Thiruvonum's Weblog

வியதாதிவிஷயஷ்ருதிவிப்ரதிஷேதஂஸ்தரிதீயேந பாதேந பரிஹரிதஃ; சதுர்தேந இதாநீஂ ப்ராணவிஷயஃ பரிஹ்ரியதே. தத்ர தாவத் — ‘தத்தேஜோஸரிஜத’ இதி, ‘தஸ்மாத்வா ஏதஸ்மாதாத்மந ஆகாஷஃ ஸஂபூதஃ’ இதி ச ஏவமாதிஷு உத்பத்திப்ரகரணேஷு ப்ராணாநாமுத்பத்திர்ந ஆம்நாயதே; க்வசிச்சாநுத்பத்திரேவ ஏஷாமாம்நாயதே, ‘அஸத்வா இதமக்ர ஆஸீத்’ ‘ததாஹுஃ கிஂ ததஸதாஸீதித்யரிஷயோ வாவ தேக்ரேஸதாஸீத். ததாஹுஃ கே தே றஷய இதி. ப்ராணா வாவ றஷயஃ’ — இத்யத்ர ப்ராகுத்பத்தேஃ ப்ராணாநாஂ ஸத்பாவஷ்ரவணாத்; அந்யத்ர து ப்ராணாநாமப்யுத்பத்திஃ பட்யதே — ‘யதாக்நேர்ஜ்வலதஃ க்ஷுத்ரா விஸ்புலிங்கா வ்யுச்சரந்த்யேவமேவைதஸ்மாதாத்மநஃ ஸர்வே ப்ராணாஃ’ இதி, ‘ஏதஸ்மாஜ்ஜாயதே ப்ராணோ மநஃ ஸர்வேந்த்ரியாணி ச’ இதி, ‘ஸப்த ப்ராணாஃ ப்ரபவந்தி தஸ்மாத்’ இதி, ‘ஸ ப்ராணமஸரிஜத ப்ராணாச்ச்ரத்தாஂ கஂ வாயுர்ஜ்யோதிராபஃ பரிதிவீந்த்ரியஂ மநோந்நம்’ இதி ச ஏவமாதிப்ரதேஷேஷு. தத்ர ஷ்ருதிவிப்ரதிஷேதாதந்யதரநிர்தாரணகாரணாநிரூபணாச்ச அப்ரதிபத்திஃ ப்ராப்நோதி. அதவா ப்ராகுத்பத்தேஃ ஸத்பாவஷ்ரவணாத்கௌணீ ப்ராணாநாமுத்பத்திஷ்ருதிரிதி ப்ராப்நோதி. அத இதமுத்தரஂ படதி —
——————————————
ப்ராணோத்பத்த்யதிகரணம்||2.4.1||–ததா ப்ராணாஃ || 2.4.1 ||

ததா ப்ராணா இதி. கதஂ புநரத்ர ததா இத்யக்ஷராநுலோம்யம், ப்ரகரிதோபமாநாபாவாத் — ஸர்வகதாத்மபஹுத்வவாதிதூஷணம் அதீதாநந்தரபாதாந்தே ப்ரகரிதம்; தத்தாவந்நோபமாநஂ ஸஂபவதி, ஸாதரிஷ்யாபாவாத்; ஸாதரிஷ்யே ஹி ஸதி உபமாநஂ ஸ்யாத் — யதா ஸிஂஹஸ்ததா பலவர்மேதி; அதரிஷ்டஸாம்யப்ரதிபாதநார்தமிதி யத்யுச்யேத — யதா அதரிஷ்டஸ்ய ஸர்வாத்மஸஂநிதாவுத்பத்யமாநஸ்யாநியதத்வம், ஏவஂ ப்ராணாநாமபி ஸர்வாத்மநஃ ப்ரத்யநியதத்வமிதி — ததபி தேஹாநியமேநைவோக்தத்வாத்புநருக்தஂ பவேத்; ந ச ஜீவேந ப்ராணா உபமீயேரந், ஸித்தாந்தவிரோதாத் — ஜீவஸ்ய ஹி அநுத்பத்திராக்யாதா, ப்ராணாநாஂ து உத்பத்திராசிக்யாஸிதா; தஸ்மாத்ததா இத்யஸஂபத்தமிவ ப்ரதிபாதி — ந, உதாஹரணோபாத்தேநாப்யுபமாநேந ஸஂபந்தோபபத்தேஃ- அத்ர ப்ராணோத்பத்திவாதிவாக்யஜாதமுதாஹரணம் — ‘ஏதஸ்மாதாத்மநஃ ஸர்வே ப்ராணாஃ ஸர்வே லோகாஃ ஸர்வே தேவாஃ ஸர்வாணி பூதாநி வ்யுச்சரந்தி’ இத்யேவஂஜாதீயகம்; தத்ர யதா லோகாதயஃ பரஸ்மாத்ப்ரஹ்மண உத்பத்யந்தே, ததா ப்ராணா அபீத்யர்தஃ; ததா — ‘ஏதஸ்மாஜ்ஜாயதே ப்ராணோ மநஃ ஸர்வேந்த்ரியாணி ச. கஂ வாயுர்ஜ்யோதிராபஃ பரிதிவீ விஷ்வஸ்ய தாரிணீ’ இத்யேவமாதிஷ்வபி காதிவத்ப்ராணாநாமுத்பத்திரிதி த்ரஷ்டவ்யம். அதவா ‘பாநவ்யாபச்ச தத்வத்’ இத்யேவமாதிஷு வ்யவஹிதோபமாநஸஂபந்தஸ்யாப்யாஷ்ரிதத்வாத் — யதா அதீதாநந்தரபாதாதாவுக்தா வியதாதயஃ பரஸ்ய ப்ரஹ்மணோ விகாராஃ ஸமதிகதாஃ, ததா ப்ராணா அபி பரஸ்ய ப்ரஹ்மணோ விகாரா இதி யோஜயிதவ்யம். கஃ புநஃ ப்ராணாநாஂ விகாரத்வே ஹேதுஃ? ஷ்ருதத்வமேவ; நநு கேஷுசித்ப்ரதேஷேஷு ந ப்ராணாநாமுத்பத்திஃ ஷ்ரூயத இத்யுக்தம் — ததயுக்தம், ப்ரதேஷாந்தரேஷு ஷ்ரவணாத்; ந ஹி க்வசிதஷ்ரவணமந்யத்ர ஷ்ருதஂ நிவாரயிதுமுத்ஸஹதே; தஸ்மாச்ச்ருதத்வாவிஷேஷாதாகாஷாதிவத்ப்ராணா அப்யுத்பத்யந்த இதி ஸூக்தம்||
—————————————
கௌண்யஸம்பவாத்||2.4.2||

யத்புநருக்தஂ ப்ராகுத்பத்தேஃ ஸத்பாவஷ்ரவணாத்கௌணீ ப்ராணாநாமுத்பத்திஷ்ருதிரிதி, தத்ப்ரத்யாஹ — கௌண்யஸஂபவாதிதி; கௌண்யா அஸஂபவோ கௌண்யஸஂபவஃ — ந ஹி ப்ராணாநாமுத்பத்திஷ்ருதிர்கௌணீ ஸஂபவதி, ப்ரதிஜ்ஞாஹாநிப்ரஸங்காத் — ‘கஸ்மிந்நு பகவோ விஜ்ஞாதே ஸர்வமிதஂ விஜ்ஞாதஂ பவதி’ இதி ஹி ஏகவிஜ்ஞாநேந ஸர்வவிஜ்ஞாநஂ ப்ரதிஜ்ஞாய தத்ஸாதநாயேதமாம்நாயதே ‘ஏதஸ்மாஜ்ஜாயதே ப்ராணஃ’ இத்யாதி; ஸா ச ப்ரதிஜ்ஞா ப்ராணாதேஃ ஸமஸ்தஸ்ய ஜகதோ ப்ரஹ்மவிகாரத்வே ஸதி ப்ரகரிதிவ்யதிரேகேண விகாராபாவாத்ஸித்யதி; கௌண்யாஂ து ப்ராணாநாமுத்பத்திஷ்ருதௌ ப்ரதிஜ்ஞா இயஂ ஹீயேத. ததா ச ப்ரதிஜ்ஞாதார்தமுபஸஂஹரதி — ‘புருஷ ஏவேதஂ விஷ்வஂ கர்ம தபோ ப்ரஹ்ம பராமரிதம்’ இதி, ‘ப்ரஹ்மைவேதஂ விஷ்வமிதஂ வரிஷ்டம்’ இதி ச; ததா ‘ஆத்மநோ வா
அரே தர்ஷநேந ஷ்ரவணேந மத்யா விஜ்ஞாநேநேதஂ ஸர்வஂ விதிதம்’ இத்யேவஂஜாதீயகாஸு ஷ்ருதிஷு ஏஷைவ ப்ரதிஜ்ஞா யோஜயிதவ்யா. கதஂ புநஃ ப்ராகுத்பத்தேஃ ப்ராணாநாஂ ஸத்பாவஷ்ரவணம்? நைதந்மூலப்ரகரிதிவிஷயம், ‘அப்ராணோ ஹ்யமநாஃ ஷுப்ரோ ஹ்யக்ஷராத்பரதஃ
பரஃ’ இதி மூலப்ரகரிதேஃ ப்ராணாதிஸமஸ்தவிஷேஷரஹிதத்வாவதாரணாத்; அவாந்தரப்ரகரிதிவிஷயஂ த்வேதத் ஸ்வவிகாராபேக்ஷஂ ப்ராகுத்பத்தேஃ ப்ராணாநாஂ ஸத்பாவாவதாரணமிதி த்ரஷ்டவ்யம், வ்யாகரிதவிஷயாணாமபி பூயஸீநாமவஸ்தாநாஂ ஷ்ருதிஸ்மரித்யோஃ ப்ரகரிதிவிகாரபாவப்ரஸித்தேஃ. வியததிகரணே ஹி — ‘கௌண்யஸஂபவாத்’ இதி பூர்வபக்ஷஸூத்ரத்வாத் — கௌணீஜந்மஷ்ருதிஃ, அஸஂபவாத் — இதி வ்யாக்யாதம்; ப்ரதிஜ்ஞாஹாந்யா ச தத்ர ஸித்தாந்தோபிஹிதஃ; இஹ து ஸித்தாந்தஸூத்ரத்வாத் — கௌண்யா ஜந்மஷ்ருதேரஸஂபவாத் — இதி வ்யாக்யாதம்; ததநுரோதேந து இஹாபி — கௌணீ ஜந்மஷ்ருதிஃ, அஸஂபவாத் — இதி வ்யாசக்ஷாணைஃ ப்ரதிஜ்ஞாஹாநிருபேக்ஷிதா ஸ்யாத்||
—————————————–
தத்ப்ராக்ஷ்ருதேஷ்ச||2.4.3||

