வ்யாக்யாதஂ விஜ்ஞேயஸ்ய ப்ரஹ்மணஃ தத்த்வம்; இதாநீஂ து ப்ரதிவேதாந்தஂ விஜ்ஞாநாநி பித்யந்தே, ந வேதி விசார்யதே. நநு விஜ்ஞேயஂ ப்ரஹ்ம பூர்வாபராதிபேதரஹிதம் ஏகரஸஂ ஸைந்தவகநவத் அவதாரிதம்; தத்ர குதோ விஜ்ஞாநபேதாபேதசிந்தாவஸரஃ? ந ஹி கர்மபஹுத்வவத் ப்ரஹ்மபஹுத்வமபி வேதாந்தேஷு ப்ரதிபிபாதயிஷிதமிதி ஷக்யஂ வக்தும், ப்ரஹ்மண ஏகத்வாத் ஏகரூபத்வாச்ச; ந ச ஏகரூபே ப்ரஹ்மணி அநேகரூபாணி விஜ்ஞாநாநி ஸஂபவந்தி; ந ஹி — அந்யதா அர்தஃ அந்யதா ஜ்ஞாநம் — இத்யப்ராந்தஂ பவதி; யதி புநஃ ஏகஸ்மிந்ப்ரஹ்மணி பஹூநி விஜ்ஞாநாநி வேதாந்தேஷு ப்ரதிபிபாதயிஷிதாநி, தேஷாம் ஏகமப்ராந்தம், ப்ராந்தாநி இதராணீதி அநாஷ்வாஸப்ரஸங்கோ வேதாந்தேஷு; தஸ்மாந்ந தாவத்ப்ரதிவேதாந்தஂ ப்ரஹ்மவிஜ்ஞாநபேத ஆஷங்கிதுஂ ஷக்யதே. நாப்யஸ்ய சோதநாத்யவிஷேஷாதபேத உச்யேத, ப்ரஹ்மவிஜ்ஞாநஸ்ய அசோதநாலக்ஷணத்வாத்; அவிதிப்ரதாநைர்ஹி வஸ்துபர்யவஸாயிபிஃ ப்ரஹ்மவாக்யைஃ ப்ரஹ்மவிஜ்ஞாநஂ ஜந்யத இத்யவோசதாசார்யஃ’தத்து ஸமந்வயாத்’ இத்யத்ர. தத்கதமிமாஂ பேதாபேதசிந்தாமாரபத இதி||
ததுச்யதே — ஸகுணப்ரஹ்மவிஷயா ப்ராணாதிவிஷயா ச இயஂ விஜ்ஞாநபேதாபேதசிந்தேத்யதோஷஃ. அத்ர ஹி கர்மவத் உபாஸநாநாஂ பேதாபேதௌ ஸஂபவதஃ; கர்மவதேவ ச உபாஸநாநி தரிஷ்டபலாநி அதரிஷ்டபலாநி ச உச்யந்தே, க்ரமமுக்திபலாநி ச காநிசித் ஸம்யக்தர்ஷநோத்பத்தித்வாரேண. தேஷு ஏஷா சிந்தா ஸஂபவதி — கிஂ ப்ரதிவேதாந்தஂ விஜ்ஞாநபேதஃ, ஆஹோஸ்வித் நேதி||
தத்ர பூர்வபக்ஷஹேதவஸ்தாவதுபந்யஸ்யந்தே — நாம்நஸ்தாவத் பேதப்ரதிபத்திஹேதுத்வஂ ப்ரஸித்தஂ ஜ்யோதிராதிஷு; அஸ்தி ச அத்ர வேதாந்தாந்தரவிஹிதேஷு விஜ்ஞாநேஷு அந்யதந்யத் நாம — தைத்திரீயகஂ வாஜஸநேயகஂ கௌதுமகஂ கௌஷீதகஂ ஷாட்யாயநகமித்யேவமாதி. ததா ரூபபேதோபி கர்மபேதஸ்ய ப்ரதிபாதகஃ ப்ரஸித்தஃ — ‘வைஷ்வதேவ்யாமிக்ஷா, வாஜிப்யோ வாஜிநம்’ இத்யேவமாதிஷு; அஸ்தி ச அத்ர ரூபபேதஃ; தத்யதா — கேசிச்சாகிநஃ பஞ்சாக்நிவித்யாயாஂ ஷஷ்டமபரமக்நிமாமநந்தி, அபரே புநஃ பஞ்சைவ படந்தி; ததா ப்ராணஸஂவாதாதிஷு கேசித் ஊநாந்வாகாதீநாமநந்தி, கேசிததிகாந். ததா தர்மவிஷேஷோபி கர்மபேதஸ்ய ப்ரதிபாதக ஆஷங்கிதஃ காரீர்யாதிஷு; அஸ்தி ச அத்ர தர்மவிஷேஷஃ; யதா ஆதர்வணிகாநாஂ ஷிரோவ்ரதமிதி. ஏவஂ புநருக்த்யாதயோபி பேதஹேதவஃ யதாஸஂபவஂ வேதாந்தாந்தரேஷு யோஜயிதவ்யாஃ. தஸ்மாத் ப்ரதிவேதாந்தஂ விஜ்ஞாநபேத இத்யேவஂ ப்ராப்தே, ப்ரூமஃ —
————————————————
ஸர்வவேதாந்தப்ரத்யயாதிகரணம்||3.3.1||–ஸர்வவேதாந்தப்ரத்யயஂ சோதநாத்யவிஷேஷாத் || 3.3.1 ||
ஸர்வவேதாந்தப்ரத்யயாநி விஜ்ஞாநாநி தஸ்மிந் தஸ்மிந் வேதாந்தே தாநி தாந்யேவ பவிதுமர்ஹந்தி; குதஃ? சோதநாத்யவிஷேஷாத்; ஆதிக்ரஹணேந ஷாகாந்தராதிகரணஸித்தாந்தஸூத்ரோதிதா அபேதஹேதவ இஹாகரிஷ்யந்தே — ஸஂயோகரூபசோதநாக்யாவிஷேஷாதித்யர்தஃ. யதா ஏகஸ்மிந்நக்நிஹோத்ரே ஷாகாபேதேபி புருஷப்ரயத்நஸ்தாதரிஷ ஏவ சோத்யதே — ஜுஹுயாதிதி, ஏவம்’யோ ஹ வை ஜ்யேஷ்டஂ ச ஷ்ரேஷ்டஂ ச வேத’ இதி வாஜஸநேயிநாஂ சந்தோகாநாஂ ச தாதரிஷ்யேவ சோதநா. ப்ரயோஜநஸஂயோகோப்யவிஷிஷ்ட ஏவ — ‘ஜ்யேஷ்டஷ்ச ஷ்ரேஷ்டஷ்ச ஸ்வாநாஂ பவதி’ இதி. ரூபமப்யுபயத்ர ததேவ விஜ்ஞாநஸ்ய, யதுத ஜ்யேஷ்டஷ்ரேஷ்டாதிவிஷேஷணாந்விதஂ ப்ராணதத்த்வம் — யதா ச த்ரவ்யதேவதே யாகஸ்ய ரூபம், ஏவஂ விஜ்ஞேயஂ ரூபஂ விஜ்ஞாநஸ்ய; தேந ஹி தத் ரூப்யதே. ஸமாக்யாபி ஸைவ — ப்ராணவித்யேதி. தஸ்மாத் ஸர்வவேதாந்தப்ரத்யயத்வஂ விஜ்ஞாநாநாம். ஏவஂ பஞ்சாக்நிவித்யா வைஷ்வாநரவித்யா ஷாண்டில்யவித்யேத்யேவமாதிஷ்வபி யோஜயிதவ்யம். யே து நாமரூபாதயோ பேதஹேத்வாபாஸாஃ, தே ப்ரதம ஏவ காண்டே’ந நாம்நா ஸ்யாதசோதநாபிதாநத்வாத்’ இத்யாரப்ய பரிஹரிதாஃ||
இஹாபி கஂசித்விஷேஷமாஷங்க்ய பரிஹரதி —
———————————————————————–
பேதாந்நேதி சேந்நைகஸ்யாமபி||3.3.2||
ஸ்யாதேதத் — ஸர்வவேதாந்தப்ரத்யயத்வஂ விஜ்ஞாநாநாஂ குணபேதாத் நோபபத்யதே; ததா ஹி — வாஜஸநேயிநஃ பஞ்சாக்நிவித்யாஂ ப்ரஸ்துத்ய ஷஷ்டமபரமக்நிமாமநந்தி — ‘தஸ்யாக்நிரேவாக்நிர்பவதி’ இத்யாதிநா; சந்தோகாஸ்து தஂ ந ஆமநந்தி, பஞ்சஸஂக்யயைவ ச தே உபஸஂஹரந்தி — ‘அத ஹ ய ஏதாநேவஂ பஞ்சாக்நீந்வேத’ இதி; யேஷாஂ ச ஸ குணோஸ்தி, யேஷாஂ ச
நாஸ்தி, கதமுபயேஷாமேகா வித்யோபபத்யேத? ந ச அத்ர குணோபஸஂஹாரஃ ஷக்யதே ப்ரத்யேதும், பஞ்சஸஂக்யாவிரோதாத். ததா ப்ராணஸஂவாதே ஷ்ரேஷ்டாத் அந்யாந் சதுரஃ ப்ராணாந் வாக்சக்ஷுஃஷ்ரோத்ரமநாஂஸி சந்தோகா ஆமநந்தி; வாஜஸநேயிநஸ்து பஞ்சமமப்யாமநந்தி — ‘ரேதோ வை ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜாயதே ஹ ப்ரஜயா பஷுபிர்ய ஏவஂ வேத’ இதி; ஆவாபோத்வாபபேதாச்ச வேத்யபேதோ பவதி, வேத்யபேதாச்ச வித்யாபேதஃ, த்ரவ்யதேவதாபேதாதிவயாகஸ்யேதி சேத் — நைஷ தோஷஃ; யத ஏகஸ்யாமபி வித்யாயாமேவஂஜாதீயகோ குணபேத உபபத்யதே; யத்யபி ஷஷ்டஸ்யாக்நேருபஸஂஹாரோ ந ஸஂபவதி, ததாபி த்யுப்ரபரிதீநாஂ பஞ்சாநாமக்நீநாம் உபயத்ர ப்ரத்யபிஜ்ஞாயமாநத்வாத் ந வித்யாபேதோ பவிதுமர்ஹதி; ந ஹி ஷோடஷிக்ரஹணாக்ரஹணயோரதிராத்ரோ பித்யதே. பட்யதேபி ச ஷஷ்டோக்நிஃ சந்தோகைஃ — ‘தஂ ப்ரேதஂ திஷ்டமிதோக்நய ஏவ ஹரந்தி’ இதி; வாஜஸநேயிநஸ்து ஸாஂபாதிகேஷு பஞ்சஸ்வக்நிஷு அநுவரித்தாயாஃ ஸமித்தூமாதிகல்பநாயா நிவரித்தயே’தஸ்யாக்நிரேவாக்நிர்பவதி ஸமித்ஸமித்’ இத்யாதி ஸமாமநந்தி; ஸ நித்யாநுவாதஃ; அதாப்யுபாஸநார்த ஏஷ வாதஃ, ததாபி ஸ குணஃ ஷக்யதே சந்தோகைரப்யுபஸஂஹர்தும். ந ச அத்ர பஞ்சஸஂக்யாவிரோத ஆஷங்க்யஃ; ஸாஂபாதிகாக்ந்யபிப்ராயா ஹி ஏஷா பஞ்சஸஂக்யா நித்யாநுவாதபூதா, ந விதிஸமவாயிநீ — இத்யதோஷஃ. ஏவஂ ப்ராணஸஂவாதாதிஷ்வபி அதிகஸ்ய குணஸ்ய இதரத்ரோபஸஂஹாரோ ந விருத்யதே. ந ச ஆவாபோத்வாபபேதாத்வேத்யபேதோ வித்யாபேதஷ்ச ஆஷங்க்யஃ, கஸ்யசித்வேத்யாஂஷஸ்ய ஆவாபோத்வாபயோரபி பூயஸோ வேத்யராஷேரபேதாவகமாத். தஸ்மாதைகவித்யமேவ||
———————————————————-
ஸ்வாத்யாயஸ்ய ததாத்வேந ஹி ஸமாசாரேதிகாராச்ச ஸவவச்ச தந்நியமஃ||3.3.3||
யதப்யுக்தம் — ஆதர்வணிகாநாஂ வித்யாஂ ப்ரதி ஷிரோவ்ரதாத்யபேக்ஷணாத் அந்யேஷாஂ ச ததநபேக்ஷணாத் வித்யாபேத இதி, தத்ப்ரத்யுச்யதே. ஸ்வாத்யாயஸ்ய ஏஷ தர்மஃ, ந வித்யாயாஃ; கதமிதமவகம்யதே? யதஃ, ததாத்வேந ஸ்வாத்யாயதர்மத்வேந, ஸமாசாரே வேதவ்ரதோபதேஷபரே க்ரந்தே, ஆதர்வணிகாஃ’இதமபி வேதவ்ரதத்வேந வ்யாக்யாதம்’ இதி ஸமாமநந்தி;’நைததசீர்ணவ்ரதோதீதே’ இதி ச அதிகரிதவிஷயாதேதச்சப்தாத் அத்யயநஷப்தாச்ச ஸ்வோபநிஷதத்யயநதர்ம ஏவ ஏஷ இதி நிர்தார்யதே. நநு’தேஷாமேவைதாஂ ப்ரஹ்மவித்யாஂ வதேத ஷிரோவ்ரதஂ விதிவத்யைஸ்து சீர்ணம்’ இதி ப்ரஹ்மவித்யாஸஂயோகஷ்ரவணாத், ஏகைவ ஸர்வத்ர ப்ரஹ்மவித்யேதி, ஸஂகீர்யேத ஏஷ தர்மஃ — ந, தத்ராபி ஏதாமிதி ப்ரகரிதப்ரத்யவமர்ஷாத்; ப்ரகரிதத்வஂ ச ப்ரஹ்மவித்யாயாஃ க்ரந்தவிஷேஷாபேக்ஷம் — இதி க்ரந்தவிஷேஷஸஂயோக்யேவ ஏஷ தர்மஃ. ஸவவச்ச தந்நியம இதி நிதர்ஷநநிர்தேஷஃ — யதா ச ஸவாஃ ஸப்த ஸௌர்யாதயஃ ஷதௌதநபர்யந்தாஃ வேதாந்தரோதிதத்ரேதாக்ந்யநபிஸஂபந்தாத் ஆதர்வணோதிதைகாக்ந்யபிஸஂபந்தாச்ச ஆதர்வணிகாநாமேவ நியம்யந்தே, ததைவ அயமபி தர்மஃ ஸ்வாத்யாயவிஷேஷஸஂபந்தாத் தத்ரைவ நியம்யதே. தஸ்மாதப்யநவத்யஂ வித்யைகத்வம்||
————————————————————-
தர்ஷயதி ச||3.3.4||
தர்ஷயதி ச வேதோபி வித்யைகத்வஂ ஸர்வவேதாந்தேஷு வேத்யைகத்வோபதேஷாத் — ‘ஸர்வே வேதா யத்பதமாமநந்தி’ இதி,’ததைதஂ ஹ்யேவ பஹ்வரிசா மஹத்யுக்தே மீமாஂஸந்த ஏதமக்நாவத்வர்யவ ஏதஂ மஹாவ்ரதே சந்தோகாஃ’ இதி ச. ததா’மஹத்பயஂ வஜ்ரமுத்யதம்’, இதி காடகே உக்தஸ்ய ஈஷ்வரகுணஸ்ய பயஹேதுத்வஸ்ய தைத்திரீயகே பேததர்ஷநநிந்தாயை பராமர்ஷோ தரிஷ்யதே — ‘யதா ஹ்யேவைஷ ஏதஸ்மிந்நுதரமந்தரஂ குருதே. அத தஸ்ய பயஂ பவதி. தத்த்வேவ பயஂ விதுஷோமந்வாநஸ்ய’ இதி. ததா வாஜஸநேயகே ப்ராதேஷமாத்ரஸஂபாதிதஸ்ய வைஷ்வாநரஸ்ய ச்சாந்தோக்யே ஸித்தவதுபாதாநம் — ‘யஸ்த்வேதமேவஂ ப்ராதேஷமாத்ரமபிவிமாநமாத்மாநஂ வைஷ்வாநரமுபாஸ்தே’ இதி. ததா ஸர்வவேதாந்தப்ரத்யயத்வேந அந்யத்ர விஹிதாநாமுக்தாதீநாமந்யத்ரோபாஸநவிதாநாய உபாதாநாத் ப்ராயதர்ஷநந்யாயேந உபாஸநாநாமபி ஸர்வவேதாந்தப்ரத்யயத்வஸித்திஃ||
———————————————————-
உபஸஂஹாராதிகரணம்||3.3.5||-உபஸஂஹாரோர்தாபேதாத்விதிஷேஷவத்ஸமாநே ச||3.3.5||–
இதஂ ப்ரயோஜநஸூத்ரம். ஸ்திதே சைவஂ ஸர்வவேதாந்தப்ரத்யயத்வே ஸர்வவிஜ்ஞாநாநாம், அந்யத்ரோதிதாநாஂ விஜ்ஞாநகுணாநாம், அந்யத்ராபி ஸமாநே விஜ்ஞாநே உபஸஂஹாரோ பவதி; அர்தாபேதாத் — ய ஏவ ஹி தேஷாஂ குணாநாமேகத்ர அர்தோ விஷிஷ்டவிஜ்ஞாநோபகாரஃ, ஸ ஏவ அந்யத்ராபி; உபயத்ராபி ஹி ததேவைகஂ விஜ்ஞாநம்; தஸ்மாதுபஸஂஹாரஃ. விதிஷேஷவத் — யதா விதிஷேஷாணாமக்நிஹோத்ராதிதர்மாணாம், ததேவ ஏகமக்நிஹோத்ராதி கர்ம ஸர்வத்ரேதி, அர்தாபேதாத் உபஸஂஹரணம்; ஏவமிஹாபி. யதி ஹி விஜ்ஞாநபேதோ பவேத், ததோ விஜ்ஞாநாந்தரநிபத்தத்வாத்குணாநாம், ப்ரகரிதிவிகரிதிபாவாபாவாச்ச ந ஸ்யாதுபஸஂஹாரஃ; விஜ்ஞாநைகத்வே து நைவமிதி. அஸ்யைவ து ப்ரயோஜநஸூத்ரஸ்ய ப்ரபஞ்சஃ’ஸர்வாபேதாத்’ இத்யாரப்ய பவிஷ்யதி||
——————————————————
அந்யதாத்வாதிகரணம்||3.3.6||–அந்யதாத்வஂ ஷப்தாதிதி சேந்நாவிஷேஷாத்||3.3.6||–
வாஜஸநேயகே’தே ஹ தேவா ஊசுர்ஹந்தாஸுராந்யஜ்ஞ உத்கீதேநாத்யயாமேதி”தே ஹ வாசமூசுஸ்த்வஂ ந உத்காய’ இதி ப்ரக்ரம்ய, வாகாதீந்ப்ராணாந் அஸுரபாப்மவித்தத்வேந நிந்தித்வா, முக்யப்ராணபரிக்ரஹஃ பட்யதே — ‘அத ஹேமமாஸந்யஂ ப்ராணமூசுஸ்த்வஂ ந உத்காயேதி ததேதி தேப்ய ஏஷ ப்ராண உதகாயத்’ இதி. ததா சாந்தோக்யேபி’தத்த தேவா உத்கீதமாஜஹ்ருரநேநைநாநபிபவிஷ்யாமஃ’ இதி ப்ரக்ரம்ய, இதராந்ப்ராணாந் அஸுரபாப்மவித்தத்வேந நிந்தித்வா, ததைவ முக்யப்ராணபரிக்ரஹஃ பட்யதே — ‘அத ஹ ய ஏவாயஂ முக்யஃ ப்ராணஸ்தமுத்கீதமுபாஸாஂசக்ரிரே’ இதி. உபயத்ராபி ச ப்ராணப்ரஷஂஸயா ப்ராணவித்யாவிதிரத்யவஸீயதே. தத்ர ஸஂஷயஃ — கிமத்ர வித்யாபேதஃ ஸ்யாத், ஆஹோஸ்வித் வித்யைகத்வமிதி. கிஂ தாவத்ப்ராப்தம் பூர்வேண ந்யாயேந வித்யைகத்வமிதி. நநு ந யுக்தஂ வித்யைகத்வம், ப்ரக்ரமபேதாத்; அந்யதா ஹி ப்ரக்ரமந்தே வாஜஸநேயிநஃ, அந்யதா சந்தோகாஃ — ‘த்வஂ ந உத்காய’ இதி வாஜஸநேயிந உத்கீதஸ்ய கர்தரித்வேந ப்ராணமாமநந்தி, சந்தோகாஸ்து உத்கீதத்வேந’தமுத்கீதமுபாஸாஂசக்ரிரே’ இதி, தத்கதஂ வித்யைகத்வஂ ஸ்யாதிதி சேத் — நைஷ தோஷஃ; ந ஹி ஏதாவதா விஷேஷேண வித்யைகத்வம் அபகச்சதி, அவிஷேஷஸ்யாபி பஹுதரஸ்ய ப்ரதீயமாநத்வாத்; ததா ஹி — தேவாஸுரஸஂக்ராமோபக்ரமத்வம், அஸுராத்யயாபிப்ராயஃ, உத்கீதோபந்யாஸஃ, வாகாதிஸஂகீர்தநம், தந்நிந்தயா முக்யப்ராணவ்யபாஷ்ரயஃ, தத்வீர்யாச்ச அஸுரவித்வஂஸநம் அஷ்மலோஷ்டநிதர்ஷநேந — இத்யேவஂ பஹவோர்தா உபயத்ராப்யவிஷிஷ்டாஃ ப்ரதீயந்தே. வாஜஸநேயகேபி ச உத்கீதஸாமாநாதிகரண்யஂ ப்ராணஸ்ய ஷ்ருதம் — ‘ஏஷ உ வா உத்கீதஃ’ இதி. தஸ்மாச்சாந்தோக்யேபி கர்தரித்வஂ லக்ஷயிதவ்யம். தஸ்மாச்ச வித்யைகத்வமிதி||
————————————————-
ந வா ப்ரகரணபேதாத்பரோவரீயஸ்த்வாதிவத்||3.3.7||
