸம்ப்ரியந்தாம் be collected,
தே your, துரகஷ்ச horse also, விமுச்யதாம் be released.

Highly pleased, they all said to king Dasaratha, “Requisite articles be collected
for the sacrifice and the horse be released.”
———–
ஸர்வதா ப்ராப்ஸ்யஸே புத்ராநபிப்ரேதாஂஷ்ச பார்திவ.
யஸ்ய தே தார்மிகீ புத்திரியஂ புத்ரார்தமாகதா৷৷1.8.12৷৷

பார்திவ O! King, யஸ்ய தே since to you, புத்ரார்தம் for sons, இயம் this, தார்மிகீ just and right,
புத்தி: mind, ஆகதா arose, அபிப்ரேதாந் desired ones, ஸர்வதா by all means, ப்ராப்ஸ்யஸே you will obtain.

‘O king, the wish that arose in your mind is just and right. You will definitely obtain sons as desired by you.’
—————-
தத: ப்ரீதோபவத்ராஜா ஷ்ருத்வா தத்விஜபாஷிதம்.
அமாத்யாஂஷ்சாப்ரவீத்ராஜா ஹர்ஷபர்யாகுலேக்ஷண:৷৷1.8.13৷৷

தத: thereafter, ராஜா king, தத் த்விஜபாஷிதம் those brahmin’s words, ஷ்ருத்வா having heard,
ப்ரீத: அபவத் was pleased, ராஜா king, ஹர்ஷபர்யாகுலேக்ஷண: with eyes excited with delight, அமாத்யாந் ministers, அப்ரவீத் informed.

On hearing the words of the brahmins, the king was pleased and said to his ministers with eyes excited with delight.
———————-
ஸம்பாராஸ்ஸம்ப்ரியந்தாஂ மே குரூணாஂ வசநாதிஹ.
ஸமர்தாதிஷ்டிதஷ்சாஷ்வஸ்ஸோபாத்யாயோ விமுச்யதாம்৷৷1.8.14৷৷

இஹ here, மே குரூணாம் of my spiritual preceptors’, வசநாத் on words, ஸம்பாரா: articles required for performing the sacrifice,
ஸம்ப்ரியந்தாம் be procured, ஸமர்தாதிஷ்டித: under the protection of able men,
ஸோபாத்யாய: with main priest, அஷ்வ: horse, விமுச்யதாம் be released.

“Let the articles required (for performing the sacrifice) be procured in accordance with the
words of my spiritual preceptors and the horse be released under the protection of able men.
—————
ஸரய்வாஷ்சோத்தரே தீரே யஜ்ஞபூமிர்விதீயதாம்.
ஷாந்தயஷ்சாபிவர்தந்தாஂ யதாகல்பஂ யதாவிதி৷৷1.8.15৷৷

ஸரய்வா: of river Sarayu, உத்தரே தீரே on the northern bank, யஜ்ஞபூமி: sacrificial pavillion,
விதீயதாம் be constructed, யதாகல்பம் according to prescribed ritual code,
யதாவிதி according to the ordinance, ஷாந்தயஷ்ச expiatory rites, அபிவர்தந்தாம் may be wished.

On the northern bank of Sarayu, a sacrificial pavillion be prepared according to the methods
ordained in the ‘Kalpa’. Auspicious rites be performed in accordance with the ordinance for its uninterrupted completion.
————
ஷக்ய: ப்ராப்துமயஂ யஜ்ஞஸ்ஸர்வேணாபி மஹீக்ஷிதா.
நாபராதோ பவேத்கஷ்டோ யத்யஸ்மிந்க்ரதுஸத்தமே৷৷1.8.16৷৷

அஸ்மிந் in this, க்ரதுஸத்தமே best of sacificess, கஷ்ட: difficulties, அபராத: omissions,
ந பவேத் யதி does not happen, அயஂ யஜ்ஞ: this sacrifice,
ஸர்வேணாபி மஹீக்ஷிதா indeed by every king, ப்ராப்தும் to obtain, ஷக்ய: possible.

If obstructions and omissions do not occur in the conduct of this best of sacrifices,
it will be possible for every king to get the results.
—————
சித்ரஂ ஹி மரிகயந்தேத்ர வித்வாஂஸோ ப்ரஹ்மராக்ஷஸா: .
நிஹதஸ்ய ச யஜ்ஞஸ்ய ஸத்ய: கர்தா விநஷ்யதி ৷৷1.8.17৷৷

அத்ர in this sacrifice, வித்வாஂஸ: learned men, ப்ரஹ்மராக்ஷஸா: Brahma-rakshasas (celestial beings turned into demons),
சித்ரம் flaw, மரிகயந்தே ஹி will be looking out for, நிஹதஸ்ய struck down யஜ்ஞஸ்ய of sacrifice,
கர்தா ச the doer, ஸத்ய: immediately, விநஷ்யதி will be destroyed.

The learned brahma rakshasas always look out for flaws in the sacrifice so that they can spoil it.
If a flaw finds place, the doer of the sacrifice is immediately destroyed.
———-
தத்யதா விதிபூர்வஂ மே க்ரதுரேஷ ஸமாப்யதே .
ததா விதாநஂ க்ரியதாஂ ஸமர்தா: கரணேஷ்விஹ৷৷1.8.18৷৷

தத் for that reason, மே my, ஏஷ: க்ரது: his sacrifice, விதிபூர்வம் in accordance with scriptures,
யதா ஸமாப்யதே as it could be completed, ததா in that manner, விதாநம் arrangement,
க்ரியதாம் may be done, இஹ (you) here, கரணேஷு in actions, ஸமர்தா: experts.