இதஷ்ச ஆகாஷாதீநாமிவ ப்ராணாநாமபி முக்யைவ ஜந்மஷ்ருதிஃ — யத் ‘ஜாயதே’ இத்யேகஂ ஜந்மவாசிபதஂ ப்ராணேஷு ப்ராக்ஷ்ருதஂ ஸத் உத்தரேஷ்வாகாஷாதிஷ்வநுவர்ததே — -‘ஏதஸ்மாஜ்ஜாயதே ப்ராணஃ’ இத்யத்ர; ஆகாஷாதிஷு முக்யஂ ஜந்மேதி ப்ரதிஷ்டாபிதம்; தத்ஸாமாந்யாத்ப்ராணேஷ்வபி முக்யமேவ ஜந்ம பவிதுமர்ஹதி; ந ஹி ஏகஸ்மிந்ப்ரகரணே ஏகஸ்மிஂஷ்ச வாக்யே ஏகஃ ஷப்தஃ ஸகரிதுச்சரிதோ பஹுபிஃ ஸஂபத்யமாநஃ க்வசிந்முக்யஃ க்வசித்கௌண இத்யத்யவஸாதுஂ ஷக்யம், வைரூப்யப்ரஸங்காத். ததா ‘ஸ ப்ராணமஸரிஜத ப்ராணாச்ச்ரத்தாம்’ இத்யத்ராபி ப்ராணேஷு ஷ்ருதஃ ஸரிஜதிஃ பரேஷ்வப்யுத்பத்திமத்ஸு ஷ்ரத்தாதிஷ்வநுஷஜ்யதே. யத்ராபி பஷ்சாச்ச்ருத உத்பத்திவசநஃ ஷப்தஃ பூர்வைஃ ஸஂபத்யதே, தத்ராப்யேஷ ஏவ ந்யாயஃ — யதா ‘ஸர்வாணி பூதாநி வ்யுச்சரந்தி’ இத்யயமந்தே படிதோ வ்யுச்சரந்திஷப்தஃ பூர்வைரபி ப்ராணாதிபிஃ ஸஂபத்யதே||
————————————————-
தத்பூர்வகத்வாத்வாசஃ||2.4.4||

யத்யபி ‘தத்தேஜோஸரிஜத’ இத்யேதஸ்மிந்ப்ரகரணே ப்ராணாநாமுத்பத்திர்ந பட்யதே, தேஜோபந்நாநாமேவ த்ரயாணாஂ பூதாநாமுத்பத்திஷ்ரவணாத்; ததாபி ப்ரஹ்மப்ரகரிதிகதேஜோபந்நபூர்வகத்வாபிதாநாத்வாக்ப்ராணமநஸாம், தத்ஸாமாந்யாச்ச ஸர்வேஷாமேவ ப்ராணாநாஂ ப்ரஹ்மப்ரபவத்வஂ ஸித்தஂ பவதி. ததா ஹி — அஸ்மிந்நேவ ப்ரகரணே தேஜோபந்நபூர்வகத்வஂ வாக்ப்ராணமநஸாமாம்நாயதே — ‘அந்நமயஂ ஹி ஸோம்ய மந ஆபோமயஃ ப்ராணஸ்தேஜோமயீ வாக்’ இதி; தத்ர யதி தாவந்முக்யமேவைஷாமந்நாதிமயத்வம், ததோ வர்தத ஏவ ப்ரஹ்மப்ரபவத்வம்; அத பாக்தம், ததாபி ப்ரஹ்மகர்தரிகாயாஂ நாமரூபவ்யாக்ரியாயாஂ ஷ்ரவணாத், ‘யேநாஷ்ருதஂ ஷ்ருதஂ
பவதி’ இதி சோபக்ரமாத் ‘ஐததாத்ம்யமிதஂ ஸர்வம்’ இதி சோபஸஂஹாராத், ஷ்ருத்யந்தரப்ரஸித்தேஷ்ச ப்ரஹ்மகார்யத்வப்ரபஞ்சநார்தமேவ மநஆதீநாமந்நாதிமயத்வவசநமிதி கம்யதே. தஸ்மாதபி ப்ராணாநாஂ ப்ரஹ்மவிகாரத்வஸித்திஃ||
————————————————
ஸப்தகத்யதிகரணம்||2.4.5||–ஸப்த கதேர்விஷேஷிதத்வாச்ச||2.4.5||

உத்பத்திவிஷயஃ ஷ்ருதிவிப்ரதிஷேதஃ ப்ராணாநாஂ பரிஹரிதஃ; ஸஂக்யாவிஷய இதாநீஂ பரிஹ்ரியதே. தத்ர முக்யஂ ப்ராணமுபரிஷ்டாத்வக்ஷ்யதி; ஸஂப்ரதி து கதி இதரே ப்ராணா இதி ஸஂப்ரதாரயதி. ஷ்ருதிவிப்ரதிபத்தேஷ்சாத்ர விஷயஃ — க்வசித்ஸப்த ப்ராணாஃ ஸஂகீர்த்யந்தே — ‘ஸப்த ப்ராணாஃ ப்ரபவந்தி தஸ்மாத்’ இதி; க்வசிதஷ்டௌ ப்ராணா க்ரஹத்வேந குணேந ஸஂகீர்த்யந்தே — ‘அஷ்டௌ க்ரஹா அஷ்டாவதிக்ரஹாஃ’ இதி; க்வசிந்நவ — ‘ஸப்த வை ஷீர்ஷண்யாஃ ப்ராணா த்வாவவாஞ்சௌ’ இதி; க்வசித்தஷ — ‘நவ வை புருஷே ப்ராணா நாபிர்தஷமீ’ இதி; க்வசிதேகாதஷ — ‘தஷேமே புருஷே ப்ராணா ஆத்மைகாதஷஃ’ இதி; க்வசித்த்வாதஷ — ‘ஸர்வேஷாஂ ஸ்பர்ஷாநாஂ த்வகேகாயநம்’ இத்யத்ர; க்வசித்த்ரயோதஷ — ‘சக்ஷுஷ்ச த்ரஷ்டவ்யஂ ச’ இத்யத்ர — ஏவஂ ஹி விப்ரதிபந்நாஃ ப்ராணேயத்தாஂ ப்ரதி ஷ்ருதயஃ. கிஂ தாவத்ப்ராப்தம்? ஸப்தைவ ப்ராணா இதி. குதஃ? கதேஃ; யதஸ்தாவந்தோவகம்யந்தே ‘ஸப்த ப்ராணாஃ ப்ரபவந்தி தஸ்மாத்’ இத்யேவஂவிதாஸு ஷ்ருதிஷு, விஷேஷிதாஷ்சைதே ‘ஸப்த வை ஷீர்ஷண்யாஃ ப்ராணாஃ’ இத்யத்ர. நநு ‘ப்ராணா குஹாஷயா நிஹிதாஃ ஸப்த ஸப்த’ இதி வீப்ஸா ஷ்ரூயதே; ஸா ஸப்தப்யோதிரிக்தாந்ப்ராணாந்கமயதீதி — நைஷ தோஷஃ; புருஷபேதாபிப்ராயேயஂ வீப்ஸா — ப்ரதிபுருஷஂ ஸப்த ஸப்த ப்ராணா இதி; ந தத்த்வபேதாபிப்ராயா — ஸப்த ஸப்த அந்யேந்யே ப்ராணா இதி. நந்வஷ்டத்வாதிகாபி ஸஂக்யா ப்ராணேஷு உதாஹரிதா; கதஂ ஸப்தைவ
ஸ்யுஃ? ஸத்யமுதாஹரிதா; விரோதாத்த்வந்யதமா ஸஂக்யா அத்யவஸாதவ்யா; தத்ர ஸ்தோககல்பநாநுரோதாத்ஸப்தஸஂக்யாத்யவஸாநம்; வரித்திபேதாபேக்ஷஂ ச ஸஂக்யாந்தரஷ்ரவணமிதி மந்யதே||