ந வா வித்யைகத்வமத்ர ந்யாய்யம்; வித்யாபேத ஏவ அத்ர ந்யாய்யஃ; கஸ்மாத்? ப்ரகரணபேதாத், ப்ரக்ரமபேதாதித்யர்தஃ; ததா ஹி இஹ ப்ரக்ரமபேதோ தரிஷ்யதே — சாந்தோக்யே தாவத் — ‘ஓமித்யேததக்ஷரமுத்கீதமுபாஸீத’ இத்யேவமுத்கீதாவயவஸ்ய ஓஂகாரஸ்ய உபாஸ்யத்வஂ ப்ரஸ்துத்ய, ரஸதமத்வாதிகுணோபவ்யாக்யாநஂ தத்ர கரித்வா, அத’கல்வேதஸ்யைவாக்ஷரஸ்யோபவ்யாக்யாநஂ பவதி’ இதி புநரபி தமேவ உத்கீதாவயவமோஂகாரமநுவர்த்ய, தேவாஸுராக்யாயிகாத்வாரேண தம்’ப்ராணமுத்கீதமுபாஸாஂசக்ரிரே’ இத்யாஹ; தத்ர யதி உத்கீதஷப்தேந ஸகலா பக்திரபிப்ரேயேத, தஸ்யாஷ்ச கர்தா உத்காதா றத்விக், தத உபக்ரமஷ்சோபருத்யேத, லக்ஷணா ச ப்ரஸஜ்யேத; உபக்ரமதந்த்ரேண ச ஏகஸ்மிந்வாக்யே உபஸஂஹாரேண பவிதவ்யம்; தஸ்மாத் அத்ர தாவத் உத்கீதாவயவே ஓஂகாரே ப்ராணதரிஷ்டிரூபதிஷ்யதே — வாஜஸநேயகே து உத்கீதஷப்தேந அவயவக்ரஹணே காரணாபாவாத் ஸகலைவ பக்திராவேத்யதே;’த்வஂ ந உத்காய’ இத்யபி தஸ்யாஃ கர்தா உத்காதா றத்விக் ப்ராணத்வேந நிரூப்யத இதி — ப்ரஸ்தாநாந்தரம். யதபி தத்ர உத்கீதஸாமாநாதிகரண்யஂ ப்ராணஸ்ய, ததபி உத்காதரித்வேநைவ திதர்ஷயிஷிதஸ்ய ப்ராணஸ்ய ஸர்வாத்மத்வப்ரதிபாதநார்தமிதி ந வித்யைகத்வமாவஹதி. ஸகலபக்திவிஷய ஏவ ச தத்ராபி உத்கீதஷப்த இதி வைஷம்யம். ந ச ப்ராணஸ்யோத்காதரித்வம் அஸஂபவேந ஹேதுநா பரித்யஜ்யதே, உத்கீதபாவவத் உத்காதரிபாவஸ்யாபி உபாஸநார்தத்வேந உபதிஷ்யமாநத்வாத்; ப்ராணவீர்யேணைவ ச உத்காதா ஔத்காத்ரஂ கரோதீதி நாஸ்த்யஸஂபவஃ; ததா ச தத்ரைவ ஷ்ராவிதம் — ‘வாசா ச ஹ்யேவ ஸ ப்ராணேந சோதகாயத்’ இதி. ந ச விவக்ஷிதார்தபேதேவகம்யமாநே வாக்யச்சாயாநுகாரமாத்ரேண ஸமாநார்தத்வமத்யவஸாதுஂ யுக்தம்; ததா ஹி — அப்யுதயவாக்யே பஷுகாமவாக்யே ச’த்ரேதா தண்டுலாந்விபஜேத்யே மத்யமாஃ ஸ்யுஸ்தாநக்நயே தாத்ரே புரோடாஷமஷ்டாகபாலஂ குர்யாத்’ இத்யாதிநிர்தேஷஸாம்யேபி, உபக்ரமபேதாத் அப்யுதயவாக்யே தேவதாபநயோத்யவஸிதஃ, பஷுகாமவாக்யே து யாகவிதிஃ — ததா இஹாபி உபக்ரமபேதாத் வித்யாபேதஃ. பரோவரீயஸ்த்வாதிவத் — யதா பரமாத்மதரிஷ்ட்யத்யாஸஸாம்யேபி,’ஆகாஷோ ஹ்யேவைப்யோ ஜ்யாயாநாகாஷஃ பராயணம்”ஸ ஏஷ பரோவரீயாநுத்கீதஃ ஸ ஏஷோநந்தஃ’ இதி பரோவரீயஸ்த்வகுணவிஷிஷ்டம் உத்கீதோபாஸநம் அக்ஷ்யாதித்யாதிகதஹிரண்யஷ்மஷ்ருத்வாதிகுணவிஷிஷ்டோத்கீதோபாஸநாத் பிந்நம்; ந ச இதரேதரகுணோபஸஂஹார ஏகஸ்யாமபி ஷாகாயாம் — தத்வத் ஷாகாந்தரஸ்தேஷ்வபி ஏவஂஜாதீயகேஷு உபாஸநேஷ்விதி||
——————————————————–
ஸஂஜ்ஞாதஷ்சேத்ததுக்தமஸ்தி து ததபி||3.3.8||
அதோச்யேத — ஸஂஜ்ஞைகத்வாத் வித்யைகத்வமத்ர ந்யாய்யம், உத்கீதவித்யேத்யுபபயத்ராபி ஏகா ஸஂஜ்ஞேதி, ததபி நோபபத்யதே; உக்தஂ ஹ்யேதத் — ‘ந வா ப்ரகரணபேதாத்பரோவரீயஸ்த்வாதிவத்’ இதி; ததேவ ச அத்ர ந்யாய்யதரஂ ஷ்ருத்யக்ஷராநுகதஂ ஹி; தத் ஸஂஜ்ஞைகத்வஂ து ஷ்ருத்யக்ஷரபாஹ்யம் உத்கீதஷப்தமாத்ரயோகாத் லௌகிகைர்வ்யவஹர்தரிபிருபசர்யதே. அஸ்தி ச ஏதத்ஸஂஜ்ஞைகத்வஂ
ப்ரஸித்தபேதேஷ்வபி பரோவரீயஸ்த்வாத்யுபாஸநேஷு — உத்கீதவித்யேதி; ததா ப்ரஸித்தபேதாநாமபி அக்நிஹோத்ரதர்ஷபூர்ணமாஸாதீநாஂ காடகைகக்ரந்தபரிபடிதாநாஂ காடகஸஂஜ்ஞைகத்வஂ தரிஷ்யதே, ததேஹாபி பவிஷ்யதி. யத்ர து நாஸ்தி கஷ்சித் ஏவஂஜாதீயகோ பேதஹேதுஃ, தத்ர பவது ஸஂஜ்ஞைகத்வாத் வித்யைகத்வம் — யதா ஸஂவர்கவித்யாதிஷு||
—————————————————————-
வ்யாப்த்யாதிகரணம்||3.3.9||–வ்யாப்தேஷ்ச ஸமஞ்ஜஸம்||3.3.9||–
‘ஓமித்யேததக்ஷரமுத்கீதமுபாஸீத’ இத்யத்ர அக்ஷரோத்கீதஷப்தயோஃ ஸாமாநாதிகரண்யே ஷ்ரூயமாணே அத்யாஸாபவாதைகத்வவிஷேஷணபக்ஷாணாஂ ப்ரதிபாஸநாத் கதமோத்ர பக்ஷோந்யாய்யஃ ஸ்யாதிதி விசாரஃ. தத்ர அத்யாஸோ நாம — த்வயோர்வஸ்துநோஃ அநிவர்திதாயாமேவ அந்யதரபுத்தௌ அந்யதரபுத்திரத்யஸ்யதே; யஸ்மிந் இதரபுத்திரத்யஸ்யதே, அநுவர்தத ஏவ தஸ்மிந் தத்புத்திஃ, அத்யஸ்தேதரபுத்தாவபி — யதா நாம்நி ப்ரஹ்மபுத்தாவத்யஸ்யமாநாயாமபி அநுவர்தத ஏவ நாமபுத்திஃ, ந ப்ரஹ்மபுத்த்யா நிவர்ததே — யதா வா ப்ரதிமாதிஷு விஷ்ண்வாதிபுத்த்யத்யாஸஃ — ஏவமிஹாபி அக்ஷரே உத்கீதபுத்திரத்யஸ்யேத, உத்கீதே வா அக்ஷரபுத்திரிதி. அபவாதோ நாம — யத்ர கஸ்மிஂஷ்சித்வஸ்துநி பூர்வநிவிஷ்டாயாஂ மித்யாபுத்தௌ நிஷ்சிதாயாம், பஷ்சாதுபஜாயமாநா யதார்தா புத்திஃ பூர்வநிவிஷ்டாயா மித்யாபுத்தேஃ நிவர்திகா பவதி — யதா தேஹேந்த்ரியஸஂகாதே ஆத்மபுத்திஃ, ஆத்மந்யேவ ஆத்மபுத்த்யா பஷ்சாத்பாவிந்யா’தத்த்வமஸி’ இத்யநயா யதார்தபுத்த்யா நிவர்த்யதே — யதா வா திக்ப்ராந்திபுத்திஃ திக்யாதாத்ம்யபுத்த்யா நிவர்த்யதே — ஏவமிஹாபி அக்ஷரபுத்த்யா உத்கீதபுத்திர்நிவர்த்யேத, உத்கீதபுத்த்யா வா அக்ஷரபுத்திரிதி. ஏகத்வஂ து அக்ஷரோத்கீதஷப்தயோரநதிரிக்தார்தவரித்தித்வம் — யதா த்விஜோத்தமோ ப்ராஹ்மணோ பூமிதேவ இதி. விஷேஷணஂ புநஃ ஸர்வவேதவ்யாபிந ஓமித்யேதஸ்யாக்ஷரஸ்ய க்ரஹணப்ரஸங்கே ஔத்காத்ரவிஷேஷஸ்ய ஸமர்பணம் — யதா நீலஂ யதுத்பலம் ததாநயேதி, ஏவமிஹாபி உத்கீதோ ய ஓஂகாரஃ தமுபாஸீதேதி. ஏவமேதஸ்மிந்ஸாமாநாதிகரண்யவாக்யே விமரிஷ்யமாநே, ஏதே பக்ஷாஃ ப்ரதிபாந்தி; தத்ராந்யதமநிர்தாரணகாரணாபாவாத் அநிர்தாரணப்ராப்தௌ —
இதமுச்யதே — வ்யாப்தேஷ்ச ஸமஞ்ஜஸமிதி. ச-ஷப்தோயஂ துஷப்தஸ்தாநநிவேஷீ பக்ஷத்ரயவ்யாவர்தநப்ரயோஜநஃ. ததிஹ த்ரயஃ பக்ஷாஃ ஸாவத்யா இதி பர்யுதஸ்யந்தே; விஷேஷணபக்ஷ ஏவைகோ நிரவத்ய இத்யுபாதீயதே. தத்ராத்யாஸே தாவத் — யா புத்திஃ இதரத்ர அத்யஸ்யதே, தச்சப்தஸ்ய லக்ஷணாவரித்தித்வஂ ப்ரஸஜ்யேத, தத்பலஂ ச கல்ப்யேத; ஷ்ரூயத ஏவ பலம்,’ஆபயிதா ஹ வை காமாநாஂ பவதி’ இத்யாதி, இதி சேத் — தந்ந, தஸ்ய அந்யபலத்வாத்; ஆப்த்யாதிதரிஷ்டிபலஂ ஹி தத், நோத்கீதாத்யாஸபலம். அபவாதேபி ஸமாநஃ பலாபாவஃ; மித்யாஜ்ஞாநநிவரித்திஃ பலமிதி சேத், ந; புருஷார்தோபயோகாநவகமாத்; ந ச கதாசிதபி ஓஂகாராத் ஓகாரபுத்திர்நிவர்தேத, உத்கீதாத்வா உத்கீதபுத்திஃ; ந சேதஂ வாக்யஂ வஸ்துதத்த்வப்ரதிபாதநபரம், உபாஸநாவிதிபரத்வாத். நாபி ஏகத்வபக்ஷஃ ஸஂகச்சதே; நிஷ்ப்ரயோஜநஂ ஹி ததா ஷப்தத்வயோச்சாரணஂ ஸ்யாத், ஏகேநைவ விவக்ஷிதார்தஸமர்பணாத். ந ச ஹௌத்ரவிஷயே ஆத்வர்யவவிஷயே வா அக்ஷரே ஓஂகாரஷப்தவாச்யே உத்கீதஷப்தப்ரஸித்திரஸ்தி, நாபி ஸகலாயாம் ஸாம்நோ த்விதீயாயாஂ பக்தௌ உத்கீதஷப்தவாச்யாயாம் ஓஂகாரஷப்தப்ரஸித்திஃ, யேநாநதிரிக்தார்ததா ஸ்யாத். பரிஷேஷாத்விஷேஷணபக்ஷஃ பரிகரிஹ்யதே, வ்யாப்தேஃ ஸர்வவேதஸாதாரண்யாத்; ஸர்வவ்யாப்யக்ஷரமிஹ மா ப்ரஸஞ்ஜி — இத்யத உத்கீதஷப்தேந அக்ஷரஂ விஷேஷ்யதே — கதஂ நாம உத்கீதாவயவபூத ஓஂகாரோ கரிஹ்யேதேதி. நந்வஸ்மிந்நபி பக்ஷே ஸமாநா லக்ஷணா, உத்கீதஷப்தஸ்ய அவயவலக்ஷணார்தத்வாத்; ஸத்யமேவமேதத்; லக்ஷணாயாமபி து ஸஂநிகர்ஷவிப்ரகர்ஷௌ பவத ஏவ; அத்யாஸபக்ஷே ஹி அர்தாந்தரபுத்திரர்தாந்தரே நிக்ஷிப்யத இதி விப்ரகரிஷ்டா லக்ஷணா, விஷேஷணபக்ஷே து அவயவிவசநேந ஷப்தேந அவயவஃ ஸமர்ப்யத இதி ஸஂநிகரிஷ்டா; ஸமுதாயேஷு ஹி ப்ரவரித்தாஃ ஷப்தா அவயவேஷ்வபி வர்தமாநா தரிஷ்டாஃ படக்ராமாதிஷு. அதஷ்ச வ்யாப்தேர்ஹேதோஃ’ஓமித்யேததக்ஷரம்’ இத்யேதஸ்ய’உத்கீதம்’ இத்யேதத்விஷேஷணமிதி ஸமஞ்ஜஸமேதத், நிரவத்யமித்யர்தஃ||
————————————————————
ஸர்வாபேதாதிகரணம்||3.3.10||-ஸர்வாபேதாதந்யத்ரேமே||3.3.10||–
வாஜிநாஂ சந்தோகாநாஂ ச ப்ராணஸஂவாதே ஷ்ரைஷ்ட்யகுணாந்விதஸ்ய ப்ராணஸ்ய உபாஸ்யத்வமுக்தம்; வாகாதயோபி ஹி தத்ர வஸிஷ்டத்வாதிகுணாந்விதா உக்தாஃ; தே ச குணாஃ ப்ராணே புநஃ ப்ரத்யர்பிதாஃ — ‘யத்வா அஹஂ வஸிஷ்டாஸ்மி த்வஂ தத்வஸிஷ்டோஸி’ இத்யாதிநா. அந்யேஷாமபி து ஷாகிநாஂ கோஷீதகிப்ரபரிதீநாஂ ப்ராணஸஂவாதேஷு’அதாதோ நிஃஷ்ரேயஸாதாநமேதா ஹ வை தேவதா அஹஂஷ்ரேயஸே விவதமாநாஃ’ இத்யேவஂஜாதீயகேஷு ப்ராணஸ்ய ஷ்ரைஷ்ட்யமுக்தம், ந த்விமே வஸிஷ்டத்வாதயோபி குணா உக்தாஃ. தத்ர ஸஂஷயஃ — கிமிமே வஸிஷ்டத்வாதயோ குணாஃ க்வசிதுக்தா அந்யத்ராபி அஸ்யேரந், உத நாஸ்யேரந்நிதி. தத்ர ப்ராப்தஂ தாவத் — நாஸ்யேரந்நிதி; குதஃ? ஏவஂ-ஷப்தஸஂயோகாத்;’அதோ ய ஏவஂ வித்வாந்ப்ராணே நிஃஷ்ரேயஸஂ விதித்வா’ இதி ஹி தத்ர தத்ர
ஏவஂ-ஷப்தேந வேத்யஂ வஸ்து நிவேத்யதே; ஏவஂ-ஷப்தஷ்ச ஸஂநிஹிதாவலம்பநஃ ந ஷாகாந்தரபரிபடிதம் ஏவஂஜாதீயகஂ குணஜாதஂ ஷக்நோதி நிவேதயிதும்; தஸ்மாத் ஸ்வப்ரகரணஸ்தைரேவ குணைர்நிராகாங்க்ஷத்வமித்யேவஂ ப்ராப்தே —
ப்ரத்யாஹ — அஸ்யேரந் இமே குணாஃ க்வசிதுக்தா வஸிஷ்டத்வாதயஃ அந்யத்ராபி; குதஃ? ஸர்வாபேதாத் — ஸர்வத்ரைவ ததேவ ஏகஂ ப்ராணவிஜ்ஞாநமபிந்நஂ ப்ரத்யபிஜ்ஞாயதே, ப்ராணஸஂவாதாதிஸாரூப்யாத்; அபேதே ச விஜ்ஞாநஸ்ய கதம் இமே குணாஃ க்வசிதுக்தா அந்யத்ர ந அஸ்யேரந். நநு ஏவஂ-ஷப்தஃ தத்ர தத்ர பேதேந ஏவஂஜாதீயகஂ குணஜாதஂ வேத்யத்வாய ஸமர்பயதீத்யுக்தம்; அத்ரோச்யதே — யத்யபி கௌஷீதகிப்ராஹ்மணகதேந ஏவஂ-ஷப்தேந வாஜஸநேயிப்ராஹ்மணகதஂ குணஜாதம் அஸஂஷப்திதம் அஸஂநிஹிதத்வாத், ததாபி தஸ்மிந்நேவ விஜ்ஞாநே வாஜஸநேயிப்ராஹ்மணகதேந ஏவஂ-ஷப்தேந தத் ஸஂஷப்திதமிதி — ந பரஷாகாகதமபி அபிந்நவிஜ்ஞாநாவபத்தஂ குணஜாதஂ ஸ்வஷாகாகதாத்விஷிஷ்யதே; ந சைவஂ ஸதி ஷ்ருதஹாநிஃ அஷ்ருதகல்பநா வா பவதி; ஏகஸ்யாமபி ஹி ஷாகாயாஂ ஷ்ருதா குணாஃ ஷ்ருதா ஏவ ஸர்வத்ர பவந்தி, குணவதோ பேதாபாவாத்; ந ஹி தேவதத்தஃ ஷௌர்யாதிகுணத்வேந ஸ்வதேஷே ப்ரஸித்தஃ தேஷாந்தரஂ கதஃ தத்தேஷ்யைரவிபாவிதஷௌர்யாதிகுணோபி அதத்குணோ பவதி; யதா ச தத்ர பரிசயவிஷேஷாத் தேஷாந்தரேபி தேவதத்தகுணா விபாவ்யந்தே, ஏவம் அபியோகவிஷேஷாத் ஷாகாந்தரேப்யுபாஸ்யா குணாஃ ஷாகாந்தரேப்யஸ்யேரந். தஸ்மாதேகப்ரதாநஸஂபத்தா தர்மா ஏகத்ராப்யுச்யமாநாஃ ஸர்வத்ரைவ உபஸஂஹர்தவ்யா இதி||
———————————————————–
ஆநந்தாத்யதிகரணம்||3.3.11||–ஆநந்தாதயஃ ப்ரதாநஸ்ய||3.3.11||–
ப்ரஹ்மஸ்வரூபப்ரதிபாதநபராஸு ஷ்ருதிஷு ஆநந்தரூபத்வஂ விஜ்ஞாநகநத்வஂ ஸர்வகதத்வஂ ஸர்வாத்மத்வஂமித்யேவஂஜாதீயகா ப்ரஹ்மணோ தர்மாஃ க்வசித் கேசித் ஷ்ரூயந்தே. தேஷு ஸஂஷயஃ — கிமாநந்தாதயோ ப்ரஹ்மதர்மாஃ யத்ர யாவந்தஃ ஷ்ரூயந்தே தாவந்த ஏவ தத்ர ப்ரதிபத்தவ்யாஃ, கிஂ வா ஸர்வே ஸர்வத்ரேதி. தத்ர யதாஷ்ருதிவிபாகஂ தர்மப்ரதிபத்தௌ ப்ராப்தாயாம், இதமுச்யதே — ஆநந்தாதயஃ ப்ரதாநஸ்ய ப்ரஹ்மணோ தர்மாஃ ஸர்வே ஸர்வத்ர ப்ரதிபத்தவ்யாஃ; கஸ்மாத்? ஸர்வாபேதாதேவ — ஸர்வத்ர ஹி ததேவ ஏகஂ ப்ரதாநஂ விஷேஷ்யஂ ப்ரஹ்ம ந பித்யதே; தஸ்மாத் ஸார்வத்ரிகத்வஂ ப்ரஹ்மதர்மாணாம் — தேநைவ பூர்வாதிகரணோதிதேந தேவதத்தஷௌர்யாதிநிதர்ஷநேந||
நநு ஏவஂ ஸதி ப்ரியஷிரஸ்த்வாதயோபி தர்மாஃ ஸர்வே ஸர்வத்ர ஸஂகீர்யேரந்; ததா ஹி தைத்திரீயகே ஆநந்தமயமாத்மாநஂ ப்ரக்ரம்ய ஆம்நாயதே — ‘தஸ்ய ப்ரியமேவ ஷிரஃ. மோதோ தக்ஷிணஃ பக்ஷஃ. ப்ரமோத உத்தரஃ பக்ஷஃ. ஆநந்த ஆத்மா. ப்ரஹ்ம புச்சஂ ப்ரதிஷ்டா’ இதி. அத உத்தரஂ படதி —
——————————————————–
ப்ரியஷிரஸ்த்வாத்யப்ராப்திருபசயாபசயௌ ஹி பேதே||3.3.12||
ப்ரியஷிரஸ்த்வாதீநாஂ தர்மாணாஂ தைத்திரீயகே ஆம்நாதாநாஂ நாஸ்தி அந்யத்ர ப்ராப்திஃ, யத்காரணம் — ப்ரியஂ மோதஃ ப்ரமோத ஆநந்த இத்யேதே — பரஸ்பராபேக்ஷயா போக்த்ரந்தராபேக்ஷயா ச உபசிதாபசிதரூபா உபலப்யந்தே; உபசயாபசயௌ ச ஸதி பேதே ஸஂபவதஃ; நிர்பேதஂ து ப்ரஹ்ம’ஏகமேவாத்விதீயம்’ இத்யாதிஷ்ருதிப்யஃ. ந ச ஏதே ப்ரியஷிரஸ்த்வாதயோ ப்ரஹ்மதர்மாஃ; கோஷதர்மாஸ்து ஏதே இத்யுபதிஷ்டமஸ்மாபிஃ’ஆநந்தமயோப்யாஸாத்’ இத்யத்ர. அபி ச பரஸ்மிந் ப்ரஹ்மணி சித்தாவதாரோபாயமாத்ரத்வேந ஏதே பரிகல்ப்யந்தே, ந த்ரஷ்டவ்யத்வேந; ஏவமபி ஸுதராமந்யத்ராப்ராப்திஃ ப்ரியஷிரஸ்த்வாதீநாம். ப்ரஹ்மதர்மாஂஸ்து ஏதாந்கரித்வா ந்யாயமாத்ரமிதம் ஆசார்யேண ப்ரதர்ஷிதம் — ப்ரியஷிரஸ்த்வாத்யப்ராப்திரிதி; ஸ ச ந்யாயஃ அந்யேஷு நிஷ்சிதேஷு ப்ரஹ்மதர்மேஷு உபாஸநாயோபதிஷ்யமாநேஷு நேதவ்யஃ — ஸஂயத்வாமத்வாதிஷு ஸத்யகாமத்வாதிஷு ச; தேஷு ஹி ஸத்யபி உபாஸ்யஸ்ய ப்ரஹ்மண ஏகத்வே, ப்ரக்ரமபேதாதுபாஸநாபேதே ஸதி, ந அந்யோந்யதர்மாணாம் அந்யோந்யத்ர ப்ராப்திஃ; யதா ச த்வே நார்யௌ ஏகஂ நரிபதிமுபாஸாதே — சத்ரேண அந்யா சாமரேண அந்யா — தத்ரோபாஸ்யைகத்வேபி உபாஸநபேதோ தர்மவ்யவஸ்தா ச பவதி — ஏவமிஹாபீதி. உபசிதாபசிதகுணத்வஂ ஹி ஸதி பேதவ்யவஹாரே ஸகுணே ப்ரஹ்மண்யுபபத்யதே, ந நிர்குணே பரஸ்மிந்ப்ரஹ்மணி. அதோ ந ஸத்யகாமத்வாதீநாஂ தர்மாணாஂ க்வசிச்ச்ருதாநாஂ ஸர்வத்ர ப்ராப்திரித்யர்தஃ||
————————————————————–
இதரே த்வர்தஸாமாந்யாத்||3.3.13||