Therefore let the arrangements be made in a manner this sacrifice is completed in accordance with
the scriptures. And in this, you are experts”.
————
ததேதி சாப்ருவந்ஸர்வே மந்த்ரிண:ப்ரத்யபூஜயந்.
பார்திவேந்த்ரஸ்ய தத்வாக்யஂ யதாஜ்ஞப்தஂ நிஷம்ய தே৷৷1.8.19৷৷

தே மந்த்ரிணா: those ministers, ஸர்வே all, பார்திவேந்த்ரஸ்ய king Dasaratha’s,
தத் வாக்யம் those words நிஷம்ய having heard, ப்ரத்யபூஜயந் honoured, யதா as,
ஆஜ்ஞப்தம் ordered, ததா இதி may it be so, அப்ருவந் ச replied.

Having heard these words of this Indra on earth (king Dasaratha) all the ministers
with due respect replied: “May it be as ordered”.
————-
ததா த்விஜாஸ்தே தர்மஜ்ஞா வர்தயந்தோ நரிபோத்தமம்.
அநுஜ்ஞாதாஸ்ததஸ்ஸர்வே புநர்ஜக்முர்யதாகதம்৷৷1.8.20৷৷

தர்மஜ்ஞா: knowledgeable in prescibed conduct and duties, தே த்விஜா: those brahmins, ததா in that manner,
நரிபோத்தமம் Dasaratha, the best among kings, வர்தயந்த: while greeting him,
அநுஜ்ஞாதா: obtaining permission to leave, தத: thereafter, ஸர்வே all,
யதாகதம் as in the manner they came, புந:ஜக்மு: returned.

Bowing to this best of kings (Dasaratha), all the brahmins who were experts in austerities
left all the knowledgeable brahmins as they came-with his permission.
————
விஸர்ஜயித்வா தாந்விப்ராந்ஸசிவாநிதமப்ரவீத்.
றத்விக்பிருபதிஷ்டோயஂ யதாவத்க்ரதுராப்யதாம்৷৷1.8.21৷৷

தாந் விப்ராந் those brahmins, விஸர்ஜயித்வா after sending, ஸசிவாந் ministers, இதம் அப்ரவீத் addressed saying,
றத்விக்பி: by priests officiating at sacrifice, உபதிஷ்ட: as directed, அயம் this, க்ரது: sacrifice,
யதாவத் as enjoined by scriptures, ஆப்யதாம் may be obtained .

After sending away the brahmins, the king said to his ministers: “Let this sacrifice be performed
as enjoined by scriptures and as directed by the officiating priests”.
————–
இத்யுக்த்வா நரிபஷார்தூலஸ்ஸசிவாந்ஸமுபஸ்திதாந்.
விஸர்ஜயித்வா ஸ்வஂ வேஷ்ம ப்ரவிவேஷ மஹாத்யுதி:৷৷1.8.22৷৷

மஹாத்யுதி: highly brilliant, நரிபஷார்தூல: pre-eminent among kings, ஸமுபஸ்திதாந் sitting nearby,
ஸசிவாந் ministers, இதி உக்த்வா having thus ordered, விஸர்ஜயித்வா after sending them away,
ஸ்வம் own, வேஷ்ம inner apartment, ப்ரவிவேஷ entered.

Having thus ordered his ministers sitting nearby, sent this highly brilliant, this
pre-eminent among kings them away and entered the inner apartment.
—————–
ததஸ்ஸ கத்வா தா:பத்நீர்நரேந்த்ரோ ஹரிதயப்ரியா:.
உவாச தீக்ஷாஂ விஷத யக்ஷ்யேஹஂ ஸுதகாரணாத்৷৷1.8.23৷৷

தத: thereafter, ஸ:நரேந்த்ர: that king, ஹரிதயப்ரியா: dearer to his heart, தா:பத்நீ: his wives,
கத்வா reaching, அஹம் I, ஸுதகாரணாத் in order to obtain sons, யக்ஷ்யே I shall perform sacrifice,
தீக்ஷாம் religious discipline, விஷத you may enter, உவாச said.

Thereafter the king said to his dearest wives: “I intend to perform a sacrifice in order to obtain sons.
Therefore, you, too, commence religious discipline.”
————
தாஸாஂ தேநாதிகாந்தேந வசநேந ஸுவர்சஸாம்.
முகபத்மாந்யஷோபந்த பத்மாநீவ ஹிமாத்யயே৷৷1.8.24৷৷

அதிகாந்தேந by the excessively charming, தேந வசநேந by these words, ஸுவர்சஸாம் of those endowed with brightness,
தாஸாம் their, முகபத்மாநி lotus-like countenances, ஹிமாத்யயே departure of winter season,
பத்மாநீவ like lotuses, அஷோபந்த were resplendent.

On listening to these exceedingly charming words, their bright countenances shone
resplendent like lotuses after the departure of winter.
————–

இத்யார்ஷே ஸ்ரீமத் ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே பாலகாண்டே அஷ்டமஸ் ஸர்க:৷৷

————————————————————————————————————-

ஸ்ரீ கோவில் கந்தாடை அப்பன் ஸ்வாமிகள் திருவடிகளே சரணம் –
ஸ்ரீ வால்மீகி பகவான் திருவடிகளே சரணம் –
ஸ்ரீ பரத லஷ்மண சத்ருக்ந ஸீதா பிராட்டி ஸமேத சக்ரவர்த்தி திருமகன் திருவடிகளே சரணம் –
ஸ்ரீ பெரிய பெருமாள் பெரிய பிராட்டியார் ஆண்டாள் ஆழ்வார் எம்பெருமானார் ஜீயர் திருவடிகளே சரணம்-