அத்ரோச்யதே —
——————————————————-
ஹஸ்தாதயஸ்து ஸ்திதேதோ நைவம்||2.4.6||

ஹஸ்தாதயஸ்த்வபரே ஸப்தப்யோதிரிக்தாஃ ப்ராணாஃ ஷ்ரூயந்தே — ‘ஹஸ்தோ வை க்ரஹஃ ஸ கர்மணாதிக்ரஹேண கரிஹீதோ ஹஸ்தாப்யாஂ ஹி கர்ம கரோதி’ இத்யேவமாத்யாஸு ஷ்ருதிஷு; ஸ்திதே ச ஸப்தத்வாதிரேகே ஸப்தத்வமந்தர்பாவாச்சக்யதே ஸஂபாவயிதும்; ஹீநாதிகஸஂக்யாவிப்ரதிபத்தௌ ஹி அதிகா ஸஂக்யா ஸஂக்ராஹ்யா பவதி; தஸ்யாஂ ஹீநா அந்தர்பவதி, ந து ஹீநாயாமதிகா; அதஷ்ச நைவஂ மந்தவ்யம் — ஸ்தோககல்பநாநுரோதாத்ஸப்தைவ ப்ராணாஃ ஸ்யுரிதி. உத்தரஸஂக்யாநுரோதாத்து ஏகாதஷைவ தே ப்ராணாஃ ஸ்யுஃ; ததா ச உதாஹரிதா ஷ்ருதிஃ — ‘தஷேமே புருஷே ப்ராணா ஆத்மைகாதஷஃ’ இதி; ஆத்மஷப்தேந ச அத்ர அந்தஃகரணஂ பரிகரிஹ்யதே, கரணாதிகாராத். நந்வேகாதஷத்வாதப்யதிகே த்வாதஷத்ரயோதஷத்வே உதாஹரிதே — ஸத்யமுதாஹரிதே; ந த்வேகாதஷப்யஃ கார்யஜாதேப்யோதிகஂ கார்யஜாதமஸ்தி, யதர்தமதிகஂ கரணஂ கல்ப்யேத; ஷப்தஸ்பர்ஷரூபரஸகந்தவிஷயாஃ பஞ்ச புத்திபேதாஃ, ததர்தாநி பஞ்ச புத்தீந்த்ரியாணி; வசநாதாநவிஹரணோத்ஸர்காநந்தாஃ பஞ்ச கர்மபேதாஃ, ததர்தாநி ச பஞ்ச கர்மேந்த்ரியாணி; ஸர்வார்தவிஷயஂ த்ரைகால்யவரித்தி மநஸ்து ஏகம் அநேகவரித்திகம்; ததேவ வரித்திபேதாத் க்வசித்பிந்நவத்வ்யபதிஷ்யதே — ‘மநோ புத்திரஹஂகாரஷ்சித்தஂ ச’ இதி; ததா ச ஷ்ருதிஃ காமாத்யா நாநாவிதா வரித்தீரநுக்ரம்யாஹ — ‘ஏதத்ஸர்வஂ மந ஏவ’ இதி. அபி ச ஸப்தைவ ஷீர்ஷண்யாந்ப்ராணாநபிமந்யமாநஸ்ய சத்வார ஏவ ப்ராணா அபிமதாஃ ஸ்யுஃ; ஸ்தாநபேதாத்த்யேதே சத்வாரஃ ஸந்தஃ ஸப்த கண்யந்தே — ‘த்வே ஷ்ரோத்ரே த்வே சக்ஷுஷீ த்வே நாஸிகே ஏகா வாக்’ இதி; ந ச தாவதாமேவ வரித்திபேதா இதரே ப்ராணா இதி ஷக்யதே வக்தும், ஹஸ்தாதிவரித்தீநாமத்யந்தவிஜாதீயத்வாத். ததா ‘நவ வை புருஷே ப்ராணா நாபிர்தஷமீ’ இத்யத்ராபி தேஹச்சித்ரபேதாபிப்ராயேணைவ தஷ ப்ராணா உச்யந்தே, ந ப்ராணதத்த்வபேதாபிப்ராயேண, ‘நாபிர்தஷமீ’ இதி வசநாத்; ந ஹி நாபிர்நாம கஷ்சித்ப்ராணஃ ப்ரஸித்தோஸ்தி; முக்யஸ்ய து ப்ராணஸ்ய பவதி நாபிரப்யேகஂ விஷேஷாயதநமிதி — அதோ ‘நாபிர்தஷமீ’ இத்யுச்யதே. க்வசிதுபாஸநார்தஂ கதிசித்ப்ராணா கண்யந்தே, க்வசித்ப்ரதர்ஷநார்தம்; ததேவஂ விசித்ரே ப்ராணேயத்தாம்நாநே ஸதி, க்வ கிஂ பரம் ஆம்நாநமிதி விவேக்தவ்யம்; கார்யஜாதவஷாத்த்வேகாதஷத்வாம்நாநஂ ப்ராணவிஷயஂ ப்ரமாணமிதி ஸ்திதம்||

இயமபரா ஸூத்ரத்வயயோஜநா — ஸப்தைவ ப்ராணாஃ ஸ்யுஃ, யதஃ ஸப்தாநாமேவ கதிஃ ஷ்ரூயதே — ‘தமுத்க்ராமந்தஂ ப்ராணோநூத்க்ராமதி ப்ராணமநூத்க்ராமந்தஂ ஸர்வே ப்ராணா அநூத்க்ராமந்தி’ இத்யத்ர. நநு ஸர்வஷப்தோத்ர பட்யதே, தத்கதஂ ஸப்தாநாமேவ கதிஃ ப்ரதிஜ்ஞாயத இதி; விஷேஷிதத்வாதித்யாஹ — ஸப்தைவ ஹி ப்ராணாஷ்சக்ஷுராதயஸ்த்வக்பர்யந்தா விஷேஷிதா இஹ ப்ரகரிதாஃ ‘ஸ யத்ரைவ சாக்ஷுஷஃ புருஷஃ பராங்பர்யாவர்ததேதாரூபஜ்ஞோ பவதி’ ‘ஏகீபவதி ந பஷ்யதீத்யாஹுஃ’ இத்யேவமாதிநா அநுக்ரமணேந; ப்ரகரிதகாமீ ச ஸர்வஷப்தோ பவதி; யதா ஸர்வே ப்ராஹ்மணா போஜயிதவ்யா இதி யே நிமந்த்ரிதாஃ ப்ரகரிதா ப்ராஹ்மணாஸ்த ஏவ ஸர்வஷப்தேநோச்யந்தே, நாந்யே — ஏவமிஹாபி யே ப்ரகரிதாஃ ஸப்த ப்ராணாஸ்த ஏவ ஸர்வஷப்தேநோச்யந்தே, நாந்ய இதி. நந்வத்ர விஜ்ஞாநமஷ்டமமநுக்ராந்தம்; கதஂ ஸப்தாநாமேவாநுக்ரமணம்? நைஷ தோஷஃ. மநோவிஜ்ஞாநயோஸ்தத்த்வாபேதாத்வரித்திபேதேபி ஸப்தத்வோபபத்தேஃ. தஸ்மாத்ஸப்தைவ ப்ராணா இதி — ஏவஂ ப்ராப்தே, ப்ரூமஃ — ஹஸ்தாதயஸ்த்வபரே ஸப்தப்யோதிரிக்தாஃ ப்ராணாஃ ப்ரதீயந்தே ‘ஹஸ்தோ வை க்ரஹஃ’ இத்யாதிஷ்ருதிஷு; க்ரஹத்வஂ ச பந்தநபாவஃ, கரிஹ்யதே பத்யதே க்ஷேத்ரஜ்ஞஃ அநேந க்ரஹஸஂஜ்ஞகேந பந்தநேநேதி; ஸ ச க்ஷேத்ரஜ்ஞோ நைகஸ்மிந்நேவ ஷரீரே பத்யதே, ஷரீராந்தரேஷ்வபி துல்யத்வாத்பந்தநஸ்ய; தஸ்மாச்சரீராந்தரஸஂசாரி இதஂ க்ரஹஸஂஜ்ஞகஂ பந்தநம் இத்யர்தாதுக்தஂ பவதி. ததா ச ஸ்மரிதிஃ — ‘புர்யஷ்டகேந லிங்கேந ப்ராணாத்யேந ஸ யுஜ்யதே. தேந பத்தஸ்ய வை பந்தோ மோக்ஷோ முக்தஸ்ய தேந ச’ இதி ப்ராங்மோக்ஷாத் க்ரஹஸஂஜ்ஞகேந பந்தநேந அவியோகஂ தர்ஷயதி; ஆதர்வணே ச விஷயேந்த்ரியாநுக்ரமணே ‘சக்ஷுஷ்ச த்ரஷ்டவ்யஂ ச’ இத்யத்ர துல்யவத்தஸ்தாதீநீந்த்ரியாணி ஸவிஷயாண்யநுக்ராமதி — ‘ஹஸ்தௌ சாதாதவ்யஂ சோபஸ்தஷ்சாநந்தயிதவ்யஂ ச பாயுஷ்ச விஸர்ஜயிதவ்யஂ ச பாதௌ ச கந்தவ்யஂ ச’ இதி; ததா ‘தஷேமே புருஷே ப்ராணா ஆத்மைகாதஷஸ்தே யதாஸ்மாச்சரீராந்மர்த்யாதுத்க்ராமந்த்யத ரோதயந்தி’ இத்யேகாதஷாநாஂ ப்ராணாநாமுத்க்ராந்திஂ தர்ஷயதி. ஸர்வஷப்தோபி ச ப்ராணஷப்தேந ஸஂபத்யமாநோஷேஷாந்ப்ராணாநபிததாநோ ந ப்ரகரணவஷேந ஸப்தஸ்வேவாவஸ்தாபயிதுஂ
ஷக்யதே, ப்ரகரணாச்சப்தஸ்ய பலீயஸ்த்வாத்; ஸர்வே ப்ராஹ்மணா போஜயிதவ்யாஃ இத்யத்ராபி ஸர்வேஷாமேவ அவநிவர்திநாஂ ப்ராஹ்மணாநாஂ க்ரஹணஂ ந்யாய்யம், ஸர்வஷப்தஸாமர்த்யாத்; ஸர்வபோஜநாஸஂபவாத்து தத்ர நிமந்த்ரிதமாத்ரவிஷயா ஸர்வஷப்தஸ்ய வரித்திராஷ்ரிதா; இஹ து ந கிஂசித்ஸர்வஷப்தார்தஸஂகோசநே காரணமஸ்தி; தஸ்மாத்ஸர்வஷப்தேந அத்ர அஷேஷாணாஂ ப்ராணாநாஂ பரிக்ரஹஃ. ப்ரதர்ஷநார்தஂ ச ஸப்தாநாமநுக்ரமணமித்யநவத்யம். தஸ்மாதேகாதஷைவ ப்ராணாஃ — ஷப்ததஃ கார்யதஷ்சேதி ஸித்தம்||
————————————————
ப்ராணாணுத்வாதிகரணம்||2.4.7||-அணவஷ்ச||2.4.7||