இதரே து ஆநந்தாதயோ தர்மா ப்ரஹ்மஸ்வரூபப்ரதிபாதநாயைவ உச்யமாநாஃ, அர்தஸாமாந்யாத் ப்ரதிபாத்யஸ்ய ப்ரஹ்மணோ தர்மிண ஏகத்வாத், ஸர்வே ஸர்வத்ர ப்ரதீயேரந்நிதி வைஷம்யம் — ப்ரதிபத்திமாத்ரப்ரயோஜநா ஹி தே இதி||
——————————————————————-
ஆத்யாநாதிகரணம்||3.3.14||–ஆத்யாநாய ப்ரயோஜநாபாவாத்||3.3.14||-
காடகே ஹி பட்யதே — ‘இந்த்ரியேப்யஃ பரா ஹ்யர்தா அர்தேப்யஷ்ச பரஂ மநஃ. மநஸஸ்து பரா புத்திஃ’ இத்யாரப்ய’புருஷாந்ந பரஂ கிஂசித்ஸா காஷ்டா ஸா பரா கதிஃ’ இதி. தத்ர ஸஂஷயஃ — கிமிமே ஸர்வ ஏவ அர்தாதயஃ ததஸ்ததஃ பரத்வேந ப்ரதிபாத்யந்தே, உத புருஷ ஏவ ஏப்யஃ ஸர்வேப்யஃ பரஃ ப்ரதிபாத்யத இதி. தத்ர தாவத் ஸர்வேஷாமேவைஷாஂ பரத்வேந ப்ரதிபாதநமிதி பவதி மதிஃ; ததாஹி ஷ்ரூயதே — இதமஸ்மாத்பரம், இதமஸ்மாத்பரமிதி. நநு பஹுஷ்வர்தேஷு பரத்வேந ப்ரதிபிபாதயிஷிதேஷு வாக்யபேதஃ ஸ்யாத்; நைஷ தோஷஃ, வாக்யபஹுத்வோபபத்தேஃ; பஹூந்யேவ ஹி ஏதாநி வாக்யாநி ப்ரபவந்தி பஹூநர்தாந் பரத்வோபேதாந் ப்ரதிபாதயிதும். தஸ்மாத் ப்ரத்யேகமேஷாஂ பரத்வப்ரதிபாதநமித்யேவஂ ப்ராப்தே —
ப்ரூமஃ — புருஷ ஏவ ஹி ஏப்யஃ ஸர்வேப்யஃ பரஃ ப்ரதிபாத்யத இதி யுக்தம் — ந ப்ரத்யேகமேஷாஂ பரத்வப்ரதிபாதநம்; கஸ்மாத்? ப்ரயோஜநாபாவாத்; ந ஹி இதரேஷு பரத்வேந ப்ரதிபந்நேஷு கிஂசித்ப்ரயோஜநஂ தரிஷ்யதே, ஷ்ரூயதே வா; புருஷே து இந்த்ரியாதிப்யஃ பரஸ்மிந் ஸர்வாநர்தவ்ராதாதீதே ப்ரதிபந்நே தரிஷ்யதே ப்ரயோஜநம், மோக்ஷஸித்திஃ; ததா ச ஷ்ருதிஃ — ‘நிசாய்ய தந்மரித்யுமுகாத்ப்ரமுச்யதே’ இதி. அபி ச பரப்ரதிஷேதேந காஷ்டாஷப்தேந ச புருஷவிஷயமாதரஂ தர்ஷயந் புருஷப்ரதிபத்த்யர்தைவ பூர்வாபரப்ரவாஹோக்திரிதி தர்ஷயதி. ஆத்யாநாயேதி — ஆத்யாநபூர்வகாய ஸம்யக்தர்ஷநாயேத்யர்தஃ; ஸம்யக்தர்ஷநார்தமேவ ஹி இஹ ஆத்யாநமுபதிஷ்யதே, ந து ஆத்யாநமேவ ஸ்வப்ரதாநம்||
—————————————————-
ஆத்மஷப்தாச்ச||3.3.15||
இதஷ்ச புருஷப்ரதிபத்த்யர்தைவ இயமிந்த்ரியாதிப்ரவாஹோக்திஃ, யத்காரணம்’ஏஷ ஸர்வேஷு பூதேஷு கூடோத்மா ந ப்ரகாஷதே. தரிஷ்யதே த்வக்ர்யயா புத்த்யா ஸூக்ஷ்மயா ஸூக்ஷ்மதர்ஷிபிஃ’ இதி ப்ரகரிதஂ புருஷம் ஆத்மேத்யாஹ; அதஷ்ச அநாத்மத்வமிதரேஷாஂ விவக்ஷிதமிதி கம்யதே; தஸ்யைவ ச துர்விஜ்ஞாநதாஂ ஸஂஸ்கரிதமதிகம்யதாஂ ச தர்ஷயதி; தத்விஜ்ஞாநாயைவ ச — ‘யச்சேத்வாங்மநஸீ ப்ராஜ்ஞஃ’ இதி ஆத்யாநஂ விததாதி. தத் வ்யாக்யாதம்’ஆநுமாநிகமப்யேகேஷாம்’ இத்யத்ர. ஏவம் அநேகப்ரகார ஆஷயாதிஷயஃ ஷ்ருதேஃ புருஷே லக்ஷ்யதே, நேதரேஷு. அபி ச’ஸோத்வநஃ பாரமாப்நோதி தத்விஷ்ணோஃ பரமஂ பதம்’ இத்யுக்தே, கிஂ தத் அத்வநஃ பாரஂ விஷ்ணோஃ பரமஂ பதமித்யஸ்யாமாகாங்க்ஷாயாம் இந்த்ரியாத்யநுக்ரமணாத் பரமபதப்ரதிபத்த்யர்த ஏவாயம் ஆம்நாய இத்யவஸீயதே||
—————————————————
ஆத்மகரிஹீத்யதிகரணம்||3.3.16||-ஆத்மகரிஹீதிரிதரவதுத்தராத்||3.3.16||–
ஐதரேயகே ஷ்ரூயதே — ‘ஆத்மா வா இதமேக ஏவாக்ர ஆஸீந்நாந்யத்கிஂசந மிஷத்ஸ ஈக்ஷத லோகாந்நு ஸரிஜா இதி”ஸ இமா்லோகாநஸரிஜதாம்போ மரீசீர்மரமாபஃ’ இத்யாதி. தத்ர ஸஂஷயஃ — கிஂ பர ஏவாத்மா இஹ ஆத்மஷப்தேநாபிலப்யதே, உத அந்யஃ கஷ்சிதிதி. கிஂ தாவத்ப்ராப்தம்? ந பரமாத்மா இஹ ஆத்மஷப்தாபிலப்யோ பவிதுமர்ஹதீதி; கஸ்மாத்? வாக்யாந்வயதர்ஷநாத். நநு வாக்யாந்வயஃ ஸுதராஂ பரமாத்மவிஷயோ தரிஷ்யதே, ப்ராகுத்பத்தேஃ ஆத்மைகத்வாவதாரணாத், ஈக்ஷணபூர்வகஸ்ரஷ்டரித்வவசநாச்ச; நேத்யுச்யதே, லோகஸரிஷ்டிவசநாத் — பரமாத்மநி ஹி ஸ்ரஷ்டரி பரிகரிஹ்யமாணே, மஹாபூதஸரிஷ்டிஃ ஆதௌ வக்தவ்யா; லோகஸரிஷ்டிஸ்து இஹ ஆதாவுச்யதே; லோகாஷ்ச மஹாபூதஸஂநிவேஷவிஷேஷாஃ; ததா ச அம்பஃப்ரபரிதீந் லோகத்வேநைவ நிர்ப்ரவீதி — ‘அதோம்பஃ பரேண திவம்’ இத்யாதிநா. லோகஸரிஷ்டிஷ்ச பரமேஷ்வராதிஷ்டிதேந அபரேண கேநசிதீஷ்வரேண க்ரியத இதி ஷ்ருதிஸ்மரித்யோருபலப்யதே; ததா ஹி ஷ்ருதிர்பவதி — ‘ஆத்மைவேதமக்ர ஆஸீத்புருஷவிதஃ’ இத்யாத்யா; ஸ்மரிதிரபி — ‘ஸ வை ஷரீரீ ப்ரதமஃ ஸ வை புருஷ உச்யதே. ஆதிகர்தா ஸ பூதாநாஂ ப்ரஹ்மாக்ரே ஸமவர்தத’ இதி; ஐதரேயிணோபி’அதாதோ ரேதஸஃ ஸரிஷ்டிஃ ப்ரஜாபதே ரேதோ தேவாஃ’ இத்யத்ர பூர்வஸ்மிந்ப்ரகரணே ப்ரஜாபதிகர்தரிகாஂ விசித்ராஂ ஸரிஷ்டிமாமநந்தி; ஆத்மஷப்தோபி தஸ்மிந்ப்ரயுஜ்யமாநோ தரிஷ்யதே — ‘ஆத்மைவேதமக்ர ஆஸீத்புருஷவிதஃ’ இத்யத்ர. ஏகத்வாவதாரணமபி ப்ராகுத்பத்தேஃ ஸ்வவிகாராபேக்ஷமுபபத்யதே; ஈக்ஷணமபி தஸ்ய சேதநத்வாப்யுபகமாதுபபந்நம். அபி ச’தாப்யோ காமாநயத்”தாப்யோஷ்வமாநயத்”தாப்யஃ புருஷமாநயத்”தா அப்ருவந்’ இத்யேவஂஜாதீயகோ பூயாந் வ்யாபாரவிஷேஷஃ லௌகிகேஷு விஷேஷவத்ஸு ஆத்மஸு ப்ரஸித்தஃ இஹாநுகம்யதே. தஸ்மாத் விஷேஷவாநேவ கஷ்சிதிஹ ஆத்மா ஸ்யாதித்யேவஂ ப்ராப்தே —
ப்ரூமஃ — பர ஏவ ஆத்மா இஹ ஆத்மஷப்தேந கரிஹ்யதே; இதரவத் — யதா இதரேஷு ஸரிஷ்டிஷ்ரவணேஷு’தஸ்மாத்வா ஏதஸ்மாதாத்மந ஆகாஷஃ ஸஂபூதஃ’ இத்யேவமாதிஷு பரஸ்யாத்மநோ க்ரஹணம், யதா ச இதரஸ்மிந் லௌகிகாத்மஷப்தப்ரயோகே ப்ரத்யகாத்மைவ முக்ய
ஆத்மஷப்தேந கரிஹ்யதே — ததா இஹாபி பவிதுமர்ஹதி. யத்ர து’ஆத்மைவேதமக்ர ஆஸீத்’ இத்யேவமாதௌ’புருஷவிதஃ’ இத்யேவமாதி விஷேஷணாந்தரஂ ஷ்ரூயதே, பவேத் தத்ர விஷேஷவத ஆத்மநோ க்ரஹணம்; அத்ர புநஃ பரமாத்மக்ரஹணாநுகுணமேவ விஷேஷணமபி உத்தரம் உபலப்யதே — ‘ஸ ஈக்ஷத லோகாந்நு ஸரிஜா இதி”ஸ இமா்லோகாநஸரிஜத’ இத்யேவமாதி; தஸ்மாத் தஸ்யைவ க்ரஹணமிதி ந்யாய்யம்||
—————————————————-
அந்வயாதிதி சேத்ஸ்யாதவதாரணாத்||3.3.17||
வாக்யாந்வயதர்ஷநாத் ந பரமாத்மக்ரஹணமிதி புநஃ யதுக்தம், தத்பரிஹர்தவ்யமிதி — அத்ரோச்யதே — ஸ்யாதவதாரணாதிதி. பவேதுபபந்நஂ பரமாத்மநோ க்ரஹணம்; கஸ்மாத்? அவதாரணாத்; பரமாத்மக்ரஹணே ஹி ப்ராகுத்பத்தேராத்மைகத்வாவதாரணமாஞ்ஜஸமவகல்பதே; அந்யதா ஹி அநாஞ்ஜஸஂ தத்பரிகல்ப்யேத. லோகஸரிஷ்டிவசநஂ து ஷ்ருத்யந்தரப்ரஸித்தமஹாபூதஸரிஷ்ட்யநந்தரமிதி யோஜயிஷ்யாமி; யதா’தத்தேஜோஸரிஜத’ இத்யேதத் ஷ்ருத்யந்தரப்ரஸித்தவியத்வாயுஸரிஷ்ட்யநந்தரமிதி அயூயுஜம், ஏவமிஹாபி; ஷ்ருத்யந்தரப்ரஸித்தோ ஹி ஸமாநவிஷயோ விஷேஷஃ ஷ்ருத்யந்தரேஷு உபஸஂஹர்தவ்யோ பவதி. யோபி அயஂ வ்யாபாரவிஷேஷாநுகமஃ’தாப்யோ காமாநயத்’ இத்யேவமாதிஃ, ஸோபி விவக்ஷிதார்தாவதாரணாநுகுண்யேநைவ க்ரஹீதவ்யஃ; ந ஹ்யயஂ ஸகலஃ கதாப்ரபந்தோ விவக்ஷித இதி ஷக்யதே வக்தும், தத்ப்ரதிபத்தௌ புருஷார்தாபாவாத்; ப்ரஹ்மாத்மத்வஂ து இஹ விவக்ஷிதம்; ததா ஹி — அம்பஃப்ரபரிதீநாஂ லோகாநாஂ லோகபாலாநாஂ சாக்ந்யாதீநாஂ ஸரிஷ்டிஂ ஷிஷ்ட்வா, கரணாநி கரணாயதநஂ ச ஷரீரமுபதிஷ்ய, ஸ ஏவ ஸ்ரஷ்டா’கதஂ ந்விதஂ மதரிதே ஸ்யாத்’ இதி வீக்ஷ்ய, இதஂ ஷரீரஂ ப்ரவிவேஷேதி தர்ஷயதி — ‘ஸ ஏதமேவ ஸீமாநஂ விதார்யைதயா த்வாரா ப்ராபத்யத’ இதி; புநஷ்ச’யதி வாசாபிவ்யாஹரிதஂ யதி ப்ராணேநாபிப்ராணிதம்’ இத்யேவமாதிநா கரணவ்யாபாரவிவேசநபூர்வகம்’அத கோஹம்’ இதி வீக்ஷ்ய,’ஸ ஏதமேவ புருஷஂ ப்ரஹ்ம ததமமபஷ்யத்’ இதி ப்ரஹ்மாத்மத்வதர்ஷநமவதாரயதி; ததோபரிஷ்டாத் — ‘ஏஷ ப்ரஹ்மைஷ இந்த்ரஃ’ இத்யாதிநா ஸமஸ்தஂ பேதஜாதஂ ஸஹ மஹாபூதைரநுக்ரம்ய,’ஸர்வஂ தத்ப்ரஜ்ஞாநேத்ரஂ ப்ரஜ்ஞாநே ப்ரதிஷ்டிதஂ ப்ரஜ்ஞாநேத்ரோ லோகஃ ப்ரஜ்ஞா ப்ரதிஷ்டா ப்ரஜ்ஞாநஂ ப்ரஹ்ம’ இதி ப்ரஹ்மாத்மத்வதர்ஷநமேவ அவதாரயதி. தஸ்மாத் இஹ ஆத்மகரிஹீதிரித்யநபவாதம்||
அபரா யோஜநா — ‘ஆத்மகரிஹீதிரிதரவதுத்தராத்’. வாஜஸநேயகே’கதம ஆத்மேதி யோயஂ விஜ்ஞாநமயஃ ப்ராணேஷு ஹரித்யந்தர்ஜ்யோதிஃ புருஷஃ’ இத்யாத்மஷப்தேநோபக்ரம்ய, தஸ்யைவ ஸர்வஸங்கவிநிர்முக்தத்வப்ரதிபாதநேந ப்ரஹ்மாத்மதாமவதாரயதி; ததா ஹி உபஸஂஹரதி — ‘ஸ வா ஏஷ மஹாநஜ ஆத்மாஜரோமரோமரிதோபயோ ப்ரஹ்ம’ இதி. சாந்தோக்யே து’ஸதேவ ஸோம்யேதமக்ர ஆஸீதேகமேவாத்விதீயம்’ இதி அந்தரேணைவாத்மஷப்தம் உபக்ரம்ய உதர்கே’ஸ ஆத்மா தத்த்வமஸி’ இதி தாதாத்ம்யமுபதிஷதி. தத்ர ஸஂஷயஃ — துல்யார்தத்வஂ கிமநயோராம்நாநயோஃ ஸ்யாத், அதுல்யார்தத்வஂ வேதி. அதுல்யார்தத்வமிதி தாவத் ப்ராப்தம், அதுல்யத்வாதாம்நாநயோஃ; ந ஹி ஆம்நாநவைஷம்யே ஸதி அர்தஸாம்யஂ யுக்தஂ ப்ரதிபத்தும், ஆம்நாநதந்த்ரத்வாதர்தபரிக்ரஹஸ்ய; வாஜஸநேயகே ச ஆத்மஷப்தோபக்ரமாத் ஆத்மதத்த்வோபதேஷ இதி கம்யதே; சாந்தோக்யே து உபக்ரமவிபர்யயாத் உபதேஷவிபர்யயஃ. நநு சந்தோகாநாமபி அஸ்த்யுதர்கே தாதாத்ம்யோபதேஷ இத்யுக்தம்; ஸத்யமுக்தம், உபக்ரமதந்த்ரத்வாதுபஸஂஹாரஸ்ய, தாதாத்ம்யஸஂபத்திஃ ஸா — இதி மந்யதே. ததா ப்ராப்தே, அபிதீயதே — ஆத்மகரிஹீதிஃ’ஸதேவ ஸோம்யேதமக்ர ஆஸீத்’ இத்யத்ர ச்சந்தோகாநாமபி பவிதுமர்ஹதி; இதரவத் — யதா’கதம ஆத்மா’ இத்யத்ர வாஜஸநேயிநாமாத்மகரிஹீதிஃ, ததைவ; கஸ்மாத்? உத்தராத் தாதாத்ம்யோபதேஷாத்.’அந்வயாதிதி சேதவதாரணாத்’ — யதுக்தம், உபக்ரமாந்வயாத் உபக்ரமே ச ஆத்மஷப்தஷ்ரவணாபாவாத் ந ஆத்மகரிஹீதிரிதி, தஸ்ய கஃ பரிஹார இதி சேத், ஸோபிதீயதே — ஸ்யாதவதாரணாதிதி. பவேதுபபந்நா இஹ ஆத்மகரிஹீதிஃ, அவதாரணாத்; ததா ஹி — ‘யேநாஷ்ருதஂ ஷ்ருதஂ பவத்யமதஂ மதமவிஜ்ஞாதஂ விஜ்ஞாதம்’ இத்யேகவிஜ்ஞாநேந ஸர்வவிஜ்ஞாநமவதார்ய, தத்ஸஂபிபாதயிஷயா’ஸதேவ’ இத்யாஹ; தச்ச ஆத்மகரிஹீதௌ ஸத்யாஂ ஸஂபத்யதே; அந்யதா ஹி, யோயஂ முக்ய ஆத்மா ஸ ந விஜ்ஞாத இதி, நைவ ஸர்வவிஜ்ஞாநஂ ஸஂபத்யேத. ததா ப்ராகுத்பத்தேஃ ஏகத்வாதாரணம், ஜீவஸ்ய ச ஆத்மஷப்தேந பராமர்ஷஃ, ஸ்வாபாவஸ்தாயாஂ ச தத்ஸ்வபாவஸஂபத்திகதநம், பரிசோதநாபூர்வகஂ ச புநஃ புநஃ’தத்த்வமஸி’ இத்யவதாரணம் — இதி ச ஸர்வமேதத் தாதாத்ம்யப்ரதிபாதநாயாமேவ அவகல்பதே, ந தாதாத்ம்யஸஂபாதநாயாம். ந ச அத்ர உபக்ரமதந்த்ரத்வோபந்யாஸோ ந்யாய்யஃ; ந ஹி உபக்ரமே ஆத்மத்வஸஂகீர்தநம் அநாத்மத்வஸஂகீர்தநஂ வா அஸ்தி; ஸாமாந்யோபக்ரமஷ்ச ந வாக்யஷேஷகதேந விஷேஷேண விருத்யதே, விஷேஷாகங்க்ஷித்வாத்ஸாமாந்யஸ்ய. ஸச்சப்தார்தோபி ச பர்யாலோச்யமாநஃ ந முக்யாதாத்மநோந்யஃ ஸஂபவதி, அதோந்யஸ்ய வஸ்துஜாதஸ்ய ஆரம்பணஷப்தாதிப்யோநரிதத்வோபபத்தேஃ. ஆம்நாநவைஷம்யமபி நாவஷ்யமர்தவைஷம்யமாவஹதி,’ஆஹர பாத்ரம்”பாத்ரமாஹர’ இத்யேவமாதிஷு அர்தஸாம்யேபி தத்தர்ஷநாத். தஸ்மாத் ஏவஂஜாதீயகேஷு வாக்யேஷு ப்ரதிபாதநப்ரகாரபேதேபி ப்ரதிபாத்யார்தாபேத இதி ஸித்தம்||
————————————————————-
கார்யாக்யாநாதிகரணம்||3.3.18||-கார்யாக்யாநாதபூர்வம்||3.3.18||–
சந்தோகா வாஜஸநேயிநஷ்ச ப்ராணஸஂவாதே ஷ்வாதிமர்யாதஂ ப்ராணஸ்ய அந்நமாம்நாய, தஸ்யைவ ஆபோ வாஸ ஆமநந்தி; அநந்தரஂ ச ச்சந்தோகா ஆமநந்தி — ‘தஸ்மாத்வா ஏததஷிஷ்யந்தஃ புரஸ்தாச்சோபரிஷ்டாச்சாத்பிஃ பரிதததி’ இதி; வாஜஸநேயிநஷ்சாமநந்தி — ‘தத்வித்வாஂஸஃ ஷ்ரோத்ரியா அஷிஷ்யந்த ஆசாமந்த்யஷித்வா சாசாமந்த்யேதமேவ ததநமநக்நஂ குர்வந்தோ மந்யந்தே” தஸ்மாதேவஂவிதஷிஷ்யந்நாசாமேதஷித்வா சாசாமேதேதமேவ ததநமநக்நஂ குருதே’ இதி. தத்ர ச ஆசமநம் அநக்நதாசிந்தநஂ ச ப்ராணஸ்ய ப்ரதீயதே; தத்கிமுபயமபி விதீயதே, உத ஆசமநமேவ, உந அநக்நதாசிந்தநமேவேதி விசார்யதே. கிஂ தாவத்ப்ராப்தம்? உபயமபி விதீயத இதி; குதஃ? உபயஸ்யாப்யவகம்யமாநத்வாத்; உபயமபி ச ஏதத் அபூர்வத்வாத் வித்யர்ஹம். அதவா ஆசமநமேவ விதீயதே; விஸ்பஷ்டா ஹி தஸ்மிந்விதிவிபக்திஃ — ‘தஸ்மாதேவஂவிதஷிஷ்யந்நாசாமேதஷித்வா சாசாமேத்’ இதி; தஸ்யைவ ஸ்துத்யர்தம் அநக்நதாஸஂகீர்தநமித்யேவஂ ப்ராப்தே —