அதுநா ப்ராணாநாமேவ ஸ்வபாவாந்தரமப்யுச்சிநோதி. அணவஷ்சைதே ப்ரகரிதாஃ ப்ராணாஃ ப்ரதிபத்தவ்யாஃ; அணுத்வஂ சைஷாஂ ஸௌக்ஷ்ம்யபரிச்சேதௌ, ந பரமாணுதுல்யத்வம், கரித்ஸ்நதேஹவ்யாபிகார்யாநுபபத்திப்ரஸங்காத் — ஸூக்ஷ்மா ஏதே ப்ராணாஃ, ஸ்தூலாஷ்சேத்ஸ்யுஃ — மரணகாலே ஷரீராந்நிர்கச்சந்தஃ, பிலாதஹிரிவ, உபலப்யேரந் ம்ரியமாணஸ்ய பார்ஷ்வஸ்தைஃ; பரிச்சிந்நாஷ்சைதே ப்ராணாஃ, ஸர்வகதாஷ்சேத்ஸ்யுஃ — உத்க்ராந்திகத்யாகதிஷ்ருதிவ்யாகோபஃ ஸ்யாத், தத்குணஸாரத்வஂ ச ஜீவஸ்ய ந ஸித்யேத். ஸர்வகதாநாமபி வரித்திலாபஃ ஷரீரதேஷே ஸ்யாதிதி சேத், ந, வரித்திமாத்ரஸ்ய கரணத்வோபபத்தேஃ; யதேவ ஹி உபலப்திஸாதநம் — வரித்திஃ அந்யத்வா — தஸ்யைவ நஃ கரணத்வம்,
ஸஂஜ்ஞாமாத்ரே விவாதஃ இதி கரணாநாஂ வ்யாபித்வகல்பநா நிரர்திகா. தஸ்மாத்ஸூக்ஷ்மாஃ பரிச்சிந்நாஷ்ச ப்ராணா இத்யத்யவஸ்யாமஃ||
——————————————————
ப்ராணஷ்ரைஷ்ட்யாதிகரணம்||2.4.8||–ஷ்ரேஷ்டஷ்ச||2.4.8||–

முக்யஷ்ச ப்ராண இதரப்ராணவத்ப்ரஹ்மவிகாரஃ — இத்யதிதிஷதி. தச்ச அவிஷேஷேணைவ ஸர்வப்ராணாநாஂ ப்ரஹ்மவிகாரத்வமாக்யாதம் — ‘ஏதஸ்மாஜ்ஜாயதே ப்ராணோ மநஃ ஸர்வேந்த்ரியாணி ச’ இதி ஸேந்த்ரியமநோவ்யதிரேகேண ப்ராணஸ்யோத்பத்திஷ்ரவணாத், ‘ஸ ப்ராணமஸரிஜத’ இத்யாதிஷ்ரவணேப்யஷ்ச. கிமர்தஃ புநரதிதேஷஃ? அதிகாஷங்காவாரணார்தஃ — நாஸதாஸீயே ஹி ப்ரஹ்மப்ரதாநே ஸூக்தே மந்த்ரவர்ணோ பவதி — ‘ந மரித்யுராஸீதமரிதஂ ந தர்ஹி ந ராத்ர்யா அஹ்ந ஆஸீத்ப்ரகேதஃ. ஆநீதவாதஂ ஸ்வதயா ததேகஂ தஸ்மாத்தாந்யந்நபரஃ கிஂசநாஸ’ இதி; ‘ஆநீத்’ இதி ப்ராணகர்மோபாதாநாத் ப்ராகுத்பத்தேஃ ஸந்தமிவ ப்ராணஂ ஸூசயதி; தஸ்மாதஜஃ ப்ராண இதி ஜாயதே கஸ்யசிந்மதிஃ; தாமதிதேஷேநாபநுததி. ஆநீச்சப்தோபி ந ப்ராகுத்பத்தேஃ ப்ராணஸத்பாவஂ ஸூசயதி, ‘அவாதம்’ இதி விஷேஷணாத், ‘அப்ராணோ ஹ்யமநாஃ ஷுப்ரஃ’ இதி ச மூலப்ரகரிதேஃ ப்ராணாதிஸமஸ்தவிஷேஷரஹிதத்வஸ்ய தர்ஷிதத்வாத்; தஸ்மாத்காரணஸத்பாவப்ரதர்ஷநார்த ஏவாயம் ஆநீச்சப்த இதி. ‘ஷ்ரேஷ்டஃ’ இதி ச முக்யஂ ப்ராணமபிததாதி, ‘ப்ராணோ வாவ ஜ்யேஷ்டஷ்ச ஷ்ரேஷ்டஷ்ச’ இதி ஷ்ருதிநிர்தேஷாத்; ஜ்யேஷ்டஷ்ச ப்ராணஃ, ஷுக்ரநிஷேககாலாதாரப்ய தஸ்ய வரித்திலாபாத் — ந சேத்தஸ்ய ததாநீஂ வரித்திலாபஃ ஸ்யாத், யோநௌ நிஷிக்தஂ ஷுக்ரஂ பூயேத, ந ஸஂபவேத்வா; ஷ்ரோத்ராதீநாஂ து கர்ணஷஷ்குல்யாதிஸ்தாநவிபாகநிஷ்பத்தௌ வரித்திலாபாந்ந ஜ்யேஷ்டத்வம். ஷ்ரேஷ்டஷ்ச ப்ராணஃ, குணாதிக்யாத் — ‘ந வை ஷக்ஷ்யாமஸ்த்வதரிதே ஜீவிதும்’ இதி ஷ்ருதேஃ||
—————————————————
வாயுக்ரியாதிகரணம்||2.4.9||–ந வாயுக்ரியே பரிதகுபதேஷாத்||2.4.9||–

ஸ புநர்முக்யஃ ப்ராணஃ கிஂஸ்வரூப இதி இதாநீஂ ஜிஜ்ஞாஸ்யதே. தத்ர ப்ராப்தஂ தாவத் — ஷ்ருதேஃ வாயுஃ ப்ராண இதி; ஏவஂ ஹி ஷ்ரூயதே — ‘யஃ ப்ராணஃ ஸ வாயுஃ ஸ ஏஷ வாயுஃ பஞ்சவிதஃ ப்ராணோபாநோ வ்யாந உதாநஃ ஸமாநஃ’ இதி. அதவா தந்த்ராந்தரீயாபிப்ராயாத் ஸமஸ்தகரணவரித்திஃ ப்ராண இதி ப்ராப்தம்; ஏவஂ ஹி தந்த்ராந்தரீயா ஆசக்ஷதே — ஸாமாந்யா கரணவரித்திஃ ப்ராணாத்யா வாயவஃ பஞ்சேதி||

அத்ரோச்யதே — ந வாயுஃ ப்ராணஃ, நாபி கரணவ்யாபாரஃ; குதஃ? பரிதகுபதேஷாத்; வாயோஸ்தாவத் ப்ராணஸ்ய பரிதகுபதேஷோ பவதி — ‘ப்ராண ஏவ ப்ரஹ்மணஷ்சதுர்தஃ பாதஃ ஸ வாயுநா ஜ்யோதிஷா பாதி ச தபதி ச’ இதி; ந ஹி வாயுரேவ ஸந் வாயோஃ பரிதகுபதிஷ்யேத. ததா கரணவரித்தேரபி பரிதகுபதேஷோ பவதி, வாகாதீநி கரணாந்யநுக்ரம்ய தத்ர தத்ர பரிதக்ப்ராணஸ்யாநுக்ரமணாத், வரித்திவரித்திமதோரபேதாத்; ந ஹி கரணவ்யாபார ஏவ ஸந் கரணேப்யஃ பரிதகுபதிஷ்யேத. ததா ‘ஏதஸ்மாஜ்ஜாயதே ப்ராணோ மநஃ ஸர்வேந்த்ரியாணி ச. கஂ வாயுஃ’ இத்யேவமாதயோபி வாயோஃ கரணேப்யஷ்ச ப்ராணஸ்ய
பரிதகுபதேஷா அநுஸர்தவ்யாஃ. ந ச ஸமஸ்தாநாஂ கரணாநாமேகா வரித்திஃ ஸஂபவதி, ப்ரத்யேகமேகைகவரித்தித்வாத், ஸமுதாயஸ்ய ச அகாரகத்வாத்; நநு பஞ்ஜரசாலநந்யாயேந ஏதத்பவிஷ்யதி — யதா ஏகபஞ்ஜரவர்திந ஏகாதஷபக்ஷிணஃ ப்ரத்யேகஂ ப்ரதிநியதவ்யாபாராஃ ஸந்தஃ ஸஂபூய ஏகஂ பஞ்ஜரஂ சாலயந்தி, ஏவமேகஷரீரவர்திந ஏகாதஷப்ராணாஃ ப்ரத்யேகஂ ப்ரதிநியதவரித்தயஃ ஸந்தஃ ஸஂபூய ஏகாஂ ப்ராணாக்யாஂ வரித்திஂ ப்ரதிலப்ஸ்யந்த இதி; நேத்யுச்யதே — யுக்தஂ தத்ர — ப்ரத்யேகவரித்திபிரவாந்தரவ்யாபாரைஃ பஞ்ஜரசாலநாநுரூபைரேவோபேதாஃ பக்ஷிணஃ ஸஂபூய ஏகஂ பஞ்ஜரஂ சாலயேயுரிதி, ததா தரிஷ்டத்வாத்; இஹ து — ஷ்ரவணாத்யவாந்தரவ்யாபாரோபேதாஃ ப்ராணா ந ஸஂபூய ப்ராண்யுரிதி யுக்தம், ப்ரமாணாபாவாத், அத்யந்தவிஜாதீயத்வாச்ச ஷ்ரவணாதிப்யஃ ப்ராணநஸ்ய. ததா ப்ராணஸ்ய ஷ்ரேஷ்டத்வாத்யுத்தோஷணம், குணபாவோபகமஷ்ச தஂ ப்ரதி வாகாதீநாம், ந கரணவரித்திமாத்ரே ப்ராணேவகல்பதே. தஸ்மாதந்யோ வாயுக்ரியாப்யாஂ ப்ராணஃ. கதஂ தர்ஹீயஂ ஷ்ருதிஃ — ‘யஃ ப்ராணஃ ஸ வாயுஃ’ இதி? உச்யதே — வாயுரேவாயம் அத்யாத்மமாபந்நஃ பஞ்சவ்யூஹோ விஷேஷாத்மநாவதிஷ்டமாநஃ ப்ராணோ நாம பண்யதே, ந தத்த்வாந்தரம், நாபி வாயுமாத்ரம்; அதஷ்சோபே அபி பேதாபேதஷ்ருதீ ந விருத்யேதே||

ஸ்யாதேதத் — ப்ராணோபி தர்ஹி ஜீவவத் அஸ்மிந் ஷரீரே ஸ்வாதந்த்ர்யஂ ப்ராப்நோதி, ஷ்ரேஷ்டத்வாத், குணபாவோபகமாச்ச தஂ ப்ரதி வாகாதீநாமிந்த்ரியாணாம்; ததா ஹி அநேகவிதா விபூதிஃ ப்ராணஸ்ய ஷ்ராவ்யதே — ஸுப்தேஷு வாகாதிஷு ப்ராண ஏவைகோ ஜாகர்தி, ப்ராண ஏவைகோ மரித்யுநா அநாப்தஃ, ப்ராணஃ ஸஂவர்கோ வாகாதீந் ஸஂவரிங்க்தே, ப்ராண இதராந்ப்ராணாந்ரக்ஷதி மாதேவ புத்ராந் — இதி; தஸ்மாத்ப்ராணஸ்யாபி ஜீவவத் ஸ்வாதந்த்ர்யப்ரஸங்கஃ; தஂ பரிஹரதி —
——————————————————
சக்ஷுராதிவத்து தத்ஸஹஷிஷ்ட்யாதிப்யஃ||2.4.10||

து-ஷப்தஃ ப்ராணஸ்ய ஜீவவத் ஸ்வாதந்த்ர்யஂ வ்யாவர்தயதி. யதா சக்ஷுராதீநி, ராஜப்ரகரிதிவத், ஜீவஸ்ய கர்தரித்வஂ போக்தரித்வஂ ச ப்ரதி உபகரணாநி, ந ஸ்வதந்த்ராணி; ததா முக்யோபி ப்ராணஃ, ராஜமந்த்ரிவத், ஜீவஸ்ய ஸர்வார்தகரத்வேந உபகரணபூதஃ, ந ஸ்வதந்த்ரஃ. குதஃ? தத்ஸஹஷிஷ்ட்யாதிப்யஃ; தைஷ்சக்ஷுராதிபிஃ ஸஹைவ ப்ராணஃ ஷிஷ்யதே ப்ராணஸஂவாதாதிஷு; ஸமாநதர்மணாஂ ச ஸஹ ஷாஸநஂ யுக்தஂ பரிஹத்ரதஂதராதிவத்; ஆதிஷப்தேந ஸஂஹதத்வாசேதநத்வாதீந் ப்ராணஸ்ய ஸ்வாதந்த்ர்யநிராகரணஹேதூந் தர்ஷயதி||

ஸ்யாதேதத் — யதி சக்ஷுராதிவத் ப்ராணஸ்ய ஜீவஂ ப்ரதி கரணபாவோப்யுபகம்யேத, விஷயாந்தரஂ ரூபாதிவத் ப்ரஸஜ்யேத — ரூபாலோசநாதிபிர்வரித்திபிர்யதாஸ்வஂ சக்ஷுராதீநாஂ ஜீவஂ ப்ரதி கரணபாவோ பவதி. அபி ச ஏகாதஷைவ கார்யஜாதாநி ரூபாலோசநாதீநி பரிகணிதாநி, யதர்தமேகாதஷ ப்ராணாஃ ஸஂகரிஹீதாஃ; ந து த்வாதஷமபரஂ கார்யஜாதமவகம்யதே, யதர்தமயஂ த்வாதஷஃ ப்ராணஃ ப்ரதிஜ்ஞாயத இதி; அத உத்தரஂ படதி —
—————————————————
அகரணத்வாச்ச ந தோஷஸ்ததாஹி தர்ஷயதி||2.4.11||

ந தாவத்விஷயாந்தரப்ரஸங்கோ தோஷஃ, அகரணத்வாத்ப்ராணஸ்ய; ந ஹி சக்ஷுராதிவத் ப்ராணஸ்ய விஷயபரிச்சேதேந கரணத்வமப்யுபகம்யதே. ந ச அஸ்ய ஏதாவதா கார்யாபாவ ஏவ; கஸ்மாத்? ததா ஹி ஷ்ருதிஃ ப்ராணாந்தரேஷ்வஸஂபாவ்யமாநஂ முக்யப்ராணஸ்ய வைஷேஷிகஂ கார்யஂ தர்ஷயதி ப்ராணஸஂவாதாதிஷு — ‘அத ஹ ப்ராணா அஹஂ ஷ்ரேயஸி வ்யூதிரே’ இத்யுபக்ரம்ய, ‘யஸ்மிந்வ உத்க்ராந்தே ஷரீரஂ பாபிஷ்டதரமிவ தரிஷ்யேத ஸ வஃ ஷ்ரேஷ்டஃ’ இதி ச உபந்யஸ்ய, ப்ரத்யேகஂ வாகாத்யுத்க்ரமணேந தத்வரித்திமாத்ரஹீநஂ யதாபூர்வஂ ஜீவநஂ தர்ஷயித்வா, ப்ராணோச்சிக்ரமிஷாயாஂ வாகாதிஷைதில்யாபத்திஂ ஷரீரபாதப்ரஸங்கஂ ச தர்ஷயந்தீ ஷ்ருதிஃ ப்ராணநிமித்தாஂ ஷரீரேந்த்ரியஸ்திதிஂ தர்ஷயதி; ‘தாந்வரிஷ்டஃ ப்ராண உவாச மா மோஹமாபத்யதாஹமேவைதத்பஞ்சதாத்மாநஂ ப்ரவிபஜ்யைதத்பாணமவஷ்டப்ய விதாரயாமி’ இதி ச ஏதமேவார்தஂ ஷ்ருதிராஹ; ‘ப்ராணேந ரக்ஷந்நவரஂ குலாயம்’ இதி ச ஸுப்தேஷு சக்ஷுராதிஷு ப்ராணநிமித்தாஂ ஷரீரரக்ஷாஂ தர்ஷயதி; ‘யஸ்மாத்கஸ்மாச்சாங்காத்ப்ராண உத்க்ராமதி ததேவ தச்சுஷ்யதி’, இதி ‘தேந யதஷ்நாதி யத்பிபதி தேநேதராந்ப்ராணாநவதி’ இதி ச ப்ராணநிமித்தாஂ ஷரீரேந்த்ரியபுஷ்டிஂ தர்ஷயதி; ‘கஸ்மிந்ந்வஹமுத்க்ராந்த உத்க்ராந்தோ பவிஷ்யாமி கஸ்மிந்வா ப்ரதிஷ்டிதே ப்ரதிஷ்டாஸ்யாமி’ இதி, ‘ஸ ப்ராணமஸரிஜத||.’ இதி ச ப்ராணநிமித்தே ஜீவஸ்யோத்க்ராந்திப்ரதிஷ்டே தர்ஷயதி||
—————————————————-
பஞ்சவரித்திர்மநோவத்வ்யபதிஷ்யதே||2.4.12||

இதஷ்சாஸ்தி முக்யஸ்ய ப்ராணஸ்ய வைஷேஷிகஂ கார்யம், யத்காரணஂ பஞ்சவரித்திரயஂ வ்யபதிஷ்யதே ஷ்ருதிஷு — ‘ப்ராணோபாநோ வ்யாந உதாநஃ ஸமாநஃ’ இதி; வரித்திபேதஷ்சாயஂ கார்யபேதாபேக்ஷஃ — ப்ராணஃ ப்ராக்வரித்திஃ உச்ச்வாஸாதிகர்மா, அபாநஃ அவாக்வரித்திர்நிஷ்வாஸாதிகர்மா, வ்யாநஃ தயோஃ ஸஂதௌ வர்தமாநோ வீர்யவத்கர்மஹேதுஃ, உதாநஃ ஊர்த்வவரித்திருத்க்ராந்த்யாதிஹேதுஃ, ஸமாநஃ ஸமஂ ஸர்வேஷ்வங்கேஷு யோந்நரஸாந்நயதி — இத்யேவஂ ப஀ஞ்சவரித்திஃ ப்ராணஃ, மநோவத் — யதா மநஸஃ பஞ்ச வரித்தயஃ, ஏவஂ ப்ராணஸ்யாபீத்யர்தஃ. ஷ்ரோத்ராதிநிமித்தாஃ ஷப்தாதிவிஷயா மநஸஃ பஞ்ச வரித்தயஃ ப்ரஸித்தாஃ; ந து ‘காமஃ ஸஂகல்பஃ||.’ இத்யாத்யாஃ பரிபடிதா கரிஹ்யேரந், பஞ்சஸஂக்யாதிரேகாத். நந்வத்ராபி ஷ்ரோத்ராதிநிரபேக்ஷா பூதபவிஷ்யதாதிவிஷயா அபரா மநஸோ வரித்திரஸ்தீதி ஸமாநஃ பஞ்சஸஂக்யாதிரேகஃ; ஏவஂ தர்ஹி ‘பரமதமப்ரதிஷித்தமநுமதஂ பவதி’ இதி ந்யாயாத் இஹாபி யோகஷாஸ்த்ரப்ரஸித்தா மநஸஃ பஞ்ச வரித்தயஃ பரிகரிஹ்யந்தே — ‘ப்ரமாணவிபர்யயவிகல்பநித்ராஸ்மரிதயஃ’ நாம; பஹுவரித்தித்வமாத்ரேண வா மநஃ ப்ராணஸ்ய நிதர்ஷநமிதி த்ரஷ்டவ்யம். ஜீவோபகரணத்வமபி ப்ராணஸ்ய பஞ்சவரித்தித்வாத், மநோவத் — இதி வா யோஜயிதவ்யம்||
———————————————
ஷ்ரேஷ்டாணுத்வாதிகரணம்||2.4.13||–அணுஷ்ச||2.4.13||–