ப்ரூமஃ — ந ஆசமநஸ்ய விதேயத்வமுபபத்யதே, கார்யாக்யாநாத்0 — 0ப்ராப்தமேவ ஹி இதஂ கார்யத்வேந ஆசமநஂ ப்ராயத்யார்தஂ ஸ்மரிதிப்ரஸித்தம் அந்வாக்யாயதே. நநு இயஂ ஷ்ருதிஃ தஸ்யாஃ ஸ்மரிதேர்மூலஂ ஸ்யாத்; நேத்யுச்யதே, விஷயநாநாத்வாத்; ஸாமாந்யவிஷயா ஹி ஸ்மரிதிஃ புருஷமாத்ரஸஂபத்தஂ ப்ராயத்யார்தமாசமநஂ ப்ராபயதி; ஷ்ருதிஸ்து ப்ராணவித்யாப்ரகரணபடிதா தத்விஷயமேவ ஆசமநஂ விதததீ விதத்யாத்; ந ச பிந்நவிஷயயோஃ ஷ்ருதிஸ்மரித்யோஃ மூலமூலிபாவோவகல்பதே; ந ச இயஂ ஷ்ருதிஃ ப்ராணவித்யாஸஂயோகி அபூர்வமாசமநஂ விதாஸ்யதீதி ஷக்யமாஷ்ரயிதும், பூர்வஸ்யைவ புருஷமாத்ரஸஂயோகிந ஆசமநஸ்ய இஹ ப்ரத்யபிஜ்ஞாயமாநத்வாத்; அத ஏவ ச நோபயவிதாநம்; உபயவிதாநே ச வாக்யஂ பித்யேத; தஸ்மாத் ப்ராப்தமேவ அஷிஷிஷதாமஷிதவதாஂ ச உபயத ஆசமநம் அநூத்ய,’ஏதமேவ ததநமநக்நஂ குர்வந்தோ மந்யந்தே’ இதி ப்ராணஸ்ய அநக்நதாகரணஸஂகல்பஃ அநேந வாக்யேந ஆசமநீயாஸ்வப்ஸு ப்ராணவித்யாஸஂபந்தித்வேந அபூர்வ உபதிஷ்யதே. ந ச அயமநக்நதாவாதஃ ஆசமநஸ்துத்யர்த இதி ந்யாய்யம், ஆசமநஸ்யாவிதேயத்வாத். ஸ்வயஂ ச அநக்நதாஸஂகல்பஸ்ய விதேயத்வப்ரதீதேஃ. ந ச ஏவஂ ஸதி ஏகஸ்ய ஆசமநஸ்ய உபயார்ததா அப்யுபகதா பவதி — ப்ராயத்யார்ததா பரிதாநார்ததா சேதி, க்ரியாந்தரத்வாப்யுபகமாத் — க்ரியாந்தரமேவ ஹி ஆசமநஂ நாம ப்ராயத்யார்தஂ புருஷஸ்ய அப்யுபகம்யதே; ததீயாஸு து அப்ஸு வாஸஃஸஂகல்பநஂ நாம க்ரியாந்தரமேவ பரிதாநார்தஂ ப்ராணஸ்ய அப்யுபகம்யத இத்யநவத்யம். அபி ச’யதிதஂ கிஂசா ஷ்வப்ய ஆ கரிமிப்ய ஆ கீடபதஂகேப்யஸ்தத்தேந்நம்’ இத்யத்ர தாவத் ந ஸர்வாந்நாப்யவஹாரஷ்சோத்யத இதி ஷக்யஂ வக்தும், அஷப்தத்வாதஷக்யத்வாச்ச; ஸர்வஂ து ப்ராணஸ்யாந்நமிதி இயமந்நதரிஷ்டிஷ்சோத்யதே; தத்ஸாஹசர்யாச்ச’ஆபோ வாஸஃ’ இத்யத்ராபி ந அபாமாசமநஂ சோத்யதே; ப்ரஸித்தாஸ்வேவ து ஆசமநீயாஸ்வப்ஸு பரிதாநதரிஷ்டிஷ்சோத்யத இதி யுக்தம்; ந ஹி அர்தவைஷஸஂ ஸஂபவதி. அபி ச ஆசாமந்தீதி வர்தமாநாபதேஷித்வாத் நாயஂ ஷப்தோ விதிக்ஷமஃ. நநு மந்யந்த இத்யபி ஸமாநஂ வர்தமாநாபதேஷித்வம்; ஸத்யமேவ தத்; அவஷ்யவிதேயே து அந்யதரஸ்மிந் வாஸஃகார்யாக்யாநாத் அபாஂ வாஸஃஸஂகல்பநமேவ அபூர்வஂ விதீயதே; ந ஆசமநம்; பூர்வவத்தி தத் — இத்யுபபாதிதம். யதப்யுக்தம் — விஸ்பஷ்டா ச ஆசமநே விதிவிபக்திரிதி, ததபி பூர்வவத்த்வேநைவ ஆசமநஸ்ய ப்ரத்யுக்தம்; அத ஏவ ஆசமநஸ்யாவிதித்ஸிதத்வாத்’ஏதமேவ ததநமநக்நஂ குர்வந்தோ மந்யந்தே’ இத்யத்ரைவ காண்வாஃ பர்யவஸ்யந்தி, ந ஆமநந்தி’தஸ்மாதேவஂவித்’ இத்யாதி; தஸ்மாத் மாத்யஂதிநாநாமபி பாடே ஆசமநாநுவாதேந ஏவஂவித்த்வமேவ ப்ரகரிதப்ராணவாஸோவித்த்வஂ விதீயத இதி ப்ரதிபத்தவ்யம். யோப்யயமப்யுபகமஃ — க்வசிதாசமநஂ விதீயதாம், க்வசித்வாஸோவிஜ்ஞாநமிதி — ஸோபி ந ஸாதுஃ,’ஆபோ வாஸஃ’ இத்யாதிகாயா வாக்யப்ரவரித்தேஃ ஸர்வத்ரைகரூப்யாத். தஸ்மாத் வாஸோவிஜ்ஞாநமேவ இஹ விதீயதே, ந ஆசமநமிதி ந்யாய்யம்||
————————————————————-
ஸமாநாதிகரணம்||3.3.19||-ஸமாந ஏவஂ சாபேதாத்||3.3.19||–
வாஜஸநேயிஷாகாயாம் அக்நிரஹஸ்யே ஷாண்டில்யநாமாங்கிதா வித்யா விஜ்ஞாதா; தத்ர ச குணாஃ ஷ்ரூயந்தே — ‘ஸ ஆத்மாநமுபாஸீத மநோமயஂ ப்ராணஷரீரஂ பாரூபம்’ இத்யேவமாதயஃ; தஸ்யாமேவ ஷாகாயாஂ பரிஹதாரண்யகே புநஃ பட்யதே — ‘மநோமயோயஂ புருஷோ பாஃஸத்யஸ்தஸ்மிந்நந்தர்ஹரிதயே யதா வ்ரீஹிர்வா யவோ வா ஸ ஏஷ ஸர்வஸ்யேஷாநஃ ஸர்வஸ்யாதிபதிஃ ஸர்வமிதஂ ப்ரஷாஸ்தி யதிதஂ கிஂச’ இதி. தத்ர ஸஂஷயஃ — கிமியம் ஏகா வித்யா அக்நிரஹஸ்யபரிஹதாரண்யகயோஃ குணோபஸஂஹாரஷ்ச, உத த்வே இமே வித்யே குணாநுபஸஂஹாரஷ்சேதி. கிஂ தாவத்ப்ராப்தம்? வித்யாபேதஃ குணவ்யவஸ்தா சேதி; குதஃ? பௌநருக்த்யப்ரஸங்காத் — பிந்நாஸு ஹி ஷாகாஸு அத்யேதரிவேதிதரிபேதாத் பௌநருக்த்யபரிஹாரமாலோச்ய வித்யைகத்வமத்யவஸாய ஏகத்ராதிரிக்தா குணா இதரத்ரோபஸஂஹ்ரியந்தே ப்ராணஸஂவாதாதிஷு — இத்யுக்தம்; ஏகஸ்யாஂ புநஃ ஷாகாயாம்
அத்யேதரிவேதிதரிபேதாபாவாத் அஷக்யபரிஹாரே பௌநருக்த்யே ந விப்ரக்ரஷ்டதேஷஸ்தா ஏகா வித்யா பவிதுமர்ஹதி. ந ச அத்ர ஏகமாம்நாநஂ வித்யாவிதாநார்தம், அபரஂ குணவிதாநார்தம் — இதி விபாகஃ ஸஂபவதி; ததா ஹி அதிரிக்தா ஏவ குணா இதரத்ரேதரத்ர ச ஆம்நாயேரந், ந ஸமாநாஃ; ஸமாநா அபி து உபயத்ராம்நாயந்தே மநோமயத்வாதயஃ. தஸ்மாத் நாந்யோந்யகுணோபஸஂஹார இத்யேவஂ ப்ராப்தே —
ப்ரூமஹே — யதா பிந்நாஸு ஷாகாஸு வித்யைகத்வஂ குணோபஸஂஹாரஷ்ச பவதி ஏவமேகஸ்யாமபி ஷாகாயாஂ பவிதுமர்ஹதி, உபாஸ்யாபேதாத். ததேவ ஹி ப்ரஹ்ம மநோமயத்வாதிகுணகம் உபயத்ராபி உபாஸ்யம் அபிந்நஂ ப்ரத்யபிஜாநீமஃ; உபாஸ்யஂ ச ரூபஂ வித்யாயாஃ; ந ச வித்யமாநே ரூபாபேதே வித்யாபேதமத்யவஸாதுஂ ஷக்நுமஃ; நாபி வித்யாபேதே குணவ்யவஸ்தாநம். நநு பௌநருக்த்யப்ரஸங்காத் வித்யாபேதோத்யவஸிதஃ; நேத்யுச்யதே, அர்தவிபாகோபபத்தேஃ — ஏகஂ ஹி ஆம்நாநஂ வித்யாவிதாநார்தம், அபரஂ குணவிதாநார்தம் — இதி ந கிஂசிந்நோபபத்யதே. நநு ஏவஂ ஸதி யதபடிதமக்நிரஹஸ்யே, ததேவ பரிஹதாரண்யகே படிதவ்யம் — ‘ஸ ஏஷ ஸர்வஸ்யேஷாநஃ’ இத்யாதி; யத்து படிதமேவ’மநோமயஃ’ இத்யாதி, தந்ந படிதவ்யம் — நைஷ தோஷஃ, தத்பலேநைவ ப்ரதேஷாந்தரபடிதவித்யாப்ரத்யபிஜ்ஞாநாத்; ஸமாநகுணாம்நாநேந ஹி விப்ரகரிஷ்டதேஷாஂ ஷாண்டில்யவித்யாஂ ப்ரத்யபிஜ்ஞாப்ய தஸ்யாம் ஈஷாநத்வாதி உபதிஷ்யதே; அந்யதா ஹி கதஂ தஸ்யாம் அயஂ குணவிதிரபிதீயதே. அபி ச அப்ராப்தாஂஷோபதேஷேந அர்தவதி வாக்யே ஸஂஜாதே, ப்ராப்தாஂஷபராமர்ஷஸ்ய நித்யாநுவாததயாபி உபபத்யமாநத்வாத் ந தத்பலேந ப்ரத்யபிஜ்ஞா உபேக்ஷிதுஂ ஷக்யதே. தஸ்மாதத்ர ஸமாநாயாமபி ஷாகாயாஂ வித்யைகத்வஂ குணோபஸஂஹாரஷ்சேத்யுபபந்நம்||
———————————————————
ஸஂபந்தாதிகரணம்||3.3.20||–ஸம்பந்தாதேவமந்யத்ராபி||3.3.20||–
பரிஹதாரண்யகே’ஸத்யஂ ப்ரஹ்ம’ இத்யுபக்ரம்ய, தத்யத்தத்ஸத்யமஸௌ’ஸ ஆதித்யோ ய ஏஷ ஏதஸ்மிந்மண்டலே புருஷோ யஷ்சாயஂ தக்ஷிணேக்ஷந்புருஷஃ’ இதி தஸ்யைவ ஸத்யஸ்ய ப்ரஹ்மணஃ அதிதைவதமத்யாத்மஂ ச ஆயதநவிஷேஷமுபதிஷ்ய, வ்யாஹரிதிஷரீரத்வஂ ச ஸஂபாத்ய, த்வே உபநிஷதாவாதிஷ்யேதே — ‘தஸ்யோபநிஷதஹஃ’ இதி — அதிதைவதம்,’தஸ்யோபநிஷதஹம்’ இதி — அத்யாத்மம். தத்ர ஸஂஷயஃ — கிமவிபாகேநைவ உபே அபி உபநிஷதாவுபயத்ராநுஸஂதாதவ்யே, உத விபாகேந — ஏகா அதிதைவதம், ஏகா அத்யாத்மமிதி. தத்ர ஸூத்ரேணைவோபக்ரமதே — யதா ஷாண்டில்யவித்யாயாஂ விபாகேநாப்யதீதாயாஂ குணோபஸஂஹார உக்தஃ, ஏவமந்யத்ராபி ஏவஂஜாதீயகே விஷயே பவிதுமர்ஹதி, ஏகவித்யாபிஸஂபந்தாத் — ஏகா ஹி இயஂ ஸத்யவித்யா அதிதைவதம் அத்யாத்மஂ ச அதீதா, உபக்ரமாபேதாத் வ்யதிஷக்தபாடாச்ச; கதஂ தஸ்யாமுதிதோ தர்மஃ தஸ்யாமேவ ந ஸ்யாத். யோ ஹ்யாசார்யே கஷ்சிதநுகமநாதிராசாரஷ்சோதிதஃ, ஸ க்ராமகதேரண்யகதே ச துல்யவதேவ பவதி. தஸ்மாத் உபயோரப்யுபநிஷதோஃ உபயத்ர ப்ராப்திரிதி||
ஏவஂ ப்ராப்தே, ப்ரதிவிதத்தே —
———————————————————–
ந வா விஷேஷாத்||3.3.21||
நைவ உபயோஃ உபயத்ர ப்ராப்திஃ; கஸ்மாத்? விஷேஷாத், உபாஸநஸ்தாநவிஷேஷோபநிபந்தாதித்யர்தஃ. கதஂ ஸ்தாநவிஷேஷோபநிபந்த இதி, உச்யதே — ‘ய ஏஷ ஏதஸ்மிந்மண்டலே புருஷஃ’ இதி ஹி ஆதிதைவிகஂ புருஷஂ ப்ரகரித்ய,’தஸ்யோபநிஷதஹஃ’ இதி ஷ்ராவயதி;’யோயஂ தக்ஷிணேக்ஷந்புருஷஃ’ இதி ச ஆத்யாத்மிகஂ புருஷஂ ப்ரகரித்ய,’தஸ்யோபநிஷதஹம்’ இதி; தஸ்யேதி ச ஏதத் ஸஂநிஹிதாவலம்பநஂ ஸர்வநாம; தஸ்மாத் ஆயதநவிஷேஷவ்யபாஷ்ரயேணைவ ஏதே உபநிஷதாவுபதிஷ்யேதே; குத உபயோருபயத்ர ப்ராப்திஃ. நநு ஏக ஏவாயம் அதிதைவதமத்யாத்மஂ ச புருஷஃ, ஏகஸ்யைவ ஸத்யஸ்ய ப்ரஹ்மண ஆயதநத்வயப்ரதிபாதநாத்; ஸத்யமேவமேதத்; ஏகஸ்யாபி து அவஸ்தாவிஷேஷோபாதாநேநைவ உபநிஷத்விஷேஷோபதேஷாத் ததவஸ்தஸ்யைவ ஸா பவிதுமர்ஹதி; அஸ்தி சாயஂ தரிஷ்டாந்தஃ — ஸத்யபி ஆசார்யஸ்வரூபாநபாயே, யத் ஆசார்யஸ்ய ஆஸீநஸ்ய அநுவர்தநமுக்தம், ந தத் திஷ்டதோ பவதி; யச்ச திஷ்டத உக்தம், ந ததாஸீநஸ்யேதி. க்ராமாரண்யயோஸ்து ஆசார்யஸ்வரூபாநபாயாத் தத்ஸ்வரூபாநுபத்தஸ்ய ச தர்மஸ்ய க்ராமாரண்யகரிதவிஷேஷாபாவாத் உபயத்ர துல்யவத்பாவ இதி அதரிஷ்டாந்தஃ ஸஃ. தஸ்மாத் வ்யவஸ்தா அநயோருபநிஷதோஃ||
—————————————————————-
தர்ஷயதி ச||3.3.22||
அபி ச ஏவஂஜாதீயகாநாஂ தர்மாணாஂ வ்யவஸ்தேதி லிங்கதர்ஷநஂ பவதி — ‘தஸ்யைதஸ்ய ததேவ ரூபஂ யதமுஷ்ய ரூபஂ யாவமுஷ்ய கேஷ்ணௌ தௌ கேஷ்ணௌ யந்நாம தந்நாம’ இதி. கதமஸ்ய லிங்கத்வமிதி, ததுச்யதே — அக்ஷ்யாதித்யஸ்தாநபேதபிந்நாந் தர்மாந் அந்யோந்யஸ்மிந்நநுபஸஂஹார்யாந் பஷ்யந் இஹ அதிதேஷேந ஆதித்யபுருஷகதாந்ரூபாதீந் அக்ஷிபுருஷே உபஸஂஹரதி — ‘தஸ்யைதஸ்ய ததேவ ரூபம்’ இத்யாதிநா. தஸ்மாத்வ்யவதிஷ்டேதே ஏவ ஏதே உபநிஷதாவிதி நிர்ணயஃ||
—————————————————–
ஸஂபரித்யதிகரணம்||3.3.23||–ஸம்பரிதித்யுவ்யாப்த்யபி சாதஃ||3.3.23||–
‘ப்ரஹ்மஜ்யேஷ்டா வீர்யா ஸஂபரிதாநி ப்ரஹ்மாக்ரே ஜ்யேஷ்டஂ திவமாததாந’ இத்யேவஂ ராணாயநீயாநாஂ கிலேஷு வீர்யஸஂபரிதித்யுநிவேஷப்ரபரிதயோ ப்ரஹ்மணோ விபூதயஃ பட்யந்தே; தேஷாமேவ ச உபநிஷதி ஷாண்டில்யவித்யாப்ரபரிதயோ ப்ரஹ்மவித்யாஃ பட்யந்தே; தாஸு ப்ரஹ்மவித்யாஸு தா ப்ரஹ்மவிபூதய உபஸஂஹ்ரியேரந், ந வேதி விசாரணாயாம், ப்ரஹ்மஸஂபந்தாதுபஸஂஹாரப்ராப்தௌ ஏவஂ படதி. ஸஂபரிதித்யுவ்யாப்திப்ரபரிதயோ விபூதயஃ ஷாண்டில்யவித்யாப்ரபரிதிஷு நோபஸஂஹர்தவ்யாஃ, அத ஏவ ச ஆயதநவிஷேஷயோகாத். ததா ஹி ஷாண்டில்யவித்யாயாஂ ஹரிதயாயதநத்வஂ ப்ரஹ்மண உக்தம் — ‘ஏஷ ம ஆத்மாந்தர்ஹரிதயே’ இதி; தத்வதேவ தஹரவித்யாயாமபி — ‘தஹரஂ புண்டரீகஂ வேஷ்ம தஹரோஸ்மிந்நந்தராகாஷஃ’ இதி; உபகோஸலவித்யாயாஂ து அக்ஷ்யாயதநத்வம் — ‘ய ஏஷோக்ஷிணி புருஷோ தரிஷ்யதே’ இதி; ஏவஂ தத்ர தத்ர தத்தத் ஆத்யாத்மிகமாயதநம் ஏதாஸு வித்யாஸு ப்ரதீயதே; ஆதிதைவிக்யஸ்து ஏதா விபூதயஃ ஸஂபரிதித்யுவ்யாப்திப்ரபரிதயஃ; தாஸாஂ குத ஏதாஸு ப்ராப்திஃ. நந்வேதாஸ்வபி ஆதிதைவிக்யோ விபூதயஃ ஷ்ரூயந்தே — ‘ஜ்யாயாந்திவோ ஜ்யாயாநேப்யோ லோகேப்யஃ”ஏஷ உ ஏவ பாமநீரேஷ ஹி ஸர்வேஷு லோகேஷு பாதி”யாவாந்வாயமாகாஷஸ்தாவாநேஷோந்தர்ஹரிதய ஆகாஷ உபே அஸ்மிந்த்யாவாபரிதிவீ அந்தரேவ ஸமாஹிதே’ இத்யேவமாத்யாஃ; ஸந்தி ச அந்யா ஆயதநவிஷேஷஹீநா அபி இஹ ப்ரஹ்மவித்யாஃ ஷோடஷகலாத்யாஃ — ஸத்யமேவமேதத்; ததாப்யத்ர வித்யதே விஷேஷஃ ஸஂபரித்யாத்யநுபஸஂஹாரஹேதுஃ — ஸமாநகுணாம்நாநேந ஹி ப்ரத்யுபஸ்தாபிதாஸு விப்ரகரிஷ்டதேஷாஸ்வபி வித்யாஸு விப்ரகரிஷ்டதேஷகுணா உபஸஂஹ்ரியேரந்நிதி யுக்தம்; ஸஂபரித்யாதயஸ்து ஷாண்டில்யாதிவாக்யகோசராஷ்ச குணாஃ பரஸ்பரவ்யாவரித்தஸ்வரூபத்வாத் ந ப்ரதேஷாந்தரவர்திவித்யாப்ரத்யுபஸ்தாபநக்ஷமாஃ. ந ச ப்ரஹ்மஸஂபந்தமாத்ரேண ப்ரதேஷாந்தரவர்திவித்யாப்ரத்யுபஸ்தாபநமித்யுச்யதே, வித்யாபேதேபி ததுபபத்தேஃ; ஏகமபி ஹி ப்ரஹ்ம விபூதிபேதைரநேகதா உபாஸ்யத இதி ஸ்திதிஃ, பரோவரீயஸ்த்வாதிவத்பேததர்ஷநாத். தஸ்மாத் வீர்யஸஂபரித்யாதீநாஂ ஷாண்டில்யவித்யாதிஷு அநுபஸஂஹார இதி||
——————————————-
புருஷவித்யாதிகரணம்||3.3.24||–புருஷவித்யாயாமிவ சேதரேஷாமநாம்நாநாத்||3.3.24||-