அணுஷ்சாயஂ முக்யஃ ப்ராணஃ ப்ரத்யேதவ்யஃ, இதரப்ராணவத். அணுத்வஂ ச இஹாபி ஸௌக்ஷ்ம்யபரிச்சேதௌ, ந பரமாணுதுல்யத்வம், பஞ்சபிர்வரித்திபிஃ கரித்ஸ்நஷரீரவ்யாபித்வாத்; — ஸூக்ஷ்மஃ ப்ராணஃ, உத்க்ராந்தௌ பார்ஷ்வஸ்தேந அநுபலப்யமாநத்வாத்; பரிச்சிந்நஷ்ச, உத்க்ராந்திகத்யாகதிஷ்ருதிப்யஃ. நநு விபுத்வமபி ப்ராணஸ்ய ஸமாம்நாயதே — -‘ஸமஃ ப்லுஷிணா ஸமோ மஷகேந ஸமோ நாகேந ஸம ஏபிஸ்த்ரிபிர்லோகைஃ ஸமோநேந ஸர்வேண ‘ இத்யேவமாதிஷு ப்ரதேஷேஷு; ததுச்யதே — ஆதிதைவிகேந ஸமஷ்டிவ்யஷ்டிரூபேண ஹைரண்யகர்பேண ப்ராணாத்மநைவ ஏதத்விபுத்வமாம்நாயதே, ந ஆத்யாத்மிகேந; அபி ச ‘ஸமஃ ப்லுஷிணா’ இத்யாதிநா ஸாம்யவசநேந ப்ரதிப்ராணிவர்திநஃ ப்ராணஸ்ய பரிச்சேத ஏவ ப்ரதர்ஷ்யதே; தஸ்மாததோஷஃ||
———————————————————-
ஜ்யோதிராத்யதிகரணம்||2.4.14||–ஜ்யோதிராத்யதிஷ்டாநஂ து ததாமநநாத்||2.4.14||–

தே புநஃ ப்ரகரிதாஃ ப்ராணாஃ கிஂ ஸ்வமஹிம்நைவ ஸ்வஸ்மை ஸ்வஸ்மை கார்யாய ப்ரபவந்தி, ஆஹோஸ்வித்தேவதாதிஷ்டிதாஃ ப்ரபவந்தி இதி விசார்யதே. தத்ர ப்ராப்தஂ தாவத் — யதாஸ்வஂ கார்யஷக்தியோகாத் ஸ்வமஹிம்நைவ ப்ராணாஃ ப்ரவர்தேரந்நிதி; அபி ச தேவதாதிஷ்டிதாநாஂ ப்ராணாநாஂ ப்ரவரித்தாவப்யுகம்யமாநாயாஂ தாஸாமேவாதிஷ்டாத்ரீணாஂ தேவதாநாஂ போக்தரித்வப்ரஸங்காத் ஷாரீரஸ்ய போக்தரித்வஂ ப்ரலீயேத; அதஃ ஸ்வமஹிம்நைவ ஏஷாஂ ப்ரவரித்திரிதி; ஏவஂ ப்ராப்தே, இதமுச்யதே — ஜ்யோதிராத்யதிஷ்டாநஂ து — இதி. து-ஷப்தேந பூர்வபக்ஷோ வ்யாவர்த்யதே. ஜ்யோதிராதிபிரக்ந்யாத்யபிமாநிநீபிர்தேவதாபிரதிஷ்டிதஂ வாகாதிகரணஜாதஂ ஸ்வகார்யேஷு ப்ரவர்தத இதி ப்ரதிஜாநீதே. ஹேதுஂ ச வ்யாசஷ்டே — ததாமநநாதிதி; ததா ஹி ஆமநந்தி — ‘அக்நிர்வாக்பூத்வா முகஂ ப்ராவிஷத்’ இத்யாதி; அக்நேஷ்சாயஂ வாக்பாவோ முகப்ரவேஷஷ்ச தேவதாத்மநா அதிஷ்டாதரித்வமங்கீகரித்ய உச்யதே; ந ஹி தேவதாஸஂபந்தஂ ப்ரத்யாக்யாய அக்நேஃ வாசி முகே வா கஷ்சித்விஷேஷஸஂபந்தோ தரிஷ்யதே; ததா ‘வாயுஃ ப்ராணோ பூத்வா நாஸிகே ப்ராவிஷத்’ இத்யேவமாத்யபி யோஜயிதவ்யம். ததா அந்யத்ராபி ‘வாகேவ ப்ரஹ்மணஷ்சதுர்தஃ பாதஃ ஸோக்நிநா ஜ்யோதிஷா பாதி ச தபதி ச’ இத்யேவமாதிநா வாகாதீநாம் அக்ந்யாதிஜ்யோதிஷ்ட்வாதிவசநேந ஏதமேவார்தஂ த்ரடயதி. ‘ஸ வை வாசமேவ ப்ரதமாமத்யவஹத்ஸா யதா மரித்யுமத்யமுச்யத ஸோக்நிரபவத்’ இதி ச ஏவமாதிநா வாகாதீநாமக்ந்யாதிபாவாபத்திவசநேந ஏதமேவார்தஂ த்யோதயதி. ஸர்வத்ர ச அத்யாத்மாதிதைவதவிபாகேந வாகாத்யக்ந்யாத்யநுக்ரமணம் அநயைவ ப்ரத்யாஸத்த்யா பவதி. ஸ்மரிதாவபி — -‘வாகத்யாத்மமிதி ப்ராஹுர்ப்ராஹ்மணாஸ்தத்த்வதர்ஷிநஃ. வக்தவ்யமதிபூதஂ து வஹ்நிஸ்தத்ராதிதைவதம்’ இத்யாதிநா வாகாதீநாமக்ந்யாதிதேவதாதிஷ்டிதத்வஂ ஸப்ரபஞ்சஂ ப்ரதர்ஷிதம். யதுக்தம் — ஸ்வகார்யஷக்தியோகாத்ஸ்வமஹிம்நைவ ப்ராணாஃ ப்ரவர்தேரந்நிதி, ததயுக்தம், ஷக்தாநாமபி ஷகடாதீநாமநடுஹாத்யதிஷ்டிதாநாஂ ப்ரவரித்திதர்ஷநாத்; உபயதோபபத்தௌ ச ஆகமாத் வாகாதீநாஂ தேவதாதிஷ்டிதத்வமேவ நிஷ்சீயதே||

யதப்யுக்தம் — தேவதாநாமேவாதிஷ்டாத்ரீணாஂ போக்தரித்வப்ரஸங்கஃ, ந ஷாரீரஸ்யேதி, தத்பரிஹ்ரியதே —
———————————————————
ப்ராணவதா ஷப்தாத்||2.4.15||

ஸதீஷ்வபி ப்ராணாநாமதிஷ்டாத்ரீஷு தேவதாஸு ப்ராணவதா கார்யகரணஸஂகாதஸ்வாமிநா ஷாரீரேணைவ ஏஷாஂ ப்ராணாநாஂ ஸஂபந்தஃ ஷ்ருதேரவகம்யதே; ததா ஹி ஷ்ருதிஃ — ‘அத யத்ரைததாகாஷமநுவிஷண்ணஂ சக்ஷுஃ ஸ சாக்ஷுஷஃ புருஷோ தர்ஷநாய சக்ஷுரத யோ வேதேதஂ ஜிக்ராணீதி ஸ ஆத்மா கந்தாய க்ராணம்’ இத்யேவஂஜாதீயகா ஷாரீரேணைவ ப்ராணாநாஂ ஸஂபந்தஂ ஷ்ராவயதி. அபி ச அநேகத்வாத்ப்ரதிகரணமதிஷ்டாத்ரீணாஂ தேவதாநாஂ ந போக்தரித்வம் அஸ்மிந் ஷரீரேவகல்பதே; ஏகோ ஹ்யயமஸ்மிந் ஷரீரே ஷாரீரோ போக்தா ப்ரதிஸஂதாநாதிஸஂபவாதவகம்யதே||
———————————————————-
தஸ்ய ச நித்யத்வாத்||2.4.16||

தஸ்ய ச ஷாரீரஸ்யாஸ்மிந் ஷரீரே போக்தரித்வேந நித்யத்வம் — புண்யபாபோபலேபஸஂபவாத் ஸுகதுஃகோபபோகஸஂபவாச்ச, ந தேவதாநாம்; தா ஹி பரஸ்மிந்நைஷ்வர்யே பதேவதிஷ்டமாநா ந ஹீநேஸ்மிந் ஷரீரே போக்தரித்வஂ ப்ரதிலப்துமர்ஹந்தி; ஷ்ருதிஷ்ச பவதி — ‘புண்யமேவாமுஂ கச்சதி ந ஹ வை தேவாந்பாபஂ கச்சதி’ இதி. ஷாரீரேணைவ ச நித்யஃ ப்ராணாநாஂ ஸஂபந்தஃ, உத்க்ராந்த்யாதிஷு ததநுவரித்திதர்ஷநாத் — ‘தமுத்க்ராமந்தஂ ப்ராணோநூத்க்ராமதி ப்ராணமநூத்க்ராமந்தஂ ஸர்வே ப்ராணா அநூத்க்ராமந்தி’ இத்யாதிஷ்ருதிப்யஃ. தஸ்மாத் ஸதீஷ்வபி கரணாநாஂ நியந்த்ரீஷு தேவதாஸு ந ஷாரீரஸ்ய போக்தரித்வமபகச்சதி; கரணபக்ஷஸ்யைவ ஹி தேவதா, ந போக்தரிபக்ஷஸ்யேதி||
———————————————————–
இந்த்ரியாதிகரணம்||2.4.17||–த இந்த்ரியாணி தத்வ்யபதேஷாதந்யத்ர ஷ்ரேஷ்டாத்||2.4.17||