அஸ்தி தாண்டிநாஂ பைங்கிநாஂ ச ரஹஸ்யப்ராஹ்மணே புருஷவித்யா; தத்ர புருஷோ யஜ்ஞஃ கல்பிதஃ; ததீயமாயுஃ த்ரேதா விபஜ்ய ஸவநத்ரயஂ கல்பிதம்; அஷிஷிஷாதீநி ச தீக்ஷாதிபாவேந கல்பிதாநி; அந்யே ச தர்மாஸ்தத்ர ஸமதிகதா ஆஷீர்மந்த்ரப்ரயோகாதயஃ. தைத்திரீயகா அபி கஂசித் புருஷயஜ்ஞஂ கல்பயந்தி — ‘தஸ்யைவஂவிதுஷோ யஜ்ஞஸ்யாத்மா யஜமாநஃ ஷ்ரத்தா பத்நீ’ இத்யேதேநாநுவாகேந. தத்ர ஸஂஷயஃ — கிமிதரத்ர உக்தாஃ புருஷயஜ்ஞஸ்ய தர்மாஃ தைத்திரீயகேஷு உபஸஂஹர்தவ்யாஃ, கிஂ வா நோபஸஂஹர்தவ்யா இதி. புருஷயஜ்ஞத்வாவிஷேஷாத் உபஸஂஹாரப்ராப்தௌ, ஆசக்ஷ்மஹே — நோபஸஂஹர்தவ்யா இதி; கஸ்மாத்? தத்ரூபப்ரத்யபிஜ்ஞாநாபாவாத; ததாஹாசார்யஃ புருஷவித்யாயாமிவேதி — யதா ஏகேஷாஂ ஷாகிநாஂ தாண்டிநாஂ பைங்கிநாஂ ச புருஷவித்யாயாமாம்நாநம், நைவம் இதரேஷாஂ தைத்திரீயாணாமாம்நாநமஸ்தி; தேஷாஂ ஹி இதரவிலக்ஷணமேவ யஜ்ஞஸஂபாதநஂ தரிஷ்யதே, பத்நீயஜமாநவேதிவேதபர்ஹிர்யூபாஜ்யபஷ்வரித்விகாத்யநுக்ரமணாத். யதபி ஸவநஸஂபாதநம், ததபி இதரவிலக்ஷணமேவ — ‘யத்ப்ராதர்மத்யஂதிந்ாயஂ ச தாநி’ இதி. யதபி கிஂசித், மரணாவபரிதத்வாதிஸாமாந்யம், ததபி அல்பீயஸ்த்வாத் பூயஸா வைலக்ஷண்யேந அபிபூயமாநஂ ந ப்ரத்யபிஜ்ஞாபநக்ஷமம். ந ச தைத்திரீயகே புருஷஸ்ய யஜ்ஞத்வஂ ஷ்ரூயதே;’விதுஷஃ”யஜ்ஞஸ்ய’ இதி ஹி ந ச ஏதே ஸமாநாதிகரணே ஷஷ்ட்யௌ — வித்வாநேவ யோ யஜ்ஞஸ்தஸ்யேதி; ந ஹி புருஷஸ்ய முக்யஂ யஜ்ஞத்வமஸ்தி; வ்யதிகரணே து ஏதே ஷஷ்ட்யௌ — விதுஷோ யோ யஜ்ஞஸ்தஸ்யேதி; பவதி ஹி புருஷஸ்ய முக்யோ யஜ்ஞஸஂபந்தஃ; ஸத்யாஂ ச கதௌ, முக்ய ஏவார்த ஆஷ்ரயிதவ்யஃ, ந பாக்தஃ.’ஆத்மா யஜமாநஃ’ இதி ச யஜமாநத்வஂ புருஷஸ்ய நிர்ப்ருவந் வையதிகரண்யேநைவ அஸ்ய யஜ்ஞஸஂபந்தஂ தர்ஷயதி. அபி ச’தஸ்யைவஂவிதுஷஃ’ இதி ஸித்தவதநுவாதஷ்ருதௌ ஸத்யாம், புருஷஸ்ய யஜ்ஞபாவம் ஆத்மாதீநாஂ ச யஜமாநாதிபாவஂ ப்ரதிபித்ஸமாநஸ்ய வாக்யபேதஃ ஸ்யாத். அபி ச ஸஸஂந்யாஸாமாத்மவித்யாஂ புரஸ்தாதுபதிஷ்ய அநந்தரம்’தஸ்யைவஂவிதுஷஃ’ இத்யாத்யநுக்ரமணஂ பஷ்யந்தஃ — பூர்வஷேஷ ஏவ ஏஷ ஆம்நாயஃ, ந ஸ்வதந்த்ர இதி ப்ரதீமஃ; ததா ச ஏகமேவ பலமுபயோரப்யநுவாகயோருபலபாமஹே — ‘ப்ரஹ்மணோ மஹிமாநமாப்நோதி’ இதி; இதரேஷாஂ து அநந்யஷேஷஃ புருஷவித்யாம்நாயஃ; ஆயுரபிவரித்திபலோ ஹ்யஸௌ,’ப்ரஹ ஷோடஷஂ வர்ஷஷதஂ ஜீவதி ய ஏவஂ வேத’ இதி ஸமபிவ்யாஹாராத். தஸ்மாத் ஷாகாந்தராதீதாநாஂ புருஷவித்யாதர்மாணாமாஷீர்மந்த்ராதீநாமப்ராப்திஃ தைத்திரீயகே||
———————————————————-
வேதாத்யதிகரணம்||3.3.25||-வேதாத்யர்தபேதாத்||3.3.25||–
அஸ்த்யாதர்வணிகாநாமுபநிஷதாரம்பே மந்த்ரஸமாம்நாயஃ — ‘ஸர்வஂ ப்ரவித்ய ஹரிதயஂ ப்ரவித்ய தமநீஃ ப்ரவரிஜ்ய ஷிரோபிப்ரவரிஜ்ய த்ரிதா விபரிக்தஃ’ இத்யாதிஃ; தாண்டிநாம் — ‘தேவ ஸவிதஃ ப்ரஸுவ யஜ்ஞம்’ இத்யாதிஃ; ஷாட்யாயநிநாம் — ‘ஷ்வேதாஷ்வோ ஹரிதநீலோஸி’ இத்யாதிஃ; கடாநாஂ தைத்திரீயாணாஂ ச — ‘ஷஂ நோ மித்ரஃ ஷஂ வருணஃ’ இத்யாதிஃ; வாஜஸநேயிநாஂ து உபநிஷதாரம்பே ப்ரவர்க்யப்ராஹ்மணஂ பட்யதே — ‘தேவா ஹ வை ஸத்ரஂ நிஷேதுஃ’ இத்யாதி; கௌஷீதகிநாமபி அக்நிஷ்டோமப்ராஹ்மணம் — ‘ப்ரஹ்ம வா அக்நிஷ்டோமோ ப்ரஹ்மைவ ததஹர்ப்ரஹ்மணைவ தே ப்ரஹ்மோபயந்தி தேமரிதத்வமாப்நுவந்தி ய ஏததஹருபயந்தி’ இதி. கிமிமே ஸர்வே ப்ரவித்யாதயோ மந்த்ராஃ ப்ரவர்க்யாதீநி ச கர்மாணி வித்யாஸு உபஸஂஹ்ரியேரந், கிஂ வா ந உபஸஂஹ்ரியேரந் — இதி மீமாஂஸாமஹே. கிஂ தாவத் நஃ ப்ரதிபாதி? உபஸஂஹார ஏவ ஏஷாஂ வித்யாஸ்விதி; குதஃ? வித்யாப்ரதாநாநாமுபநிஷத்க்ரந்தாநாஂ ஸமீபே பாடாத். நநு ஏஷாஂ வித்யார்ததயா விதாநஂ நோபலபாமஹே — பாடம், அநுபலபமாநா அபி து அநுமாஸ்யாமஹே, ஸஂநிதிஸாமர்த்யாத்; ந ஹி ஸஂநிதேஃ அர்தவத்த்வே ஸஂபவதி, அகஸ்மாதஸாவநாஷ்ரயிதுஂ யுக்தஃ. நநு நைஷாஂ மந்த்ராணாஂ வித்யாவிஷயஂ கிஂசித்ஸாமர்த்யஂ பஷ்யாமஃ; கதஂ ச ப்ரவர்க்யாதீநி கர்மாணி அந்யார்தத்வேநைவ விநியுக்தாநி ஸந்தி வித்யார்தத்வேநாபி ப்ரதிபத்யேமஹீதி — நைஷ தோஷஃ; ஸாமர்த்யஂ தாவத் மந்த்ராணாஂ வித்யாவிஷயமபி கிஂசித் ஷக்யஂ கல்பயிதும், ஹரிதயாதிஸஂகீர்தநாத்; ஹரிதயாதீநி ஹி ப்ராயேண உபாஸநேஷு ஆயதநாதிபாவேநோபதிஷ்டாநி; தத்த்வாரேண ச’ஹரிதயஂ ப்ரவித்ய’ இத்யேவஂஜாதீயகாநாஂ மந்த்ராணாம் உபபந்நமுபாஸநாங்கத்வம்; தரிஷ்டஷ்ச உபாஸநேஷ்வபி மந்த்ரவிநியோகஃ — ‘பூஃ ப்ரபத்யேமுநாமுநாமுநா’ இத்யேவமாதிஃ; ததா ப்ரவர்க்யாதீநாஂ கர்மணாம் அந்யத்ராபி விநியுக்தாநாஂ ஸதாம் அவிருத்தோ வித்யாஸு விநியோகஃ — வாஜபேய இவ பரிஹஸ்பதிஸவஸ்ய — இத்யேவஂ ப்ராப்தே —
ப்ரூமஃ — நைஷாமுபஸஂஹாரோ வித்யாஸ்விதி; கஸ்மாத்? வேதாத்யர்தபேதாத் — ‘ஹரிதயஂ ப்ரவித்ய’ இத்யேவஂஜாதீயகாநாஂ ஹி மந்த்ராணாஂ யேர்தா ஹரிதயவேதாதயஃ, பிந்நாஃ அநபிஸஂபத்தாஃ தே உபநிஷதுதிதாபிர்வித்யாபிஃ; ந தேஷாஂ தாபிஃ ஸஂகந்துஂ ஸாமர்த்யமஸ்தி. நநு ஹரிதயஸ்ய உபாஸநேஷ்வப்யுபயோகாத் தத்த்வாரக உபாஸநாஸஂபந்த உபந்யஸ்தஃ — நேத்யுச்யதே; ஹரிதயமாத்ரஸஂகீர்தநஸ்ய ஹி ஏவமுபயோகஃ கதஂசிதுத்ப்ரேக்ஷ்யேத; ந ச ஹரிதயமாத்ரமத்ர மந்த்ரார்தஃ;’ஹரிதயஂ ப்ரவித்ய தமநீஃ ப்ரவரிஜ்ய’ இத்யேவஂஜாதீயகோ ஹி ந ஸகலோ மந்த்ரார்தோ வித்யாபிரபிஸஂபத்யதே; அபிசாரவிஷயோ ஹ்யேஷோர்தஃ; தஸ்மாதாபிசாரிகேண கர்மணா’ஸர்வஂ ப்ரவித்ய’ இத்யேதஸ்ய மந்த்ரஸ்யாபிஸஂபந்தஃ; ததா’தேவ ஸவிதஃ ப்ரஸுவ யஜ்ஞம்’ இத்யஸ்ய யஜ்ஞப்ரஸவலிங்கத்வாத் யஜ்ஞேந கர்மணா அபிஸஂபந்தஃ; தத்விஷேஷஸஂபந்தஸ்து ப்ரமாணாந்தராதநுஸர்தவ்யஃ; ஏவமந்யேஷாமபி மந்த்ராணாம் — கேஷாஂசித் லிங்கேந, கேஷாஂசித்வசநேந, கேஷாஂசித்ப்ரமாணாந்தரேணேத்யேவம் — அர்தாந்தரேஷு விநியுக்தாநாம், ரஹஸ்யபடிதாநாமபி ஸதாம், ந ஸஂநிதிமாத்ரேண வித்யாஷேஷத்வோபபத்திஃ; துர்பலோ ஹி ஸஂநிதிஃ ஷ்ருத்யாதிப்ய இத்யுக்தஂ ப்ரதமே தந்த்ரே — ‘ஷ்ருதிலிங்கவாக்யப்ரகரணஸ்தாநஸமாக்யாநாஂ ஸமவாயே பாரதௌர்பல்யமர்தவிப்ரகர்ஷாத்’ இத்யத்ர. ததா கர்மணாமபி ப்ரவர்க்யாதீநாமந்யத்ர விநியுக்தாநாஂ ந வித்யாஷேஷத்வோபபத்திஃ; ந ஹ்யேஷாஂ வித்யாபிஃ ஸஹ ஐகார்த்யஂ கிஂசிதஸ்தி; வாஜபேயே து பரிஹஸ்பதிஸவஸ்ய ஸ்பஷ்டஂ விநியோகாந்தரம் — ‘வாஜபேயேநேஷ்ட்வா பரிஹஸ்பதிஸவேந யஜேத’ இதி; அபி ச ஏகோயஂ ப்ரவர்க்யஃ ஸகரிதுத்பந்நோ பலீயஸா ப்ரமாணேந அந்யத்ர விநியுக்தஃ ந துர்பலேந ப்ரமாணேந அந்யத்ராபி விநியோகமர்ஹதி; அகரிஹ்யமாணவிஷேஷத்வே ஹி ப்ரமாணயோஃ ஏவஂ ஸ்யாத்; ந து பலவதபலவதோஃ ப்ரமாணயோரகரிஹ்யமாணவிஷேஷதா ஸஂபவதி, பலவதபலவத்த்வவிஷேஷாதேவ. தஸ்மாத் ஏவஂஜாதீயகாநாஂ மந்த்ராணாஂ கர்மணாஂ வா ந ஸஂநிதிபாடமாத்ரேண வித்யாஷேஷத்வமாஷங்கிதவ்யம்; அரண்யாநுவசநாதிதர்மஸாமாந்யாத்து ஸஂநிதிபாட இதி ஸஂதோஷ்டவ்யம்||
——————————————-
ஹாந்யதிகரணம்||3.3.26||–ஹாநௌ தூபாயநஷப்தஷேஷத்வாத்குஷாச்சந்தஸ்துத்யுபகாநவத்ததுக்தம்||3.3.26||–
அஸ்தி தாண்டிநாஂ ஷ்ருதிஃ — ‘அஷ்வ இவ ரோமாணி விதூய பாபஂ சந்த்ர இவ ராஹோர்முகாத்ப்ரமுச்ய தூத்வா ஷரீரமகரிதஂ கரிதாத்மா ப்ரஹ்மலோகமபிஸஂபவாமி’ இதி; ததா ஆதர்வணிகாநாம் — ‘ததா வித்வாந்நாமரூபாத்விமுக்தஃ பராத்பரஂ புருஷமுபைதி திவ்யம்’ இதி; ததா ஷாட்யாயநிநஃ படந்தி — ‘தஸ்ய புத்ரா தாயமுபயந்தி ஸுஹரிதஃ ஸாதுகரித்யாஂ த்விஷந்தஃ பாபகரித்யாம்’ இதி; ததைவ கௌஷீதகிநஃ — ‘தத்ஸுகரிததுஷ்கரிதே விதூநுதே தஸ்ய ப்ரியா ஜ்ஞாதயஃ ஸுகரிதமுபயந்த்யப்ரியா துஷ்கரிதம்’ இதி. ததிஹ க்வசித் ஸுகரிததுஷ்கரிதயோர்ஹாநஂ ஷ்ரூயதே; க்வசித்தயோரேவ விபாகேந ப்ரியைரப்ரியைஷ்சோபாயநம்; க்வசித்து உபயமபி ஹாநமுபாயநஂ ச; தத்யத்ரோபயஂ ஷ்ரூயதே தத்ர தாவத் ந கிஂசித்வக்தவ்யமஸ்தி; யத்ராப்யுபாயநமேவ ஷ்ரூயதே, ந ஹாநம், தத்ராப்யர்தாதேவ ஹாநஂ ஸஂநிபததி, அந்யைராத்மீயயோஃ ஸுகரிததுஷ்கரிதயோருபேயமாநயோஃ ஆவஷ்யகத்வாத்தத்தாநஸ்ய; யத்ர து ஹாநமேவ ஷ்ரூயதே,
நோபாயநம் — தத்ரோபாயநஂ ஸஂநிபதேத்வா, ந வேதி விசிகித்ஸாயாம் — அஷ்ரவணாதஸஂநிபாதஃ, வித்யாந்தரகோசரத்வாச்ச ஷாகாந்தரீயஸ்ய ஷ்ரவணஸ்ய. அபி ச ஆத்மகர்தரிகஂ ஸுகரிததுஷ்கரிதயோர்ஹாநம்; பரகர்தரிகஂ து உபாயநம்; தயோரஸத்யாவஷ்யகபாவே, கதஂ ஹாநேநோபாயநமாக்ஷிப்யேத? தஸ்மாதஸஂநிபாதோ ஹாநாவுபாயநஸ்யேதி||
அஸ்யாஂ ப்ராப்தௌ படதி — ஹாநாவிதி. ஹாநௌ து ஏதஸ்யாஂ கேவலாயாமபி ஷ்ரூயமாணாயாம் உபாயநஂ ஸஂநிபதிதுமர்ஹதி; தச்சேஷத்வாத் — ஹாநஷப்தஷேஷோ ஹி உபாயநஷப்தஃ ஸமதிகதஃ கௌஷீதகிரஹஸ்யே; தஸ்மாதந்யத்ர கேவலஹாநஷ்ரவணேப்யுபாயநாநுவரித்திஃ. யதுக்தம் — அஷ்ரவணாத் வித்யாந்தரகோசரத்வாத் அநாவஷ்யகத்வாச்ச அஸஂநிபாத இதி, ததுச்யதே — பவேதேஷா வ்யவஸ்தோக்திஃ, யத்யநுஷ்டேயஂ கிஂசிதந்யத்ர ஷ்ருதம் அந்யத்ர நிநீஷ்யேத; ந த்விஹ ஹாநமுபாயநஂ வா அநுஷ்டேயத்வேந ஸஂகீர்த்யதே; வித்யாஸ்துத்யர்தஂ து அநயோஃ ஸஂகீர்தநம் — இத்தஂ மஹாபாகா வித்யா, யத்ஸாமர்த்யாதஸ்ய விதுஷஃ ஸுகரிததுஷ்கரிதே ஸஂஸாரகாரணபூதே விதூயேதே, தே ச அஸ்ய ஸுஹரித்துர்ஹரித்ஸு நிவிஷேதே இதி; ஸ்துத்யர்தே ச அஸ்மிந்ஸஂகீர்தநே, ஹாநாநந்தரபாவித்வேநோபாயநஸ்ய, க்வசிச்ச்ருதத்வாத் அந்யத்ராபி ஹாநஷ்ருதாவுபாயநாநுவரித்திஂ மந்யதே — ஸ்துதிப்ரகர்ஷலாபாய; ப்ரஸித்தா ச அர்தவாதாந்தராபேக்ஷா அர்தவாதாந்தரப்ரவரித்திஃ — ‘ஏகவிஂஷோ வா இதோஸாவாதித்யஃ’ இத்யேவமாதிஷு; கதஂ ஹி இஹ ஏகவிஂஷதா ஆதித்யஸ்யாபிதீயேத, அநபேக்ஷ்யமாணேர்தவாதாந்தரே — ‘த்வாதஷ மாஸாஃ பஞ்சர்தவஸ்த்ரய இமே லோகா அஸாவாதித்ய ஏகவிஂஷஃ’ இத்யஸ்மிந்? ததா’த்ரிஷ்டுபௌ பவதஃ ஸேந்த்ரியத்வாய’ இத்யேவமாதிவாதேஷு’இந்த்ரியஂ வை த்ரிஷ்டுப்’ இத்யேவமாத்யர்தவாதாந்தராபேக்ஷா தரிஷ்யதே. வித்யாஸ்துத்யர்தத்வாச்ச அஸ்யோபாயநவாதஸ்ய, கதமந்யதீயே ஸுகரிததுஷ்கரிதே அந்யைருபேயேதே இதி நாதீவாபிநிவேஷ்டவ்யம். உபாயநஷப்தஷேஷத்வாதிதி ச ஷப்தஷப்தஂ ஸமுச்சாரயந் ஸ்துத்யர்தாமேவ ஹாநாவுபாயநாநுவரித்திஂ ஸூசயதி; குணோபஸஂஹாரவிவக்ஷாயாஂ ஹி உபாயநார்தஸ்யைவ ஹாநாவநுவரித்திஂ ப்ரூயாத். தஸ்மாத் குணோபஸஂஹாரவிசாரப்ரஸங்கேந ஸ்துத்யுபஸஂஹாரப்ரதர்ஷநார்தமிதஂ ஸூத்ரம். குஷாச்சந்தஸ்துத்யுபகாநவதிதி உபமோபாதாநம்; தத்யதா — பால்லவிநாம்’குஷா வாநஸ்பத்யாஃ ஸ்ததா மா பாத’ இத்யேதஸ்மிந்நிகமே குஷாநாமவிஷேஷேண வநஸ்பதியோநித்வஷ்ரவணே, ஷாட்யாயநிநாம்’ஔதும்பராஃ’ இதி விஷேஷவசநாத் ஔதும்பர்யஃ குஷா ஆஷ்ரீயந்தே; யதா ச க்வசித் தேவாஸுரச்சந்தஸாமவிஷேஷேண பௌர்வாபர்யப்ரஸங்கே, தேவச்சந்தாஂஸி பூர்வாணீதி பைங்க்யாம்நாநாத்ப்ரதீயதே; யதா ச ஷோடஷிஸ்தோத்ரே கேஷாஂசித்காலாவிஷேஷப்ராப்தௌ,’ஸமயாத்யுஷிதே ஸூர்யே’ இத்யார்சஷ்ருதேஃ காலவிஷேஷப்ரதிபத்திஃ; யதைவ ச அவிஷேஷேணோபகாநஂ கேசித்ஸமாமநந்தி விஷேஷேண பால்லவிநஃ — யதா ஏதேஷு குஷாதிஷு ஷ்ருத்யந்தரகதவிஷேஷாந்வயஃ, ஏவஂ ஹாநாவப்யுபாயநாந்வய இத்யர்தஃ. ஷ்ருத்யந்தரகரிதஂ ஹி விஷேஷஂ ஷ்ருத்யந்தரேநப்யுபகச்சதஃ ஸர்வத்ரைவ விகல்பஃ ஸ்யாத்; ஸ ச அந்யாய்யஃ ஸத்யாஂ கதௌ; ததுக்தஂ த்வாதஷலக்ஷண்யாம் — ‘அபி து வாக்யஷேஷத்வாதிதரபர்யுதாஸஃ ஸ்யாத்ப்ரதிஷேதே விகல்பஃ ஸ்யாத்’ இதி||
அதவா ஏதாஸ்வேவ விதூநநஷ்ருதிஷு ஏதேந ஸூத்ரேண ஏதச்சிந்தயிதவ்யம் — கிமநேந விதூநநவசநேந ஸுகரிததுஷ்கரிதயோர்ஹாநமபிதீயதே, கிஂ வா அர்தாந்தரமிதி. தத்ர ச ஏவஂ ப்ராபயிதவ்யம் — ந ஹாநஂ விதூநநமபிதீயதே,’தூஞ்கம்பநே’ இதி ஸ்மரணாத்,’தோதூயந்தே த்வஜாக்ராணி’ இதி ச வாயுநா சால்யமாநேஷு த்வஜாக்ரேஷு ப்ரயோகதர்ஷநாத்; தஸ்மாத் சாலநஂ விதூநநமபிதீயதே; சாலநஂ து ஸுகரிததுஷ்கரிதயோஃ கஂசித்காலஂ பலப்ரதிபந்தநாத் — இத்யேவஂ ப்ராபய்ய, ப்ரதிவக்தவ்யம் — ஹாநாவேவ ஏஷ விதூநநஷப்தோ வர்திதுமர்ஹதி, உபாயநஷப்தஷேஷத்வாத்; ந ஹி பரபரிக்ரஹபூதயோஃ ஸுகரிததுஷ்கரிதயோஃ அப்ரஹீணயோஃ பரைருபாயநஂ ஸஂபவதி; யத்யபி இதஂ பரகீயயோஃ ஸுகரிததுஷ்கரிதயோஃ பரைருபாயநஂ ந ஆஞ்ஜஸஂ ஸஂபாவ்யதே, ததாபி தத்ஸஂகீர்தநாத்தாவத் ததாநுகுண்யேந ஹாநமேவ விதூநநஂ நாமேதி நிர்ணேதுஂ ஷக்யதே. க்வசிதபி ச இதஂ விதூநநஸஂநிதாவுபாயநஂ ஷ்ரூயமாணஂ குஷாச்சந்தஸ்துத்யுபகாநவத் விதூநநஷ்ருத்யா ஸர்வத்ராபேக்ஷ்யமாணஂ ஸார்வத்ரிகஂ நிர்ணயகாரணஂ ஸஂபத்யதே. ந ச சாலநஂ த்வஜாக்ரவத் ஸுகரிததுஷ்கரிதயோர்முக்யஂ ஸஂபவதி, அத்ரவ்யத்வாத். அஷ்வஷ்ச ரோமாணி விதூந்வாநஃ த்யஜந் ரஜஃ ஸஹைவ தேந ரோமாண்யபி ஜீர்ணாநி ஷாதயதி — ‘அஷ்வ இவ ரோமாணி விதூய பாபம்’ இதி ச ப்ராஹ்மணம்; அநேகார்தத்வாப்யுபகமாச்ச தாதூநாஂ ந ஸ்மரணவிரோதஃ. ததுக்தமிதி வ்யாக்யாதம்||
————————————————————–
ஸாஂபராயாதிகரணம்||3.3.27||–ஸாம்பராயே தர்தவ்யாபாவாத்ததா ஹ்யந்யே||3.3.27||–
தேவயாநேந பதா பர்யங்கஸ்தஂ ப்ரஹ்ம அபிப்ரஸ்திதஸ்ய வ்யத்வநி ஸுகரிததுஷ்கரிதயோர்வியோகஂ கௌஷீதகிநஃ பர்யங்கவித்யாயாமாமநந்தி — ‘ஸ ஏதஂ தேவயாநஂ பந்தாநமாஸாத்யாக்நிலோகமாகச்சதி’ இத்யுபக்ரம்ய,’ஸ ஆகச்சதி விரஜாஂ நதீஂ தாஂ மநஸைவாத்யேதி தத்ஸுகரிததுஷ்கரிதே விதூநுதே’ இதி. தத் கிஂ யதாஷ்ருதஂ வ்யத்வந்யேவ வியோகவசநஂ ப்ரதிபத்தவ்யம், ஆஹோஸ்வித் ஆதாவேவ தேஹாதபஸர்பணே — இதி விசாரணாயாம், ஷ்ருதிப்ராமாண்யாத் யதாஷ்ருதி