முக்யஷ்சைகஃ இதரே சைகாதஷ ப்ராணா அநுக்ராந்தாஃ; தத்ரேதம பரஂ ஸஂதிஹ்யதே — கிஂ முக்யஸ்யைவ ப்ராணஸ்ய வரித்திபேதா இதரே ப்ராணாஃ, ஆஹோஸ்வித் தத்த்வாந்தராணீதி. கிஂ தாவத்ப்ராப்தம் — முக்யஸ்யைவேதரே வரித்திபேதா இதி; குதஃ? ஷ்ருதேஃ; ததா ஹி ஷ்ருதிஃ முக்யமிதராஂஷ்ச ப்ராணாந்ஸஂநிதாப்ய, முக்யாத்மதாமிதரேஷாஂ க்யாபயதி — ‘ஹந்தாஸ்யைவ ஸர்வே ரூபமஸாமேதி த ஏதஸ்யைவ ஸர்வே ரூபமபவந்’ இதி; ப்ராணைகஷப்தத்வாச்ச ஏகத்வாத்யவஸாயஃ; இதரதா ஹ்யந்யாய்யமநேகார்தத்வஂ ப்ராணஷப்தஸ்ய ப்ரஸஜ்யேத, ஏகத்ர வா முக்யஸ்யேதரத்ர லாக்ஷணிகத்வமாபத்யேத. தஸ்மாத்யதைகஸ்யைவ ப்ராணஸ்ய ப்ராணாத்யாஃ பஞ்ச வரித்தயஃ, ஏவஂ வாகாத்யா அப்யேகாதஷேதி; ஏவஂ ப்ராப்தே, ப்ரூமஃ — தத்த்வாந்தராண்யேவ ப்ராணாத்வாகாதீநீதி; குதஃ? வ்யபதேஷபேதாத்; கோயஂ வ்யபதேஷபேதஃ? தே ப்ரகரிதாஃ ப்ராணாஃ, ஷ்ரேஷ்டஂ வர்ஜயித்வா அவஷிஷ்டா ஏகாதஷேந்த்ரியாணீத்யுச்யந்தே, ஷ்ருதாவேவஂ வ்யபதேஷபேததர்ஷநாத் — ‘ஏதஸ்மாஜ்ஜாயதே ப்ராணோ மநஃ ஸர்வேந்த்ரியாணி ச இதி ஹ்யேவஂஜாதீயகேஷு ப்ரதேஷேஷு பரிதக் ப்ராணோ வ்யபதிஷ்யதே, பரிதக்ச இந்த்ரியாணி. நநு மநஸோப்யேவஂ ஸதி வர்ஜநம் இந்த்ரியத்வேந, ப்ராணவத், ஸ்யாத் — ‘மநஃ ஸர்வேந்த்ரியாணி ச’ இதி பரிதக்வ்யபதேஷதர்ஷநாத்; ஸத்யமேதத் — ஸ்மரிதௌ து ஏகாதஷேந்த்ரியாணீதி மநோபி இந்த்ரியத்வேந ஷ்ரோத்ராதிவத் ஸஂகரிஹ்யதே; ப்ராணஸ்ய து இந்த்ரியத்வஂ ந ஷ்ருதௌ ஸ்மரிதௌ வா ப்ரஸித்தமஸ்தி. வ்யபதேஷபேதஷ்சாயஂ தத்த்வபேதபக்ஷே உபபத்யதே; தத்த்வைகத்வே து, ஸ ஏவைகஃ ஸந் ப்ராண இந்த்ரியவ்யபதேஷஂ லபதே ந லபதே ச — இதி விப்ரதிஷித்தம். தஸ்மாத்தத்த்வாந்தரபூதா முக்யாதிதரே||

குதஷ்ச தத்த்வாந்தரபூதாஃ? —
—————————————————————
பேதஷ்ருதேஃ||2.4.18||

பேதேந வாகாதிப்யஃ ப்ராணஃ ஸர்வத்ர ஷ்ரூயதே — ‘தே ஹ வாசமூசுஃ’ இத்யுபக்ரம்ய, வாகாதீநஸுரபாப்மவித்வஸ்தாநுபந்யஸ்ய, உபஸஂஹரித்ய வாகாதிப்ரகரணம், ‘அத ஹேமமாஸந்யஂ ப்ராணமூசுஃ’ இத்யஸுரவித்வஂஸிநோ முக்யஸ்ய ப்ராணஸ்ய பரிதகுபக்ரமணாத். ததா ‘மநோ வாசஂ ப்ராணஂ தாந்யாத்மநேகுருத’ இத்யேவமாத்யா அபி பேதஷ்ருதய உதாஹர்தவ்யாஃ. தஸ்மாதபி தத்த்வாந்தரபூதா முக்யாதிதரே||

குதஷ்ச தத்த்வாந்தரபூதாஃ? —
————————————————————–
வைலக்ஷண்யாச்ச||2.4.19||

வைலக்ஷண்யஂ ச பவதி, முக்யஸ்ய இதரேஷாஂ ச — ஸுப்தேஷு வாகாதிஷு முக்ய ஏகோ ஜாகர்தி; ஸ ஏவ ச ஏகோ மரித்யுநா அநாப்தஃ, ஆப்தாஸ்த்விதரே, தஸ்யைவ ச ஸ்தித்யுத்க்ராந்திப்யாஂ தேஹதாரணபதநஹேதுத்வம், ந இந்த்ரியாணாம்; விஷயாலோசநஹேதுத்வஂ ச இந்த்ரியாணாம், ந ப்ராணஸ்ய — இத்யேவஂஜாதீயகோ பூயா்லக்ஷணபேதஃ ப்ராணேந்த்ரியாணாம்; தஸ்மாதப்யேஷாஂ தத்த்வாந்தரபாவஸித்திஃ. யதுக்தம் — ‘த ஏதஸ்யைவ ஸர்வே ரூபமபவந்’ இதி ஷ்ருதேஃ ப்ராண ஏவேந்த்ரியாணீதி, ததயுக்தம், தத்ராபி பௌர்வாபர்யாலோசநாத்பேதப்ரதீதேஃ; ததா ஹி — ‘வதிஷ்யாம்யேவாஹமிதி வாக்தத்ரே’ இதி வாகாதீநீந்த்ரியாண்யநுக்ரம்ய, ‘தாநி மரித்யுஃ ஷ்ரமோ பூத்வோபயேமே தஸ்மாச்ச்ராம்யத்யேவ வாக் ‘ இதி ச ஷ்ரமரூபேண மரித்யுநா க்ரஸ்தத்வஂ வாகாதீநாமபிதாய, ‘அதேமமேவ நாப்நோத்யோயஂ மத்யமஃ ப்ராணஃ’ இதி பரிதக் ப்ராணஂ மரித்யுநா அநபிபூதஂ தமநுக்ராமதி; ‘அயஂ வை நஃ ஷ்ரேஷ்டஃ’ இதி ச ஷ்ரேஷ்டதாமஸ்யாவதாரயதி, தஸ்மாத் ததவிரோதேந, வாகாதிஷு பரிஸ்பந்தலாபஸ்ய ப்ராணாயத்தத்வம் — தத்ரூபபவநஂ வாகாதீநாம் — இதி மந்தவ்யம், ந து தாதாத்ம்யம். அத ஏவ ச ப்ராணஷப்தஸ்யேந்த்ரியேஷு லாக்ஷணிகத்வஸித்திஃ; ததா ச ஷ்ருதிஃ — ‘த ஏதஸ்யைவ ஸர்வே ரூபமபவந். தஸ்மாதேத ஏதேநாக்யாயந்தே ப்ராணாஃ’ இதி முக்யப்ராணவிஷயஸ்யைவ ப்ராணஷப்தஸ்யேந்த்ரியேஷு லாக்ஷணிகீஂ வரித்திஂ தர்ஷயதி. தஸ்மாத்தத்த்வாந்தராணி ப்ராணாத் வாகாதீநி இந்த்ரியாணீதி||
———————————————————
ஸஂஜ்ஞாமூர்திக்லரிப்த்யதிகரணம்||2.4.20||–ஸஂஜ்ஞாமூர்திக்லரிப்திஸ்து த்ரிவரித்குர்வத உபதேஷாத்||2.4.20||–

ஸத்ப்ரக்ரியாயாஂ தேஜோபந்நாநாஂ ஸரிஷ்டிமபிதாயோபதிஷ்யதே — ‘ஸேயஂ தேவதைக்ஷத ஹந்தாஹமிமாஸ்திஸ்ரோ தேவதா அநேந ஜீவேநாத்மநாநுப்ரவிஷ்ய நாமரூபே வ்யாகரவாணீதி. தாஸாஂ த்ரிவரிதஂ த்ரிவரிதமேகைகாஂ கரவாணீதி’ தத்ர ஸஂஷயஃ — கிஂ ஜீவகர்தரிகமிதஂ நாமரூபவ்யாகரணம், ஆஹோஸ்வித்பரமேஷ்வரகர்தரிகமிதி. தத்ர ப்ராப்தஂ தாவத் — ஜீவகர்தரிகமேவேதஂ நாமரூபவ்யாகரணமிதி; குதஃ? ‘அநேந ஜீவேநாத்மநா’ இதி விஷேஷணாத் — யதா லோகே ‘சாரேணாஹஂ பரஸைந்யமநுப்ரவிஷ்ய ஸஂகலயாநி ‘ இத்யேவஂஜாதீயகே ப்ரயோகே, சாரகர்தரிகமேவ ஸத் ஸைந்யஸஂகலநஂ ஹேதுகர்தரித்வாத் ராஜா ஆத்மந்யத்யாரோபயதி ஸஂகலயாநீத்யுத்தமபுருஷப்ரயோகேண; ஏவஂ ஜீவகர்தரிகமேவ ஸத் நாமரூபவ்யாகரணஂ ஹேதுகர்தரித்வாத் தேவதா ஆத்மந்யத்யாரோபயதி வ்யாகரவாணீத்யுத்தமபுருஷப்ரயோகேண. அபி ச டித்தடவித்தாதிஷு நாமஸு கடஷராவாதிஷு ச ரூபேஷு ஜீவஸ்யைவ வ்யாகர்தரித்வஂ தரிஷ்டம். தஸ்மாஜ்ஜீவகர்தரிகமேவேதஂ நாமரூபவ்யாகரணமித்யேவஂ ப்ராப்தே —

அபிதத்தே — ஸஂஜ்ஞாமூர்திக்லரிப்திஸ்த்விதி. து-ஷப்தேந பக்ஷஂ வ்யாவர்தயதி. ஸஂஜ்ஞாமூர்திக்லரிப்திரிதி — நாமரூபவ்யாக்ரியேத்யேதத்; த்ரிவரித்குர்வத இதி பரமேஷ்வரஂ லக்ஷயதி, த்ரிவரித்கரணே தஸ்ய நிரபவாதகர்தரித்வநிர்தேஷாத் — யேயஂ ஸஂஜ்ஞாக்லரிப்திஃ மூர்திக்லரிப்திஷ்ச, அக்நிஃ ஆதித்யஃ சந்த்ரமாஃ வித்யுதிதி, ததா குஷகாஷபலாஷாதிஷு பஷுமரிகமநுஷ்யாதிஷு ச, ப்ரத்யாகரிதி ப்ரதிவ்யக்தி ச அநேகப்ரகாரா, ஸா கலு பரமேஷ்வரஸ்யைவ தேஜோபந்நாநாஂ நிர்மாதுஃ கரிதிர்பவிதுமர்ஹதி; குதஃ? உபதேஷாத்; ததா ஹி — ‘ஸேயஂ தேவதா’ இத்யுபக்ரம்ய ‘வ்யாகரவாணி’ இத்யுத்தமபுருஷப்ரயோகேண பரஸ்யைவ ப்ரஹ்மணோ வ்யாகர்தரித்வமிஹோபதிஷ்யதே. நநு ‘ஜீவேந’ இதி விஷேஷணாத் ஜீவகரிர்தரிகத்வஂ வ்யாகரணஸ்யாத்யவஸிதம் — நைததேவம்; ‘ஜீவேந’ இத்யேதத் ‘அநுப்ரவிஷ்ய’ இத்யநேந ஸஂபத்யதே, ஆநந்தர்யாத்; ந ‘வ்யாகரவாணி’ இத்யநேந — தேந ஹி ஸஂபந்தே ‘வ்யாகரவாணி’ இத்யயஂ தேவதாவிஷய உத்தமபுருஷ ஔபசாரிகஃ கல்ப்யேத; ந ச கிரிநதீஸமுத்ராதிஷு நாநாவிதேஷு நாமரூபேஷு அநீஷ்வரஸ்ய ஜீவஸ்ய வ்யாகரணஸாமர்த்யமஸ்தி; யேஷ்வபி ச அஸ்தி ஸாமர்த்யம், தேஷ்வபி பரமேஷ்வராயத்தமேவ தத்; ந ச ஜீவோ நாம பரமேஷ்வராதத்யந்தபிந்நஃ — சார இவ ராஜ்ஞஃ, ‘ஆத்மநா’ இதி விஷேஷணாத், உபாதிமாத்ரநிபந்தநத்வாச்ச ஜீவபாவஸ்ய; தேந தத்கரிதமபி நாமரூபவ்யாகரணஂ பரமேஷ்வரகரிதமேவ பவதி; பரமேஷ்வர ஏவ ச நாமரூபயோர்வ்யாகர்தேதி ஸர்வோபநிஷத்ஸித்தாந்தஃ, ‘ஆகாஷோ ஹ வை நாம நாமரூபயோர்நிர்வஹிதா’ இத்யாதிஷ்ருதிப்யஃ; தஸ்மாத் பரமேஷ்வரஸ்யைவ த்ரிவரித்குர்வதஃ கர்ம நாமரூபவ்யாகரணம். த்ரிவரித்கரணபூர்வகமேவேதம் இஹ நாமரூபவ்யாகரணஂ விவக்ஷ்யதே, ப்ரத்யேகஂ நாமரூபவ்யாகரணஸ்ய தேஜோபந்நோத்பத்திவசநேநைவோக்தத்வாத்; தச்ச த்ரிவரித்கரணமக்ந்யாதித்யசந்த்ரவித்யுத்ஸு ஷ்ருதிர்தர்ஷயதி — ‘யதக்நே ரோஹிதஂ ரூபஂ தேஜஸஸ்தத்ரூபஂ யச்சுக்லஂ ததபாஂ யத்கரிஷ்ணஂ ததந்நஸ்ய’ இத்யாதிநா; தத்ராக்நிரிதி இதஂ ரூபஂ வ்யாக்ரியதே, ஸதி ச ரூபவ்யாகரணே விஷயப்ரதிலம்பாதக்நிரிதி இதஂ நாம வ்யாக்ரியதே;
ஏவமேவாதித்யசந்த்ரவித்யுத்ஸ்வபி த்ரஷ்டவ்யம். அநேந ச அக்ந்யாத்யுதாஹரணேந பௌமாம்பஸதைஜஸேஷு த்ரிஷ்வபி த்ரவ்யேஷ்வவிஷேஷேண த்ரிவரித்கரணமுக்தஂ பவதி, உபக்ரமோபஸஂஹாரயோஃ ஸாதாரணத்வாத்; ததா ஹி — அவிஷேஷேணைவ உபக்ரமஃ — ‘இமாஸ்திஸ்ரோ தேவதாஸ்த்ரிவரித்ித்ரவரிதேகைகா பவதி’ இதி, அவிஷேஷேணைவ ச உபஸஂஹாரஃ — ‘யது ரோஹிதமிவாபூதிதி தேஜஸஸ்தத்ரூபம்’ இத்யேவமாதிஃ, ‘யத்வவிஜ்ஞாதமிவாபூதித்யேதாஸாமேவ தேவதாநாஂ ஸமாஸஃ’ இத்யேவமந்தஃ||

தாஸாஂ திஸரிணாஂ தேவதாநாம், பஹிஸ்த்ரிவரித்கரிதாநாஂ ஸதீநாம், அத்யாத்மமபரஂ த்ரிவரித்கரணமுக்தம் — ‘இமாஸ்திஸ்ரோ தேவதாஃ புருஷஂ ப்ராப்ய த்ரிவரித்ித்ரவரிதேகைகா பவதி’ இதி; ததிதாநீம் ஆசார்யோ யதாஷ்ருத்யேவோபதர்ஷயதி, ஆஷங்கிதஂ கஂசித்தோஷஂ பரிஹரிஷ்யந் —
———————————————————
மாஂஸாதி பௌமஂ யதாஷப்தமிதரயோஷ்ச||2.4.21||

பூமேஸ்த்ரிவரித்கரிதாயாஃ புருஷேணோபபுஜ்யமாநாயா மாஂஸாதிகார்யஂ யதாஷப்தஂ நிஷ்பத்யதே; ததா ஹி ஷ்ருதிஃ — ‘அந்நமஷிதஂ த்ரேதா விதீயதே தஸ்ய யஃ ஸ்தவிஷ்டோ தாதுஸ்தத்புரீஷஂ பவதி யோ மத்யமஸ்தந்மாஂஸஂ யோணிஷ்டஸ்தந்மநஃ’ இதி; த்ரிவரித்கரிதா பூமிரேவைஷா வ்ரீஹியவாத்யந்நரூபேண அத்யத இத்யபிப்ராயஃ; தஸ்யாஷ்ச ஸ்தவிஷ்டஂ ரூபஂ புரீஷபாவேந பஹிர்நிர்கச்சதி; மத்யமமத்யாத்மஂ மாஂஸஂ வர்தயதி; அணிஷ்டஂ து மநஃ. ஏவமிதரயோரப்தேஜஸோர்யதாஷப்தஂ கார்யமவகந்தவ்யம் — மூத்ரஂ லோஹிதஂ ப்ராணஷ்ச அபாஂ கார்யம், அஸ்தி மஜ்ஜா வாக் தேஜஸஃ — இதி||

அத்ராஹ — யதி ஸர்வமேவ த்ரிவரித்கரிதஂ பூதபௌதிகம், அவிஷேஷஷ்ருதேஃ — ‘தாஸாஂ த்ரிவரிதஂ த்ரிவரிதமேகைகாமகரோத்’ இதி, கிஂகரிதஸ்தர்ஹ்யயஂ விஷேஷவ்யபதேஷஃ — இதஂ தேஜஃ, இமா ஆபஃ, இதமந்நம் இதி? ததா அத்யாத்மம் — இதமந்நஸ்யாஷிதஸ்ய கார்யஂ மாஂஸாதி, இதமபாஂ பீதாநாஂ கார்யஂ லோஹிதாதி, இதஂ தேஜஸோஷிதஸ்ய கார்யமஸ்த்யாதி இதி? அத்ரோச்யதே —
———————————————————-
வைஷேஷ்யாத்து தத்வாதஸ்தத்வாதஃ||2.4.22||

து-ஷப்தேந சோதிதஂ தோஷமபநுததி; விஷேஷஸ்ய பாவோ வைஷேஷ்யம், பூயஸ்த்வமிதி யாவத்; ஸத்யபி த்ரிவரித்கரணே க்வசித்கஸ்யசித்பூததாதோர்பூயஸ்த்வமுபலப்யதே — அக்நேஸ்தேஜோபூயஸ்த்வம், உதகஸ்யாப்பூயஸ்த்வம், பரிதிவ்யா அந்நபூயஸ்த்வம் இதி. வ்யவஹாரப்ரஸித்த்யர்தஂ சேதஂ த்ரிவரித்கரணம்; வ்யவஹாரஷ்ச த்ரிவரித்கரிதரஜ்ஜுவதேகத்வாபத்தௌ ஸத்யாம், ந பேதேந பூதத்ரயகோசரோ லோகஸ்ய ப்ரஸித்யேத். தஸ்மாத்ஸத்யபி த்ரிவரித்கரணே வைஷேஷ்யாதேவ தேஜோபந்நவிஷேஷவாதோ பூதபௌதிகவிஷய உபபத்யதே. ‘தத்வாதஸ்தத்வாதஃ’ இதி பதாப்யாஸஃ அத்யாயபரிஸமாப்திஂ த்யோதயதி||

இதி ஷ்ரீமத்பரமஹஂஸபரிவ்ராஜகாசார்யஸ்ய ஷ்ரீகோவிந்தபகவத்பூஜ்யபாதஷிஷ்யஸ்ய ஷ்ரீமச்சஂகரபகவதஃ கரிதௌ
ஷாரீரகமீமாஂஸாஸூத்ரபாஷ்யே த்விதீயோத்யாயஃ||
———————————————————-

ஸ்ரீ கோயில் கந்தாடை அப்பன் ஸ்வாமிகள் திருவடிகளே சரணம் .
ஸ்ரீ பெரிய பெருமாள் பெரிய பிராட்டியார் ஆண்டாள் ஆழ்வார் எம்பெருமானார் ஜீவர் திருவடிகளே சரணம் .

This entry was posted on June 9, 2017 at 4:17 am and is filed under ஸ்ரீ பாஷ்யம், Sri Baashyam, Sri Bhashyam. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.