ப்ரதிபத்திப்ரஸக்தௌ, படதி — ஸாஂபராய இதி. ஸாஂபராயே கமந ஏவ தேஹாதபஸர்பணே, இதஂ வித்யாஸாமர்த்யாத்ஸுகரிததுஷ்கரிதஹாநஂ பவதி — இதி ப்ரதிஜாநீதே; ஹேதுஂ ச ஆசஷ்டே — தர்தவ்யாபாவாதிதி; ந ஹி விதுஷஃ ஸஂபரேதஸ்ய வித்யயா ப்ரஹ்ம ஸஂப்ரேப்ஸதஃ அந்தராலே ஸுகரிததுஷ்கரிதாப்யாஂ கிஂசித்ப்ராப்தவ்யமஸ்தி, யதர்தஂ கதிசித்க்ஷணாநக்ஷீணே தே கல்பேயாதாம். வித்யாவிருத்தபலத்வாச்ச வித்யாஸாமர்த்யேந தயோஃ க்ஷயஃ; ஸ ச யதைவ வித்யா பலாபிமுகீ ததைவ பவிதுமர்ஹதி. தஸ்மாத் ப்ராகேவ ஸந் அயஂ ஸுகரிததுஷ்கரிதக்ஷயஃ பஷ்சாத்பட்யதே. ததா ஹி அந்யேபி ஷாகிநஃ தாண்டிநஃ ஷாட்யாயநிநஷ்ச ப்ராகவஸ்தாயாமேவ ஸுகரிததுஷ்கரிதஹாநமாமநந்தி — ‘அஷ்வ இவ ரோமாணி விதூய பாபம்’ இதி,’தஸ்ய புத்ரா தாயமுபயந்தி ஸுஹரிதஃ ஸாதுகரித்யாஂ த்விஷந்தஃ பாபகரித்யாம்’ இதி ச||
————————————————————-
சந்தத உபயாவிரோதாத்||3.3.28||
யதி ச தேஹாதபஸரிப்தஸ்ய தேவயாநேந பதா ப்ரஸ்திதஸ்ய அர்தபதே ஸுகரிததுஷ்கரிதக்ஷயோப்யுபகம்யேத, ததஃ பதிதே தேஹே யமநியமவித்யாப்யாஸாத்மகஸ்ய ஸுகரிததுஷ்கரிதக்ஷயஹேதோஃ புருஷயத்நஸ்ய இச்சாதோநுஷ்டாநாநுபபத்தேஃ அநுபபத்திரேவ தத்தேதுகஸ்ய ஸுகரிததுஷ்கரிதக்ஷயஸ்ய ஸ்யாத்; தஸ்மாத் பூர்வமேவ ஸாதகாவஸ்தாயாஂ சந்ததோநுஷ்டாநஂ தஸ்ய ஸ்யாத், தத்பூர்வகஂ ச ஸுகரிததுஷ்கரிதஹாநம் — இதி த்ரஷ்டவ்யம்; ஏவஂ நிமித்தநைமித்திகயோருபபத்திஃ தாண்டிஷாட்யாயநிஷ்ருத்யோஷ்ச ஸஂகதிரிதி||
—————————————————————–
கதேரர்தவத்த்வாதிகரணம்||3.3.29||–கதேரர்தவத்த்வமுபயதாந்யதா ஹி விரோதஃ||3.3.29||–
க்வசித் புண்யபாபாஹாநஸஂநிதௌ தேவயாநஃ பந்தாஃ ஷ்ரூயதே, க்வசிந்ந; தத்ர ஸஂஷயஃ — கிஂ ஹாநாவவிஷேஷேணைவ தேவயாநஃ பந்தாஃ ஸஂநிபதேத், உத விபாகேந க்வசித்ஸஂநிபதேத் க்வசிந்நேதி. யதா தாவத் ஹாநாவவிஷேஷேணைவ உபாயநாநுவரித்திருக்தா ஏவஂ தேவயாநாநுவரித்திரபி பவிதுமர்ஹதீத்யஸ்யாஂ ப்ராப்தௌ, ஆசக்ஷ்மஹே — கதேஃ தேவயாநஸ்ய பதஃ, அர்தவத்த்வம், உபயதா விபாகேந பவிதுமர்ஹதி — க்வசிதர்தவதீ கதிஃ க்வசிந்நேதி; ந அவிஷேஷேண. அந்யதா ஹி அவிஷேஷேணைவ ஏதஸ்யாஂ கதாவங்கீக்ரியமாணாயாஂ விரோதஃ ஸ்யாத் — ‘புண்யபாபே விதூய நிரஞ்ஜநஃ பரமஂ ஸாம்யமுபைதி’ இத்யஸ்யாஂ ஷ்ருதௌ தேஷாந்தரப்ராபணீ கதிர்விருத்யேத; கதஂ ஹி நிரஞ்ஜநோகந்தா தேஷாந்தரஂ கச்சேத்; கந்தவ்யஂ ச பரமஂ ஸாம்யஂ ந தேஷாந்தரப்ராப்த்யாயத்தம் — இத்யாநர்தக்யமேவாத்ர கதேர்மந்யாமஹே||
————————————————————–
உபபந்நஸ்தல்லக்ஷணார்தோபலப்தேர்லோகவத்||3.3.30||
உபபந்நஷ்சாயம் உபயதாபாவஃ — க்வசிதர்தவதீ கதிஃ க்வசிந்நேதி; தல்லக்ஷணார்தோபலப்தேஃ — கதிகாரணபூதோர்தஃ பர்யங்கவித்யாதிஷு ஸகுணேஷு உபாஸநேஷு உபலப்யதே; தத்ர ஹி பர்யங்காரோஹணம், பர்யங்கஸ்தேந ப்ரஹ்மணா ஸஹ ஸஂவதநம், விஷிஷ்டகந்தாதிப்ராப்திஷ்ச — இத்யேவமாதி பஹுதேஷாந்தரப்ராப்த்யாயத்தஂ பலஂ ஷ்ரூயதே; தத்ர அர்தவதீ கதிஃ; ந து ஸம்யக்தர்ஷநே தல்லக்ஷணார்தோபலப்திரஸ்தி; ந ஹி ஆத்மைகத்வதர்ஷிநாமாப்தகாமாநாம் இஹைவ தக்தாஷேஷக்லேஷபீஜாநாம் ஆரப்தபோககர்மாஷயக்ஷபணவ்யதிரேகேண அபேக்ஷிதவ்யஂ கிஂசிதஸ்தி; தத்ர அநர்திகா கதிஃ. லோகவச்ச ஏஷ விபாகோ த்ரஷ்டவ்யஃ — யதா லோகே க்ராமப்ராப்தௌ தேஷாந்தரப்ராபணஃ பந்தா அபேக்ஷ்யதே, ந ஆரோக்யப்ராப்தௌ, ஏவமிஹாபீதி. பூயஷ்ச ஏநஂ விபாகஂ சதுர்தாத்யாயே நிபுணதரமுபபாதயிஷ்யாமஃ||
———————————————————–
அநியமாதிகரணம்||3.3.31||–அநியமஃ ஸர்வாஸாமவிரோதஃ ஷப்தாநுமாநாப்யாம்||3.3.31||–
ஸகுணாஸு வித்யாஸு கதிரர்தவதீ, ந நிர்குணாயாஂ பரமாத்மவித்யாயாம் — இத்யுக்தம்; ஸகுணாஸ்வபி வித்யாஸு காஸுசித்கதிஃ ஷ்ரூயதே — யதா பர்யங்கவித்யாயாம் உபகோஸலவித்யாயாஂ பஞ்சாக்நிவித்யாயாஂ தஹரவித்யாயாமிதி; ந அந்யாஸு — யதா மதுவித்யாயாஂ ஷாண்டில்யவித்யாயாஂ ஷோடஷகலவித்யாயாஂ வைஷ்வாநரவித்யாயாமிதி. தத்ர ஸஂஷயஃ — கிஂ யாஸ்வேஷா கதிஃ ஷ்ரூயதே, தாஸ்வேவ நியம்யேத; உத அநியமேந ஸர்வாபிரேவ ஏவஂஜாதீயகாபிர்வித்யாபிரபிஸஂபத்யேதேதி. கிஂ தாவத்ப்ராப்தம்? நியம இதி; யத்ரைவ ஷ்ரூயதே, தத்ரைவ பவிதுமர்ஹதி, ப்ரகரணஸ்ய நியாமகத்வாத்; யத்யந்யத்ர அஷ்ரூயமாணாபி கதிஃ வித்யாந்தரஂ கச்சேத், ஷ்ருத்யாதீநாஂ ப்ராமாண்யஂ ஹீயேத, ஸர்வஸ்ய ஸர்வார்தத்வப்ரஸங்காத். அபி ச அர்சிராதிகா ஏகைவ கதிஃ உபகோஸலவித்யாயாஂ பஞ்சாக்நிவித்யாயாஂ ச துல்யவத்பட்யதே; தத் ஸர்வார்தத்வேநர்தகஂ புநர்வசநஂ ஸ்யாத். தஸ்மாந்நியம இத்யேவஂ ப்ராப்தே —
படதி — அநியம இதி. ஸர்வாஸாமேவ அப்யுதயப்ராப்திபலாநாஂ ஸகுணாநாஂ வித்யாநாம் அவிஷேஷேண ஏஷா தேவயாநாக்யா கதிர்பவிதுமர்ஹதி. நநு அநியமாப்யுபகமே ப்ரகரணவிரோத உக்தஃ — நைஷோஸ்தி விரோதஃ; ஷப்தாநுமாநாப்யாஂ ஷ்ருதிஸ்மரிதிப்யாமித்யர்தஃ; ததா ஹி ஷ்ருதிஃ — ‘தத்ய இத்தஂ விதுஃ’ இதி பஞ்சாக்நிவித்யாவதாஂ தேவயாநஂ பந்தாநமவதாரயந்தீ’யே சேமேரண்யே ஷ்ரத்தா தப இத்யுபாஸதே’ இதி வித்யாந்தரஷீலிநாமபி பஞ்சாக்நிவித்யாவித்பிஃ ஸமாநமார்கதாஂ கமயதி. கதஂ புநரவகம்யதே — வித்யாந்தரஷீலிநாமியஂ கதிரிதி? நநு ஷ்ரத்தாதபஃபராயணாநாமேவ ஸ்யாத், தந்மாத்ரஷ்ரவணாத் — நைஷ தோஷஃ; ந ஹி கேவலாப்யாஂ ஷ்ரத்தாதபோப்யாம் அந்தரேண வித்யாபலம் ஏஷா கதிர்லப்யதே — ‘வித்யயா ததாரோஹந்தி யத்ர காமாஃ பராகதாஃ. ந தத்ர தக்ஷிணா யந்தி நாவித்வாஂஸஸ்தபஸ்விநஃ’ இதி ஷ்ருத்யந்தராத்; தஸ்மாத் இஹ ஷ்ரத்தாதபோப்யாஂ வித்யாந்தரோபலக்ஷணம். வாஜஸநேயிநஸ்து பஞ்சாக்நிவித்யாதிகாரேதீயதே — ‘ய ஏவமேதத்விதுர்யே சாமீ அரண்யே ஷ்ரத்தாஂ ஸத்யமுபாஸதே’ இதி; தத்ர ஷ்ரத்தாலவோ யே ஸத்யஂ ப்ரஹ்மோபாஸதே இதி வ்யாக்யேயம், ஸத்யஷப்தஸ்ய ப்ரஹ்மணி அஸகரித்ப்ரயுக்தத்வாத். பஞ்சாக்நிவித்யாவிதாஂ ச இத்தஂவித்தயைவ உபாத்தத்வாத், வித்யாந்தரபராயணாநாமேவ ஏததுபாதாநஂ ந்யாய்யம்.’அத ய ஏதௌ பந்தாநௌ ந விதுஸ்தே கீடாஃ பதங்கா யதிதஂ தந்தஷூகம்’ இதி ச மார்கத்வயப்ரஷ்டாநாஂ கஷ்டாமதோகதிஂ கமயந்தீ ஷ்ருதிஃ தேவயாநபிதரியாணயோரேவ ஏநாந் அந்தர்பாவயதி. தத்ராபி வித்யாவிஷேஷாதேஷாஂ தேவயாநப்ரதிபத்திஃ. ஸ்மரிதிரபி — ‘ஷுக்லகரிஷ்ணே கதீ ஹ்யேதே ஜகதஃ ஷாஷ்வதே மதே. ஏகயா யாத்யநாவரித்திமந்யயாவர்ததே புநஃ’ இதி. யத்புநஃ தேவயாநஸ்ய பதோ த்விராம்நாநம் உபகோஸலவித்யாயாஂ பஞ்சாக்நிவித்யாயாஂ ச, தத் உபயத்ராபி அநுசிந்தநார்தம். தஸ்மாதநியமஃ||
—————————————————-
யாவததிகாராதிகரணம்||3.3.32||–யாவததிகாரமவஸ்திதிராதிகாரிகாணாம்||3.3.32||
விதுஷோ வர்தமாநதேஹபாதாநந்தரஂ தேஹாந்தரமுத்பத்யதே, ந வா — இதி சிந்த்யதே. நநு வித்யாயாஃ ஸாதநபூதாயாஃ ஸஂபத்தௌ கைவல்யநிர்வரித்திஃ ஸ்யாத், ந வேதி நேயஂ சிந்தா உபபத்யதே; ந ஹி பாகஸாதநஸஂபத்தௌ, ஓதநோ பவேத், ந வேதி சிந்தா ஸஂபவதி; நாபி புஞ்ஜாநஃ தரிப்யேத், ந வேதி சிந்த்யதே — உபபந்நா து இயஂ சிந்தா, ப்ரஹ்மவிதாமபி கேஷாஂசித் இதிஹாஸபுராணயோர்தேஹாந்தரோத்பத்திதர்ஷநாத்; ததா ஹி — அபாந்தரதமா நாம வேதாசார்யஃ புராணர்ஷிஃ விஷ்ணுநியோகாத் கலித்வாபரயோஃ ஸஂதௌ கரிஷ்ணத்வைபாயநஃ ஸஂபபூவேதி ஸ்மரந்தி; வஸிஷ்டஷ்ச ப்ரஹ்மணோ மாநஸஃ புத்ரஃ ஸந் நிமிஷாபாதபகதபூர்வதேஹஃ புநர்ப்ரஹ்மாதேஷாந்மித்ராவருணாப்யாஂ ஸஂபபூவேதி; பரிக்வாதீநாமபி ப்ரஹ்மண ஏவ மாநஸபுத்ராணாஂ வாருணே யஜ்ஞே புநருத்பத்திஃ ஸ்மர்யதே; ஸநத்குமாரோபி ப்ரஹ்மண ஏவ மாநஸஃ புத்ரஃ ஸ்வயஂ ருத்ராய வரப்ரதாநாத் ஸ்கந்தத்வேந ப்ராதுர்பபூவ; ஏவமேவ தக்ஷநாரதப்ரபரிதீநாஂ பூயஸீ தேஹாந்தரோத்பத்திஃ கத்யதே தேந தேந நிமித்தேந ஸ்மரிதௌ. ஷ்ருதாவபி மந்த்ரார்தவாதயோஃ ப்ராயேணோபலக்ஷ்யதே. தே ச கேசித் பதிதே பூர்வதேஹே தேஹாந்தரமாதததே, கேசித்து ஸ்தித ஏவ தஸ்மிந் யோகைஷ்வர்யவஷாத் அநேகதேஹாதாநந்யாயேந. ஸர்வே ச ஏதே ஸமதிகதஸகலவேதார்தாஃ ஸ்மர்யந்தே. தத் ஏதேஷாஂ தேஹாந்தரோத்பத்திதர்ஷநாத் ப்ராப்தஂ ப்ரஹ்மவித்யாயாஃ பாக்ஷிகஂ மோக்ஷஹேதுத்வம், அஹேதுத்வஂ வேதி||
அத உத்தரமுச்யதே — ந, தேஷாம் அபாந்தரதமஃப்ரபரிதீநாஂ வேதப்ரவர்தநாதிஷு லோகஸ்திதிஹேதுஷ்வதிகாரேஷு நியுக்தாநாம் அதிகாரதந்த்ரத்வாத்ஸ்திதேஃ. யதாஸௌ பகவாந்ஸவிதா ஸஹஸ்ரயுகபர்யந்தஂ ஜகதோதிகாரஂ சரித்வா ததவஸாநே உதயாஸ்தமயவர்ஜிதஂ கைவல்யமநுபவதி — ‘அத தத ஊர்த்வ உதேத்ய நைவோதேதா நாஸ்தமேதைகல ஏவ மத்யே ஸ்தாதா’ இதி ஷ்ருதேஃ; யதா ச வர்தமாநா ப்ரஹ்மவிதஃ ஆரப்தபோகக்ஷயே கைவல்யமநுபவந்தி — ‘தஸ்ய தாவதேவ சிரஂ யாவந்ந விமோக்ஷ்யேத ஸஂபத்ஸ்யே’ இதி ஷ்ருதேஃ — ஏவம் அபாந்தரதமஃப்ரபரிதயோபீஷ்வராஃ பரமேஷ்வரேண தேஷு தேஷ்வதிகாரேஷு நியுக்தாஃ ஸந்தஃ ஸத்யபி ஸம்யக்தர்ஷநே கைவல்யஹேதௌ அக்ஷீணகர்மாணோ யாவததிகாரமவதிஷ்டந்தே, ததவஸாநே ச அபவரிஜ்யந்த இத்யவிருத்தம். ஸகரித்ப்ரவரித்தமேவ ஹி தே பலாதாநாய கர்மாஷயமதிவாஹயந்தஃ, ஸ்வாதந்த்ர்யேணைவ கரிஹாதிவ கரிஹாந்தரம் அந்யமந்யஂ தேஹஂ ஸஂசரந்தஃ ஸ்வாதிகாரநிர்வர்தநாய, அபரிமுஷிதஸ்மரிதய ஏவ தேஹேந்த்ரியப்ரகரிதிவஷித்வாத் நிர்மாய தேஹாந் யுகபத் க்ரமேண வா அதிதிஷ்டந்தி; ந ச ஏதே ஜாதிஸ்மரா இத்யுச்யந்தே — த ஏவைதே இதி ஸ்மரிதிப்ரஸித்தேஃ — யதா ஹி ஸுலபா நாம ப்ரஹ்மவாதிநீ ஜநகேந விவதிதுகாமா வ்யுதஸ்ய ஸ்வஂ தேஹம், ஜாநகஂ தேஹமாவிஷ்ய, வ்யுத்ய தேந, பஷ்சாத் ஸ்வமேவ தேஹமாவிவேஷ — இதி ஸ்மர்யதே. யதி ஹி உபயுக்தே ஸகரித்ப்ரவரித்தே கர்மணி கர்மாந்தரஂ தேஹாந்தராரம்பகாரணமாவிர்பவேத், ததஃ அந்யதப்யதக்தபீஜஂ கர்மாந்தரஂ தத்வதேவ ப்ரஸஜ்யேதேதி ப்ரஹ்மவித்யாயாஃ பாக்ஷிகஂ மோக்ஷஹேதுத்வம் அஹேதுத்வஂ வா ஷங்க்யேத; ந து இயமாஷங்கா யுக்தா, ஜ்ஞாநாத்கர்மபீஜதாஹஸ்ய ஷ்ருதிஸ்மரிதிப்ரஸித்தத்வாத். ததா ஹி ஷ்ருதிஃ — ‘பித்யதே ஹரிதயக்ரந்திஷ்சித்யந்தே ஸர்வஸஂஷயாஃ. க்ஷீயந்தே சாஸ்ய கர்மாணி தஸ்மிந்தரிஷ்டே பராவரே’ இதி,’ஸ்மரிதிலம்பே ஸர்வக்ரந்தீநாஂ
விப்ரமோக்ஷஃ’ இதி சைவமாத்யா. ஸ்மரிதிரபி — ‘யதைதாஂஸி ஸமித்தோக்நிர்பஸ்மஸாத்குருதேர்ஜுந. ஜ்ஞாநாக்நிஃ ஸர்வகர்மாணி பஸ்மஸாத்குருதே ததா’ இதி,’பாஜீந்யக்ந்யுபதக்தாநி ந ரோஹந்தி யதா புநஃ. ஜ்ஞாநதக்தைஸ்ததா க்லேஷைர்நாத்மா ஸஂபத்யதே புநஃ’ இதி சைவமாத்யா. ந ச அவித்யாதிக்லேஷதாஹே ஸதி க்லேஷபீஜஸ்ய கர்மாஷயஸ்ய ஏகதேஷதாஹஃ ஏகதேஷப்ரரோஹஷ்ச இத்யுபபத்யதே; ந ஹி அக்நிதக்தஸ்ய ஷாலிபீஜஸ்ய ஏகதேஷப்ரரோஹோ தரிஷ்யதே; ப்ரவரித்தபலஸ்ய து கர்மாஷயஸ்ய முக்தேஷோரிவ வேகக்ஷயாத் நிவரித்திஃ,’தஸ்ய தாவதேவ சிரம்’ இதி ஷரீரபாதாவதிக்ஷேபகரணாத். தஸ்மாதுபபந்நா யாவததிகாரம் ஆதிகாரிகாணாமவஸ்திதிஃ. ந ச ஜ்ஞாநபலஸ்ய அநைகாந்திகதா; ததா ச ஷ்ருதிஃ அவிஷேஷேணைவ ஸர்வேஷாஂ ஜ்ஞாநாந்மோக்ஷஂ தர்ஷயதி — ‘தத்யோ யோ தேவாநாஂ ப்ரத்யபுத்யத ஸ ஏவ ததபவத்ததர்ஷீணாஂ ததா மநுஷ்யாணாம்’ இதி. ஜ்ஞாநாந்தரேஷு ச ஐஷ்வர்யாதிபலேஷ்வாஸக்தாஃ ஸ்யுர்மஹர்ஷயஃ; தே பஷ்சாதைஷ்வர்யக்ஷயதர்ஷநேந நிர்விண்ணாஃ பரமாத்மஜ்ஞாநே பரிநிஷ்டாய கைவல்யஂ ப்ராபுரித்யுபபத்யதே — ‘ப்ரஹ்மணா ஸஹ தே ஸர்வே ஸஂப்ராப்தே ப்ரதிஸஂசரே. பரஸ்யாந்தே கரிதாத்மாநஃ ப்ரவிஷந்தி பரஂ பதம்’ இதி ஸ்மரணாத். ப்ரத்யக்ஷபலத்வாச்ச ஜ்ஞாநஸ்ய பலவிரஹாஷங்காநுபபத்திஃ; கர்மபலே ஹி ஸ்வர்காதாவநுபவாநாரூடே ஸ்யாதாஷங்கா — பவேத்வா ந வேதி; அநுபவாரூடஂ து ஜ்ஞாநபலம் — ‘யத்ஸாஂக்ஷாதபரோக்ஷாத்ப்ரஹ்ம’ இதி ஷ்ருதேஃ,’தத்த்வமஸி’ இதி ஸித்தவதுபதேஷாத்; ந ஹி’தத்த்வமஸி’ இத்யஸ்ய வாக்யஸ்ய அர்தஃ — தத் த்வஂ மரிதோ பவிஷ்யஸீதி — ஏவஂ பரிணேதுஂ ஷக்யஃ.’தத்தைதத்பஷ்யந்நரிஷிர்வாமதேவஃ ப்ரதிபேதேஹஂ மநுரபவஂ ஸூர்யஷ்ச’ இதி ச ஸம்யக்தர்ஷநகாலமேவ தத்பலஂ ஸர்வாத்மத்வஂ தர்ஷயதி. தஸ்மாத் ஐகாந்திகீ விதுஷஃ கைவல்யஸித்திஃ.
————————————————————————-
அக்ஷரத்யதிகரணம்||3.3.33||–அக்ஷரதியாஂ த்வவரோதஃ ஸாமாந்யதத்பாவாப்யாமௌபஸதவத்ததுக்தம்||3.3.33||-
வாஜஸநேயகே ஷ்ரூயதே — ‘ஏதத்வை ததக்ஷரஂ கார்கி ப்ராஹ்மணா அபிவதந்த்யஸ்தூலமநண்வஹ்ரஸ்வமதீர்கமலோஹிதமஸ்நேஹம்’ இத்யாதி; ததா ஆதர்வணே ஷ்ரூயதே — ‘அத பரா யயா ததக்ஷரமதிகம்யதே யத்ததத்ரேஷ்யமக்ராஹ்யமகோத்ரமவர்ணம்’ இத்யாதி; ததைவ அந்யத்ராபி விஷேஷநிராகரணத்வாரேண அக்ஷரஂ பரஂ ப்ரஹ்ம ஷ்ராவ்யதே; தத்ர ச க்வசித் கேசித் அதிரிக்தா விஷேஷாஃ ப்ரதிஷித்யந்தே; தாஸாஂ விஷேஷப்ரதிஷேதபுத்தீநாஂ கிஂ ஸர்வாஸாஂ ஸர்வத்ர ப்ராப்திஃ, உத வ்யவஸ்தேதி ஸஂஷயே, ஷ்ருதிவிபாகாத் வ்யவஸ்தாப்ராப்தௌ, உச்யதே — அக்ஷரவிஷயாஸ்து விஷேஷப்ரதிஷேதபுத்தயஃ ஸர்வாஃ ஸர்வத்ராவரோத்தவ்யாஃ, ஸாமாந்யதத்பாவாப்யாம் — ஸமாநோ ஹி ஸர்வத்ர விஷேஷநிராகரணரூபோ ப்ரஹ்மப்ரதிபாதநப்ரகாரஃ; ததேவ ச ஸர்வத்ர ப்ரதிபாத்யஂ ப்ரஹ்ம அபிந்நஂ ப்ரத்யபிஜ்ஞாயதே; தத்ர கிமிதி அந்யத்ர கரிதா புத்தயஃ அந்யத்ர ந ஸ்யுஃ. ததா ச’ஆநந்தாதயஃ ப்ரதாநஸ்ய’ இத்யத்ர வ்யாக்யாதம்; தத்ர விதிரூபாணி விஷேஷணாநி சிந்திதாநி, இஹ ப்ரதிஷேதரூபாணீதி விஷேஷஃ; ப்ரபஞ்சார்தஷ்சாயஂ சிந்தாபேதஃ. ஔபஸதவதிதி நிதர்ஷநம்; யதா ஜாமதக்ந்யேஹீநே புரோடாஷிநீஷூபஸத்ஸு சோதிதாஸு, புரோடாஷப்ரதாநமந்த்ராணாம்’அக்நேர்வேர்ஹோத்ரஂ வேரத்வரம்’ இத்யேவமாதீநாம் உத்காதரிவேதோத்பந்நாநாமபி அத்வர்யுபிரபிஸஂபந்தோ பவதி, அத்வர்யுகர்தரிகத்வாத்புரோடாஷப்ரதாநஸ்ய, ப்ரதாநதந்த்ரத்வாச்சாங்காநாம் — ஏவமிஹாபி அக்ஷரதந்த்ரத்வாத் தத்விஷேஷணாநாஂ யத்ர க்வசிதப்யுத்பந்நாநாம் அக்ஷரேண ஸர்வத்ராபிஸஂபந்த இத்யர்தஃ. ததுக்தஂ ப்ரதமே காண்டே — ‘குணமுக்யவ்யதிக்ரமே ததர்தத்வாந்முக்யேந வேதஸஂயோகஃ’ இத்யத்ர||
—————————————————–
இயததிகரணம்||3.3.34||–இயதாமநநாத்||3.3.34||-
‘த்வா ஸுபர்ணா ஸயுஜா ஸகாயா ஸமாநஂ வரிக்ஷஂ பரிஷஸ்வஜாதே. தயோரந்யஃ பிப்பலஂ ஸ்வாத்வத்த்யநஷ்நந்நந்யோ அபிசாகஷீதி’ — இத்யத்யாத்மாதிகாரே மந்த்ரமாதர்வணிகாஃ ஷ்வேதாஷ்வதராஷ்ச படந்தி; ததா கடாஃ — ‘றதஂ பிபந்தௌ ஸுகரிதஸ்ய லோகே குஹாஂ ப்ரவிஷ்டௌ பரமே பரார்த்யே. சாயாதபௌ ப்ரஹ்மவிதோ வதந்தி பஞ்சாக்நயோ யே ச த்ரிணாசிகேதாஃ’ இதி. கிமத்ர வித்யைகத்வம், உத வித்யாநாநாத்வமிதி ஸஂஷயஃ. கிஂ தாவத்ப்ராப்தம்? வித்யாநாநாத்வமிதி; குதஃ? விஷேஷதர்ஷநாத் — ‘த்வா ஸுபர்ணா’ இத்யத்ர ஹி ஏகஸ்ய போக்தரித்வஂ தரிஷ்யதே, ஏகஸ்ய ச அபோக்தரித்வஂ தரிஷ்யதே;’றதஂ பிபந்தௌ’ இத்யத்ர உபயோரபி போக்தரித்வமேவ தரிஷ்யதே; தத் வேத்யரூபஂ பித்யமாநஂ வித்யாஂ பிந்த்யாதித்யேவஂ ப்ராப்தே —
ப்ரவீதி — வித்யைகத்வமிதி; குதஃ? யதஃ உபயோரப்யநயோர்மந்த்ரயோஃ இயத்தாபரிச்சிந்நஂ த்வித்வோபேதஂ வேத்யஂ ரூபம் அபிந்நம் ஆமநந்தி. நநு தர்ஷிதோ ரூபபேதஃ — நேத்யுச்யதே; உபாவப்யேதௌ மந்த்ரௌ ஜீவத்விதீயமீஷ்வரஂ ப்ரதிபாதயதஃ, நார்தாந்தரம்.’த்வா ஸுபர்ணா’ இத்யத்ர தாவத் — ‘அநஷ்நந்நந்யோ அபிசாகஷீதி’ இத்யஷநாயாத்யதீதஃ பரமாத்மா ப்ரதிபாத்யதே; வாக்யஷேஷேபி ச ஸ ஏவ ப்ரதிபாத்யமாநோ தரிஷ்யதே’ஜுஷ்டஂ யதா பஷ்யத்யந்யமீஷமஸ்ய மஹிமாநம்’ இதி;’றதஂ பிபந்தௌ’ இத்யத்ர து ஜீவே பிபதி, அஷநாயாத்யதீதஃ பரமாத்மாபி ஸாஹசர்யாத் சத்ரிந்யாயேந பிபதீத்யுபசர்யதே; பரமாத்மப்ரகரணஂ ஹி
ஏதத் — ‘அந்யத்ர தர்மாதந்யத்ராதர்மாத்’ இத்யுபக்ரமாத்; தத்விஷய ஏவ ச அத்ராபி வாக்யஷேஷோ பவதி — ‘யஃ ஸேதுரீஜாநாநாமக்ஷரஂ ப்ரஹ்ம யத்பரம்’ இதி.’குஹாஂ ப்ரவிஷ்டாவாத்மாநௌ ஹி’ இத்யத்ர ச ஏதத்ப்ரபஞ்சிதம். தஸ்மாந்நாஸ்தி வேத்யபேதஃ; தஸ்மாச்ச வித்யைகத்வம். அபி ச த்ரிஷ்வப்யேதேஷு வேதாந்தேஷு பௌர்வாபர்யாலோசநே பரமாத்மவித்யைவ அவகம்யதே; தாதாத்ம்யவிவக்ஷயைவ ஜீவோபாதாநம், நார்தாந்தரவிவக்ஷயா; ந ச பரமாத்மவித்யாயாஂ பேதாபேதவிசாராவதாரோஸ்தீத்யுக்தம். தஸ்மாத்ப்ரபஞ்சார்த ஏவ ஏஷ ப்ரயோகஃ; தஸ்மாச்சாதிகதர்மோபஸஂஹார இதி||
——————————————————–
அந்தரத்வாதிகரணம்||3.3.35||–அந்தரா பூதக்ராமவத் ஸ்வாத்மநஃ||3.3.35||-
‘யத்ஸாக்ஷாதபரோக்ஷாத்ப்ரஹ்ம ய ஆத்மா ஸர்வாந்தரஃ’ இத்யேவஂ த்விஃ உஷஸ்தகஹோலப்ரஷ்நயோஃ நைரந்தர்யேண வாஜஸநேயிநஃ ஸமாமநந்தி. தத்ர ஸஂஷயஃ — வித்யைகத்வஂ வா ஸ்யாத், வித்யாநாநாத்வஂ வேதி. வித்யாநாநாத்வமிதி தாவத்ப்ராப்தம், அப்யாஸஸாமர்த்யாத்; அந்யதா ஹி அநூநாநதிரிக்தார்தே த்விராம்நாநம் அநர்தகமேவ ஸ்யாத்; தஸ்மாத் யதா அப்யாஸாத்கர்மபேதஃ, ஏவமப்யாஸாத்வித்யாபேத இத்யேவஂ ப்ராப்தே, ப்ரத்யாஹ — அந்தரா ஆம்நாநாவிஷேஷாத் ஸ்வாத்மநஃ வித்யைகத்வமிதி; ஸர்வாந்தரோ ஹி ஸ்வாத்மா உபயத்ராப்யவிஷிஷ்டஃ பரிச்சயதே, ப்ரத்யுச்யதே ச; ந ஹி த்வாவாத்மாநௌ ஏகஸ்மிந்தேஹே ஸர்வாந்தரௌ ஸஂபவதஃ; ததா ஹி ஏகஸ்ய ஆஞ்ஜஸஂ ஸர்வாந்தரத்வமவகல்பேத, ஏகஸ்ய து பூதக்ராமவத் நைவ ஸர்வாந்தரத்வஂ ஸ்யாத்; யதா ச பஞ்சபூதஸமூஹே தேஹே — பரிதிவ்யா ஆபோந்தராஃ, அத்ப்யஸ்தேஜோந்தரமிதி — ஸத்யப்யாபேக்ஷிகேந்தரத்வே, நைவ முக்யஂ ஸர்வாந்தரத்வஂ பவதி, ததேஹாபீத்யர்தஃ. அதவா பூதக்ராமவதிதி ஷ்ருத்யந்தரஂ நிதர்ஷயதி; யதா — ‘ஏகோ தேவாஃ ஸர்வபூதேஷு கூடஃ ஸர்வவ்யாபீ ஸர்வபூதாந்தராத்மா’ இத்யஸ்மிந்மந்த்ரே ஸமஸ்தேஷு பூதக்ராமேஷ்வேக ஏவ ஸர்வாந்தர ஆத்மா ஆம்நாயதே — ஏவமநயோரபி ப்ராஹ்மணயோரித்யர்தஃ. தஸ்மாத் வேத்யைக்யாத் வித்யைகத்வமிதி||
——————————————————-
அந்யதா பேதாநுபபத்திரிதி சேந்நோபதேஷாந்தரவத்||3.3.36||
அத யதுக்தம் — அநப்யுபகம்யமாநே வித்யாபேதே ஆம்நாநபேதாநுபபத்திரிதி, தத்பரிஹர்தவ்யம்; அத்ரோச்யதே — நாயஂ தோஷஃ; உபதேஷாந்தரவதுபபத்தேஃ; யதா தாண்டிநாமுபநிஷதி ஷஷ்டே ப்ரபாடகே — ‘ஸ ஆத்மா தத்த்வமஸி ஷ்வேதகேதோ’ இதி நவகரித்வோப்யுபதேஷே ந வித்யாபேதோ பவதி, ஏவமிஹாபி பவிஷ்யதி. கதஂ ச நவகரித்வோப்யுபதேஷே வித்யாபேதோ ந பவதி? உபக்ரமோபஸஂஹாராப்யாமேகார்ததாவகமாத் — ‘பூய ஏவ மா பகவாந்விஜ்ஞாபயது’ இதி ச ஏகஸ்யைவார்தஸ்ய புநஃ புநஃ ப்ரதிபிபாதயிஷிதத்வேந உபக்ஷேபாத் ஆஷங்காந்தரநிராகரணேந ச அஸகரிதுபதேஷோபபத்தேஃ. ஏவமிஹாபி ப்ரஷ்நரூபாபேதாத்,’அதோந்யதார்தம்’ இதி ச பரிஸமாப்த்யவிஷேஷாத் உபக்ரமோபஸஂஹாரௌ தாவதேகார்தவிஷயௌ தரிஷ்யேதே;’யதேவ ஸாக்ஷாதபரோக்ஷாத்ப்ரஹ்ம’ இதி த்விதீயே ப்ரஷ்நே ஏவகாரஂ ப்ரயுஞ்ஜாநஃ பூர்வப்ரஷ்நகதமேவார்தம் உத்தரத்ராநுகரிஷ்யமாணஂ தர்ஷயதி; பூர்வஸ்மிஂஷ்ச ப்ராஹ்மணே கார்யகரணவ்யதிரிக்தஸ்ய ஆத்மநஃ ஸத்பாவஃ கத்யதே; உத்தரஸ்மிஂஸ்து தஸ்யைவ அஷநாயாதிஸஂஸாரதர்மாதீதத்வஂ விஷேஷஃ கத்யதே — இத்யேகார்ததோபபத்திஃ. தஸ்மாத் ஏகா வித்யேதி||
—————————————————-
வ்யதிஹாராதிகரணம்||3.3.37||-வ்யதிஹாரோ விஷிஂஷந்தி ஹீதரவத்||3.3.37||
யதா — ‘தத்யோஹஂ ஸோஸௌ யோஸௌ ஸோஹம்’ இத்யாதித்யபுருஷஂ ப்ரகரித்யைதரேயிணஃ ஸமாமநந்தி, ததா ஜாபாலாஃ — ‘த்வஂ வா அஹமஸ்மி பகவோ தேவதேஹஂ வை த்வமஸி’ இதி. தத்ர ஸஂஷயஃ — கிமிஹ வ்யதிஹாரேண உபயரூபா மதிஃ கர்தவ்யா, உத ஏகரூபைவேதி. ஏகரூபைவேதி தாவதாஹ; ந ஹி அத்ர ஆத்மந ஈஷ்வரேணைகத்வஂ முக்த்வா அந்யத்கிஂசிச்சிந்தயிதவ்யமஸ்தி; யதி சைவஂ சிந்தயிதவ்யவிஷேஷஃ பரிகல்ப்யேத, ஸஂஸாரிணஷ்ச ஈஷ்வராத்மத்வம், ஈஷ்வரஸ்ய ஸஂஸார்யாத்மத்வமிதி — தத்ர ஸஂஸாரிணஸ்தாவதீஷ்வராத்மத்வே உத்கர்ஷோ பவேத்; ஈஷ்வரஸ்ய து ஸஂஸார்யாத்மத்வே நிகர்ஷஃ கரிதஃ ஸ்யாத். தஸ்மாத் ஏ்ைகரூப்யமேவ மதேஃ. வ்யதிஹாராம்நாயஸ்து ஏகத்வதரிடீகாரார்த இத்யேவஂ ப்ராப்தே, ப்ரத்யாஹ — வ்யதிஹாரோயம் ஆத்யாநாயாம்நாயதே; இதரவத் — யதா இதரே குணாஃ ஸர்வாத்மத்வப்ரபரிதயஃ ஆத்யாநாய ஆம்நாயந்தே, தத்வத். ததா ஹி விஷிஂஷந்தி ஸமாம்நாதாரஃ உபயோச்சாரணேந — ‘த்வமஹமஸ்ம்யஹஂ ச த்வமஸி’ இதி; தச்ச உபயரூபாயாஂ மதௌ கர்தவ்யாயாம் அர்தவத்பவதி; அந்யதா ஹி இதஂ விஷேஷேணோபயாம்நம் அநர்தகஂ ஸ்யாத், ஏகேநைவ கரிதத்வாத். நநு உபயாம்நாநஸ்ய அர்தவிஷேஷே பரிகல்ப்யமாநே தேவதாயாஃ ஸஂஸார்யாத்மத்வாபத்தேஃ நிகர்ஷஃ ப்ரஸஜ்யேதேத்யுக்தம் — நைஷ தோஷஃ; ஐகாத்ம்யஸ்யைவ அநேந ப்ரகாரேணாநுசிந்த்யமாநத்வாத். நநு ஏவஂ ஸதி ஸ ஏவ ஏகத்வதரிடீகார ஆபத்யேத — ந வயமேகத்வதரிடீகாரஂ வாரயாமஃ; கிஂ தர்ஹி, வ்யதிஹாரேண இஹ த்விரூபா மதிஃ கர்தவ்யா வசநப்ராமாண்யாத், நைகரூபேத்யேதாவத் உபபாதயாமஃ; பலதஸ்து
ஏகத்வமபி தரிடீபவதி. யதா ஆத்யாநார்தேபி ஸத்யகாமாதிகுணோபதேஷே தத்குண ஈஷ்வரஃ ப்ரஸித்யதி, தத்வத். தஸ்மாதயமாத்யாதவ்யோ வ்யதிஹாரஃ ஸமாநே ச விஷயே உபஸஂஹர்தவ்யோ பவதீதி||
———————————————————————-
ஸத்யாத்யதிகரணம்||3.3.38||-ஸைவ ஹி ஸத்யாதயஃ||3.3.38||-
‘ஸ யோ ஹைதஂ மஹத்யக்ஷஂ ப்ரதமஜஂ வேத ஸத்யஂ ப்ரஹ்ம’ இத்யாதிநா வாஜஸநேயகே ஸத்யவித்யாஂ ஸநாமாக்ஷரோபாஸநாஂ விதாய, அநந்தரமாம்நாயதே — ‘தத்யத்தத்ஸத்யமஸௌ ஸ ஆதித்யோ ய ஏஷ ஏதஸ்மிந்மண்டலே புருஷோ யஷ்சாயஂ தக்ஷிணேக்ஷந்புருஷஃ’ இத்யாதி. தத்ர ஸஂஷயஃ — கிஂ த்வே ஏதே ஸத்யவித்யே, கிஂ வா ஏகைவேதி. த்வே இதி தாவத்ப்ராப்தம்; பேதேந ஹி பலஸஂயோகோ பவதி — ‘ஜயதீமால்ோகாந்’ இதி புரஸ்தாத்,’ஹந்தி பாப்மாநஂ ஜஹாதி ச’ இத்யுபரிஷ்டாத். ப்ரகரிதாகர்ஷணஂ து உபாஸ்யைகத்வாதித்யேவஂ ப்ராப்தே —
ப்ரூமஃ — ஏகைவேயஂ ஸத்யவித்யேதி; குதஃ?’தத்யத்தத்ஸத்யம்’ இதி ப்ரகரிதாகர்ஷணாத். நநு வித்யாபேதேபி ப்ரகரிதாகர்ஷணம் உபாஸ்யைகத்வாதுபபத்யத இத்யுக்தம் — நைததேவம்; யத்ர து விஸ்பஷ்டாத் காரணாந்தராத் வித்யாபேதஃ ப்ரதீயதே, தத்ர ஏததேவஂ ஸ்யாத்; அத்ர து உபயதா ஸஂபவே’தத்யத்தத்ஸத்யம்’ இதி ப்ரகரிதாகர்ஷணாத் பூர்வவித்யாஸஂபத்தமேவ ஸத்யம் உத்தரத்ர ஆகரிஷ்யத இதி ஏகவித்யாத்வநிஷ்சயஃ. யத்புநருக்தம் — பலாந்தரஷ்ரவணாத்வித்யாந்தரமிதி, அத்ரோச்யதே — ‘தஸ்யோபநிஷதஹஃ ||. அஹம்’ இதி ச அங்காந்தரோபதேஷஸ்ய ஸ்தாவகமிதஂ பலாந்தரஷ்ரவணமித்யதோஷஃ. அபி ச அர்தவாதாதேவ பலே கல்பயிதவ்யே ஸதி, வித்யைகத்வே ச அவயவேஷு ஷ்ரூயமாணாநி பஹூந்யபி பலாநி அவயவிந்யாமேவ வித்யாயாம் உபஸஂஹர்தவ்யாநி பவந்தி; தஸ்மாத்ஸைவேயம் ஏகா ஸத்யவித்யா தேந தேந விஷேஷேணோபேதா ஆம்நாதா — இத்யதஃ ஸர்வ ஏவ ஸத்யாதயோ குணா ஏகஸ்மிந்ப்ரயோகே உபஸஂஹர்தவ்யாஃ||
கேசித்புநரஸ்மிந்ஸூத்ரே இதஂ ச வாஜஸநேயகமக்ஷ்யாதித்யபுருஷவிஷயஂ வாக்யம், சாந்தோக்யே ச’அத ய ஏஷோந்தராதித்யே ஹிரண்மயஃ புருஷோ தரிஷ்யதே”ய ஏஷோக்ஷிணி புருஷோ தரிஷ்யதே’ இதி — உதாஹரித்ய, ஸைவேயம் அக்ஷ்யாதித்யபுருஷவிஷயா வித்யா உபயத்ர ஏகைவேதி கரித்வா, ஸத்யாதீந்குணாந் வாஜஸநேயிப்யஷ்சந்தோகாநாமுபஸஂஹார்யாந் மந்யந்தே. தந்ந ஸாது லக்ஷ்யதே; சாந்தோக்யே ஹி கர்மஸஂபந்திநீ உத்கீதவ்யபாஷ்ரயா வித்யா விஜ்ஞாயதே; தத்ர ஹி ஆதிமத்யாவஸாநேஷு கர்மஸஂபந்திசிஹ்நாநி பவந்தி — ‘இயமேவர்கக்நிஃ ஸாம’ இத்யுபக்ரமே,’தஸ்யர்க்ச ஸாம ச கேஷ்ணௌ தஸ்மாதுத்கீதஃ’ இதி மத்யே,’ய ஏவஂ வித்வாந்ஸாம காயதி’ இத்யுபஸஂஹாரே. நைவஂ வாஜஸநேயகே கிஂசித் கர்மஸஂபந்தி சிஹ்நம் அஸ்தி; தத்ர ப்ரக்ரமபேதாத் வித்யாபேதே ஸதி குணவ்யவஸ்தைவ யுக்தேதி||
————————————————————-
காமாத்யதிகரணம்||3.3.39||-காமாதீதரத்ர தத்ர சாயதநாதிப்யஃ||3.3.39||-
‘அத யதிதமஸ்மிந்ப்ரஹ்மபுரே தஹரஂ புண்டரீகஂ வேஷ்ம தஹரோஸ்மிந்நந்தராகாஷஃ’ இதி ப்ரஸ்துத்ய, சந்தோகா அதீயதே — ‘ஏஷ ஆத்மாபஹதபாப்மா விஜரோ விமரித்யுர்விஷோகோ விஜிகத்ஸோபிபாஸஃ ஸத்யகாமஃ ஸத்யஸஂகல்பஃ’ இத்யாதி; ததா வாஜஸநேயிநஃ — ‘ஸ வா ஏஷ மஹாநஜ ஆத்மா யோயஂ விஜ்ஞாநமயஃ ப்ராணேஷு ய ஏஷோந்தர்ஹரிதய ஆகாஷஸ்தஸ்மிஞ்ஷேதே ஸர்வஸ்ய வஷீ’ இத்யாதி. தத்ர வித்யைகத்வஂ பரஸ்பரகுணயோகஷ்ச, கிஂ வா நேதி ஸஂஷயே — வித்யைகத்வமிதி. தத்ரேதமுச்யதே — காமாதீதி, ஸத்யகாமாதீத்யர்தஃ — யதா தேவதத்தோ தத்தஃ, ஸத்யபாமா பாமேதி. யதேதத் சாந்தோக்யே ஹரிதயாகாஷஸ்ய ஸத்யகாமத்வாதிகுணஜாதமுபலப்யதே, ததிதரத்ர வாஜஸநேயகே’ஸ வா ஏஷ மஹாநஜ ஆத்மா’ இத்யத்ர ஸஂபத்யேத; யச்ச வாஜஸநேயகே வஷித்வாதி உபலப்யதே, ததபி இதரத்ர சாந்தோக்யே’ஏஷ ஆத்மாபஹதபாப்மா’ இத்யத்ர ஸஂபத்யேத; குதஃ? ஆயதநாதிஸாமாந்யாத்; ஸமாநஂ ஹி உபயத்ராபி ஹரிதயமாயதநம், ஸமாநஷ்ச வேத்ய ஈஷ்வரஃ, ஸமாநஂ ச தஸ்ய ஸேதுத்வஂ லோகாஸஂபேதப்ரயோஜநம் — இத்யேவமாதி பஹுஸாமாந்யஂ தரிஷ்யதே. நநு விஷேஷோபி தரிஷ்யதே — சாந்தோக்யே ஹரிதயாகாஷஸ்ய குணயோகஃ, வாஜஸநேயகே து ஆகாஷாஷ்ரயஸ்ய ப்ரஹ்மண இதி — ந,’தஹர உத்தரேப்யஃ’ இத்யத்ர ச்சாந்தோக்யேபி ஆகாஷஷப்தஂ ப்ரஹ்மைவேதி ப்ரதிஷ்டாபிதத்வாத். அயஂ து அத்ர வித்யதே விஷேஷஃ — ஸகுணா ஹி ப்ரஹ்மவித்யா சாந்தோக்யே உபதிஷ்யதே — ‘அத ய இஹாத்மாநமநுவித்ய வ்ரஜந்த்யேதாஂஷ்ச ஸத்யாந்காமாந்’ இத்யாத்மவத் காமாநாமபி வேத்யத்வஷ்ரவணாத், வாஜஸநேயகே து நிர்குணமேவ ப்ரஹ்ம உபதிஷ்யமாநஂ தரிஷ்யதே — ‘அத உர்த்வஂ விமோக்ஷாய ப்ரூஹி”அஸங்கோ ஹ்யயஂ புருஷஃ’ இத்யாதிப்ரஷ்நப்ரதிவசநஸமந்வயாத். வஷித்வாதி து ஸ்துத்யர்தமேவ குணஜாதஂ வாஜஸநேயகே ஸஂகீர்த்யதே; ததா ச உபரிஷ்டாத்’ஸ ஏஷ நேதி நேத்யாத்மா’ இத்யாதிநா நிர்குணமேவ ப்ரஹ்ம உபஸஂஹரதி. குணவதஸ்து ப்ரஹ்மண ஏகத்வாத் விபூதிப்ரதர்ஷநாய அயஂ
குணோபஸஂஹாரஃ ஸூத்ரிதஃ, நோபாஸநாய — இதி த்ரஷ்டவ்யம்||
—————————————————
ஆதராதிகரணம்||3.3.40||–ஆதராதலோபஃ||3.3.40||
சாந்தோக்யே வைஷ்வாநரவித்யாஂ ப்ரகரித்ய ஷ்ரூயதே — ‘தத்யத்பக்தஂ ப்ரதமமாகச்சேத்தத்தோமீயஂ ஸ யாஂ ப்ரதமாமாஹுதிஂ ஜுஹுயாத்தாஂ ஜுஹுயாத்ப்ராணாய ஸ்வாஹா’ இத்யாதி; தத்ர பஞ்ச ப்ராணாஹுதயோ விஹிதாஃ; தாஸு ச பரஸ்தாதக்நிஹோத்ரஷப்தஃ ப்ரயுக்தஃ’ய ஏததேவஂ வித்வாநக்நிஹோத்ரஂ ஜுஹோதி’ இதி,’யதேஹ க்ஷுதிதா பாலா மாதரஂ பர்யுபாஸதே. ஏவஂ ஸர்வாணி பூதாந்யக்நிஹோத்ரமுபாஸதே’ இதி ச. தத்ரேதஂ விசார்யதே — கிஂ போஜநலோபே லோபஃ ப்ராணாக்நிஹோத்ரஸ்ய, உத அலோப இதி.’தத்யத்பக்தம்’ இதி பக்தாகமநஸஂயோகஷ்ரவணாத், பக்தாகமநஸ்ய ச போஜநார்தத்வாத், போஜநலோபே லோபஃ ப்ராணாக்நிஹோத்ரஸ்யேத்யேவஂ ப்ராப்தே, ந லுப்யேதேதி தாவதாஹ; கஸ்மாத்? ஆதராத்; ததா ஹி வைஷ்வாநரவித்யாயாமேவ ஜாபாலாநாஂ ஷ்ருதிஃ — ‘பூர்வோதிதிப்யோஷ்நீயாத். யதா ஹ வை ஸ்வயமஹுத்வாக்நிஹோத்ரஂ பரஸ்ய ஜுஹுயாதேவஂ தத்’ இதி அதிதிபோஜநஸ்ய ப்ராதம்யஂ நிந்தித்வா, ஸ்வாமிபோஜநஂ ப்ரதமஂ ப்ராபயந்தீ ப்ராணாக்நிஹோத்ரே ஆதரஂ கரோதி; யா ஹி ந ப்ராதம்யலோபஂ ஸஹதே, நதராஂ ஸா ப்ராதம்யவதோக்நிஹோத்ரஸ்ய லோபஂ ஸஹேதேதி மந்யதே. நநு போஜநார்தபக்தாகமநஸஂயோகாத்போஜநலோபே லோபஃ ப்ராபிதஃ — ந, தஸ்ய த்ரவ்யவிஷேஷவிதாநார்தத்வாத்; ப்ராகரிதே ஹி அக்நிஹோத்ரே பயஃப்ரபரிதீநாஂ த்ரவ்யாணாஂ நியதத்வாத் இஹாபி அக்நிஹோத்ரஷப்தாத் கௌண்டபாயிநாமயநவத் தத்தர்மப்ராப்தௌ ஸத்யாம், பக்தத்ரவ்யதாகுணவிஷேஷவிதாநார்தம் இதஂ வாக்யம்’தத்யத்பக்தம்’ இதி; அதோ குணலோபே ந முக்யஸ்யேத்யேவஂ ப்ராப்தம்; போஜநலோபேபி அத்பிர்வா அந்யேந வா த்ரவ்யேணாவிருத்தேந ப்ரதிநிதாநந்யாயேந ப்ராணாக்நிஹோத்ரஸ்யாநுஷ்டாநமிதி||
அத உத்தரஂ படதி —
—————————————————————-
உபஸ்திதேதஸ்தத்வசநாத்||3.3.41||
உபஸ்திதே போஜநே அதஃ தஸ்மாதேவ போஜநத்ரவ்யாத் ப்ரதமோபநிபதிதாத் ப்ராணாக்நிஹோத்ரஂ நிர்வர்தயிதவ்யம்; கஸ்மாத்? தத்வசநாத்; ததா ஹி — ‘தத்யத்பக்தஂ ப்ரதமமாகச்சேத்தத்தோமீயம்’ இதி ஸித்தவத்பக்தோபநிபாதபராமர்ஷேந பரார்தத்ரவ்யஸாத்யதாஂ ப்ராணாஹுதீநாஂ விததாதி. தாஃ அப்ரயோஜகலக்ஷணாபந்நாஃ ஸத்யஃ, கதஂ போஜநலோபே த்ரவ்யாந்தரஂ ப்ரதிநிதாபயேயுஃ. ந ச அத்ர ப்ராகரிதாக்நிஹோத்ரதர்மப்ராப்திரஸ்தி; குண்டபாயிநாமயநே ஹி’மாஸமக்நிஹோத்ரஂ ஜுஹோதி’ இதி வித்யுத்தேஷகதோக்நிஹோத்ரஷப்தஃ தத்வத்பாவஂ விதாபயேதிதி யுக்தா தத்தர்மப்ராப்திஃ; இஹ புநஃ அர்தவாதகதோக்நிஹோத்ரஷப்தஃ ந தத்வத்பாவஂ விதாபயிதுமர்ஹதி; தத்தர்மப்ராப்தௌ ச அப்யுபகம்யமாநாயாம், அக்ந்யுத்தரணாதயோபி ப்ராப்யேரந்; ந ச அஸ்தி ஸஂபவஃ; அக்ந்யுத்தரணஂ தாவத் ஹோமாதிகரணபாவாய; ந ச அயம் அக்நௌ ஹோமஃ, போஜநார்ததாவ்யாகாதப்ரஸங்காத்; போஜநார்தோபநீதத்ரவ்யஸஂபந்தாச்ச ஆஸ்ய ஏவ ஏஷ ஹோமஃ; ததா ச ஜாபாலஷ்ருதிஃ’பூர்வோதிதிப்யோஷ்நீயாத்’ இதி ஆஸ்யாதாராமேவ இமாஂ ஹோமநிர்வரித்திஂ தர்ஷயதி; அத ஏவ ச இஹாபி ஸாஂபாதிகாந்யேவாக்நிஹோத்ராங்காநி தர்ஷயதி — ‘உர ஏவ வேதிர்லோமாநி பர்ஹிர்ஹரிதயஂ கார்ஹபத்யோ மநோந்வாஹார்யபசந ஆஸ்யமாஹவநீயஃ’ இதி; வேதிஷ்ருதிஷ்சாத்ர ஸ்தண்டிலமாத்ரோபலக்ஷணார்தா த்ரஷ்டவ்யா, முக்யாக்நிஹோத்ரே வேத்யபாவாத், ததங்காநாஂ ச இஹ ஸஂபிபாதயிஷிதத்வாத்; போஜநேநைவ ச கரிதகாலேந ஸஂயோகாத் ந அக்நிஹோத்ரகாலாவரோதஸஂபவஃ; ஏவமந்யேபி உபஸ்தாநாதயோ தர்மாஃ கேசித்கதஂசித் விருத்யந்தே. தஸ்மாத்போஜநபக்ஷ ஏவ ஏதே மந்த்ரத்ரவ்யதேவதாஸஂயோகாத் பஞ்ச ஹோமா நிர்வர்தயிதவ்யாஃ. யத்து ஆதரதர்ஷநவசநம், தத் போஜநபக்ஷே ப்ராதம்யவிதாநார்தம்; ந ஹ்யஸ்தி வசநஸ்ய அதிபாரஃ; ந து அநேந அஸ்ய நித்யதா ஷக்யதே தர்ஷயிதும். தஸ்மாத் போஜநலோபே லோப ஏவ ப்ராணாக்நிஹோத்ரஸ்யேதி||
—————————————————
தந்நிர்தாரணாதிகரணம்||3.3.42||–தந்நிர்தாரணாநியமஸ்தத்தரிஷ்டேஃ பரிதக்க்யப்ரதிபந்தஃ பலம்||3.3.42||-
ஸந்தி கர்மாங்கவ்யபாஷ்ரயாணி விஜ்ஞாநாநி — ‘ஓமித்யேததக்ஷரமுத்கீதமுபாஸீத’ இத்யேவமாதீநி. கிஂ தாநி நித்யாந்யேவ ஸ்யுஃ கர்மஸு, பர்ணமயீத்வாதிவத்; உத அநித்யாநி, கோதோஹநாதிவதிதி விசாரயாமஃ. கிஂ தாவத்ப்ராப்தம்? நித்யாநீதி; குதஃ? ப்ரயோகவசநபரிக்ரஹாத் — அநாரப்யாதீதாந்யபி ஹி ஏதாநி உத்கீதாதித்வாரேண க்ரதுஸஂபந்தாத் க்ரதுப்ரயோகவசநேநைவ அங்காந்தரவத் ஸஂஸ்பரிஷ்யந்தே; யத்து ஏஷாஂ ஸ்வவாக்யேஷு பலஷ்ரவணம் — ‘ஆபயிதா ஹ வை காமாநாஂ பவதி’ இத்யாதி, தத்வர்தமாநாபதேஷரூபத்வாதர்தவாதமாத்ரமேவ, அபாபஷ்லோகஷ்ரவணாதிவத், ந பலப்ரதாநம்; தஸ்மாத் யதா’யஸ்ய பர்ணமயீ
ஜுஹூர்பவதி ந ஸ பாபஂ ஷ்லோகஂ ஷ்ரரிணோதி’ இத்யேவமாதீநாம் அப்ரகரணபடிதாநாமபி ஜுஹ்வாதித்வாரேண க்ரதுப்ரவேஷாத் ப்ரகரணபடிதவத் நித்யதா, ஏவமுத்கீதாத்யுபாஸநாநாமபீத்யேவஂ ப்ராப்தே —
ப்ரூமஃ — தந்நிர்தாரணாநியம இதி. யாந்யேதாநி உத்கீதாதிகர்மகுணயாதாத்ம்யநிர்தாரணாநி — ரஸதமஃ, ஆப்திஃ, ஸமரித்திஃ, முக்யப்ராணஃ, ஆதித்யஃ — இத்யேவமாதீநி, நைதாநி நித்யவத் கர்மஸு நியம்யேரந்; குதஃ? தத்தரிஷ்டேஃ; ததா ஹி அநித்யத்வமேவஂஜாதீயகாநாஂ தர்ஷயதி ஷ்ருதிஃ — ‘தேநோபௌ குருதோ யஷ்சைததேவஂ வேத யஷ்ச ந வேத’ இத்யவிதுஷோபி க்ரியாப்யநுஜ்ஞாநாத்; ப்ரஸ்தாவாதிதேவதாவிஜ்ஞாநவிஹீநாநாமபி ப்ரஸ்தோத்ராதீநாஂ யாஜநாத்யவஸாநதர்ஷநாத் — ‘ப்ரஸ்தோதர்யா தேவதா ப்ரஸ்தாவமந்வாயத்தா தாஂ சேதவித்வாந்ப்ரஸ்தோஷ்யஸி”தாஂ சேதவித்வாநுத்காஸ்யஸி”தாஂ சேதவித்வாந்ப்ரதிஹரிஷ்யஸி’ இதி ச. அபி ச ஏவஂஜாதீயகஸ்ய கர்மவ்யபாஷ்ரயஸ்ய விஜ்ஞாநஸ்ய பரிதகேவ கர்மணஃ பலம் உபலப்யதே — கர்மபலஸித்த்யப்ரதிபந்தஃ தத்ஸமரித்திஃ அதிஷயவிஷேஷஃ கஷ்சித் — ‘தேநோபௌ குருதோ யஷ்சைததேவஂ வேத யஷ்ச ந வேத. நாநா து வித்யா சாவித்யா ச யதேவ வித்யயா கரோதி ஷ்ரத்தயோபநிஷதா ததேவ வீர்யவத்தரஂ பவதி’ இதி; தத்ர’நாநா து’ இதி வித்வதவித்வத்ப்ரயோகயோஃ பரிதக்கரணாத்,’வீர்யவத்தரம்’ இதி ச தரப்ப்ரத்யயப்ரயோகாத் வித்யாஹீநமபி வீர்யவதிதி கம்யதே; தச்ச அநித்யத்வே வித்யாயா உபபத்யதே; நித்யத்வே து கதஂ தத்விஹீநஂ கர்ம வீர்யவதித்யநுஜ்ஞாயேத; ஸர்வாங்கோபஸஂஹாரே ஹி வீர்யவத்கர்மேதி ஸ்திதிஃ. ததா லோகஸாமாதிஷு ப்ரதிநியதாநி ப்ரத்யுபாஸநஂ பலாநி ஷிஷ்யந்தே — ‘கல்பந்தே ஹாஸ்மை லோகா ஊர்த்வாஷ்சாவரித்தாஷ்ச’ இத்யேவமாதீநி. ந சேதஂ பலஷ்ரவணம் அர்தவாதமாத்ரஂ யுக்தஂ ப்ரதிபத்தும்; ததா ஹி குணவாத ஆபத்யேத; பலோபதேஷே து முக்யவாதோபபத்திஃ; ப்ரயாஜாதிஷு து இதிகர்தவ்யதாகாங்க்ஷஸ்ய க்ரதோஃ ப்ரகரிதத்வாத் தாதர்த்யே ஸதி யுக்தஂ பலஷ்ருதேரர்தவாதத்வம். ததா அநாரப்யாதீதேஷ்வபி பர்ணமயீத்வாதிஷு — ந ஹி பர்ணமயீத்வாதீநாமக்ரியாத்மகாநாம் ஆஷ்ரயமந்தரேண பலஸஂபந்தோவகல்பதே; கோதோஹநாதீநாஂ ஹி ப்ரகரிதாப்ப்ரணயநாத்யாஷ்ரயலாபாதுபபந்நஃ பலவிதிஃ; ததா பைல்வாதீநாமபி ப்ரகரிதயூபாத்யாஷ்ரயலாபாதுபபந்நஃ பலவிதிஃ; ந து பர்ணமயீத்வாதிஷு ஏவஂவிதஃ கஷ்சிதாஷ்ரயஃ ப்ரகரிதோஸ்தி; வாக்யேநைவ து ஜுஹ்வாத்யாஷ்ரயதாஂ விவக்ஷித்வா பலேபி விதிஂ விவக்ஷதோ வாக்யபேதஃ ஸ்யாத். உபாஸநாநாஂ து க்ரியாத்மகத்வாத் விஷிஷ்டவிதாநோபபத்தேஃ உத்கீதாத்யாஷ்ரயாணாஂ பலே விதாநஂ ந விருத்யதே. தஸ்மாத் யதா க்ரத்வாஷ்ரயாண்யபி கோதோஹநாதீநி பலஸஂயோகாதநித்யாநி, ஏவமுத்கீதாத்யுபாஸநாந்யபி இதி த்ரஷ்டவ்யம். அத ஏவ ச கல்பஸூத்ரகாரா நைவஂஜாதீயகாந்யுபாஸநாநி க்ரதுஷு கல்பயாஂசக்ருஃ||
———————————————–
ப்ரதாநாதிகரணம்||3.3.43||–ப்ரதாநவதேவ ததுக்தம்||3.3.43||–
வாஜஸநேயகே’வதிஷ்யாம்யேவாஹமிதி வாக்தத்ரே’ இத்யத்ர அத்யாத்மஂ வாகாதீநாஂ ப்ராணஃ ஷ்ரேஷ்டோவதாரிதஃ, அதிதைவதமக்ந்யாதீநாஂ வாயுஃ; ததா சாந்தோக்யே’வாயுர்வாவ ஸஂவர்கஃ’ இத்யத்ர அதிதைவதம் அக்ந்யாதீநாஂ வாயுஃ ஸஂவர்கோவதாரிதஃ, ப்ராணோ வாவ ஸஂவர்கஃ’ இத்யத்ர அத்யாத்மஂ வாகாதீநாஂ ப்ராணஃ. தத்ர ஸஂஷயஃ — கிஂ பரிதகேவேமௌ வாயுப்ராணாவுபகந்தவ்யௌ ஸ்யாதாம், உத அபரிதகிதி. அபரிதகிதி தாவத்ப்ராப்தம், தத்த்வாபேதாத்; ந ஹி அபிந்நே தத்த்வே பரிதகநுசிந்தநஂ ந்யாய்யம்; தர்ஷயதி ச ஷ்ருதிஃ அத்யாத்மமதிதைவதஂ ச தத்த்வாபேதம் — ‘அக்நிர்வாக்பூத்வா முகஂ ப்ராவிஷத்’ இத்யாரப்ய; ததா’த ஏதே ஸர்வ ஏவ ஸமாஃ ஸர்வேநந்தாஃ’ இதி ஆத்யாத்மிகாநாஂ ப்ராணாநாம் ஆதிதைவிகீஂ விபூதிமாத்மபூதாஂ தர்ஷயதி. ததா அந்யத்ராபி தத்ர தத்ர அத்யாத்மமதிதைவதஂ ச பஹுதா தத்த்வாபேததர்ஷநஂ பவதி; க்வசிச்ச’யஃ ப்ராணஃ ஸ வாயுஃ’ இதி ஸ்பஷ்டமேவ வாயுஂ ப்ராணஂ ச ஏகஂ கரோதி. ததா உதாஹரிதேபி வாஜஸநேயிப்ராஹ்மணே’யதஷ்சோதேதி ஸூர்யஃ’ இத்யஸ்மிந் உபஸஂஹாரஷ்லோகே,’ப்ராணாத்வா ஏஷ உதேதி ப்ராணேஸ்தமேதி’ இதி ப்ராணேநைவ உபஸஂஹரந் ஏகத்வஂ தர்ஷயதி;’தஸ்மாதேகமேவ வ்ரதஂ சரேத்ப்ராண்யாச்சைவாபாந்யாச்ச’ இதி ச ப்ராணவ்ரதேநைவ ஏகேநோபஸஂஹரந் ஏததேவ த்ரடயதி. ததா சாந்தோக்யேபி பரஸ்தாத்’மஹாத்மநஷ்சதுரோ தேவ ஏகஃ கஃ ஸ ஜகார புவநஸ்ய கோபாஃ’ இத்யேகமேவ ஸஂவர்கஂ கயமதி; ந ப்ரவீதி — ஏக ஏவ ஏஷாஂ சதுர்ணாஂ ஸஂவர்கஃ, அபரோபரேஷாமிதி. தஸ்மாதபரிதக்த்வமுபகமநஸ்யேத்யேவஂ ப்ராப்தே —
ப்ரூமஃ — பரிதகேவ வாயுப்ராணாவுபகந்தவ்யாவிதி; கஸ்மாத்? பரிதகுபதேஷாத்; ஆத்யாநார்தோ ஹி அயம் அத்யாத்மாதிதைவவிபாகோபதேஷஃ; ஸஃ அஸத்யாத்யாநபரிதக்த்வே அநர்தக ஏவ ஸ்யாத். நநு உக்தம், அபரிதகநுசிந்தநஂ தத்த்வாபேதாதிதி — நைஷ தோஷஃ; தத்த்வாபேதேப்யவஸ்தாபேதாத் உபதேஷபேதவஷேந அநுசிந்தநபேதோபபத்தேஃ, ஷ்லோகோபந்யாஸஸ்ய ச தத்த்வாபேதாபிப்ராயேணாபி உபபத்யமாநஸ்ய பூர்வோதிதத்யேயபேதநிராகரணஸாமர்த்யாபாவாத்,’ஸ யதைஷாஂ ப்ராணாநாஂ மத்யமஃ ப்ராண ஏவமேதாஸாஂ தேவதாநாஂ வாயுஃ’ இதி ச உபமாநோபமேயகரணாத். ஏதேந வ்ரதோபந்யாஸோ வ்யாக்யாதஃ;
‘ஏகமேவ வ்ரதம்’ இதி ச ஏவகாரஃ வாகாதிவ்ரதநிவர்தநேந ப்ராணவ்ரதப்ரதிபத்த்யர்தஃ; பக்நவ்ரதாநி ஹி வாகாதீந்யுக்தாநி,’தாநி மரித்யுஃ ஷ்ரமோ பூத்வோபயேமே’ இதி ஷ்ருதேஃ; ந வாயுவ்ரதநிவரித்த்யர்தஃ,’அதாதோ வ்ரதமீமாஂஸா’ இதி ப்ரஸ்துத்ய துல்யவத் வாயுப்ராணயோரபக்நவ்ரதத்வஸ்ய நிர்தாரிதத்வாத்;’ஏகமேவ வ்ரதஂ சரேத்’ இதி ச உக்த்வா,’தேநோ ஏதஸ்யை தேவதாயை ஸாயுஜ்யஂ ஸலோகதாஂ ஜயதி’ இதி வாயுப்ராப்திஂ பலஂ ப்ருவந் வாயுவ்ரதமநிவர்திதஂ தர்ஷயதி; தேவதேத்யத்ர வாயுஃ ஸ்யாத், அபரிச்சிந்நாத்மகத்வஸ்ய ப்ரோப்ஸதத்வாத், புரஸ்தாத்ப்ரயோகாச்ச — ‘ஸைஷாநஸ்தமிதா தேவதா யத்வாயுஃ’ இதி. ததா’தௌ வா ஏதௌ த்வௌ ஸஂவர்கௌ வாயுரேவ தேவேஷு ப்ராணஃ ப்ராணேஷு’ இதி பேதேந வ்யபதிஷதி;’தே வா ஏதே பஞ்சாந்யே பஞ்சாந்யே தஷ ஸந்தஸ்தத்கரிதம்’ இதி ச பேதேநைவ உபஸஂஹரதி; தஸ்மாத்பரிதகேவ உபகமநம். ப்ரதாநவத் — யதா’இந்த்ராய ராஜ்ஞே புரோடாஷமேகாதஷகபாலமிந்த்ராயாதிராஜாயேந்த்ராய ஸ்வராஜ்ஞே’ இத்யஸ்யாஂ த்ரிபுரோடாஷிந்யாமிஷ்டௌ,’ஸர்வேஷாமபிகமயந்நவத்யத்யசஂபட்காரம்’ இத்யதோ வசநாத், இந்த்ராபேதாச்ச, ஸஹப்ரதாநாஷங்காயாம் — ராஜாதிகுணபேதாத் யாஜ்யாநுவாக்யாவ்யத்யாஸவிதாநாச்ச யதாந்யாஸமேவ தேவதாபரிதக்த்வாத்ப்ரதாநபரிதக்த்வஂ பவதி; ஏவஂ தத்த்வாபேதேபி ஆத்யேயாஂஷபரிதக்த்வாத் ஆத்யாநபரிதக்த்வமித்யர்தஃ. ததுக்தஂ ஸஂகர்ஷே — ‘நாநா வா தேவதா பரிதக்ஜ்ஞாநாத்’ இதி. தத்ர து த்ரவ்யதேவதாபேதாத் யாகபேதோ வித்யதே; நைவமிஹ வித்யாபேதோஸ்தி, உபக்ரமோபஸஂஹாராப்யாம் அத்யாத்மாதிதைவோபதேஷேஷு ஏகவித்யாவிதாநப்ரதீதேஃ; வித்யைக்யேபி து அத்யாத்மாதிதைவபேதாத் ப்ரவரித்திபேதோ பவதி — அக்நிஹோத்ர இவ ஸாயஂப்ராதஃகாலபேதாத் — இத்யேதாவதபிப்ரேத்ய ப்ரதாநவதித்யுக்தம்||
—————————————————–
லிங்கபூயஸ்த்வாதிகரணம்||3.3.44||-லிங்கபூயஸ்த்வாத்தத்தி பலீயஸ்ததபி||3.3.44||–
வாஜஸநேயிநோக்நிரஹஸ்யே’நைவ வா இதமக்ரே ஸதாஸீத்’ இத்யேதஸ்மிந்ப்ராஹ்மணே மநோதிகரித்ய அதீயதே — ‘தத்ஷட்த்ரிஂஷதஂ ஸஹஸ்ராண்யபஷ்யதாத்மநோக்நீநர்காந்மநோமயாந்மநஷ்சிதஃ’ இத்யாதி; ததைவ’வாக்சிதஃ ப்ராணசிதஷ்சக்ஷுஷ்சிதஃ ஷ்ரோத்ரசிதஃ கர்மசிதோக்நிசிதஃ’ இதி பரிதகக்நீந் ஆமநந்தி ஸாஂபாதிகாந். தேஷு ஸஂஷயஃ — கிமேதே மநஷ்சிதாதயஃ க்ரியாநுப்ரவேஷிநஃ தச்சேஷபூதாஃ, உத ஸ்வதந்த்ராஃ கேவலவித்யாத்மகா இதி. தத்ர ப்ரகரணாத் க்ரியாநுப்ரவேஷே ப்ராப்தே, ஸ்வாதந்த்ர்யஂ தாவத்ப்ரதிஜாநீதே — லிங்கபூயஸ்த்வாதிதி. பூயாஂஸி ஹி லிங்காநி அஸ்மிந்ப்ராஹ்மணே கேவலவித்யாத்மகத்வமேஷாமுபோத்பலயந்தி தரிஷ்யந்தே — ‘தத்யத்கிஂசேமாநி பூதாநி மநஸா ஸஂகல்பயந்தி தேஷாமேவ ஸா கரிதிஃ’ இதி,’தாந்ஹைதாநேவஂவிதே ஸர்வதா ஸர்வாணி பூதாநி சிந்வந்த்யபி ஸ்வபதே’ இதி ச ஏவஂஜாதீயகாநி. தத்தி லிங்கஂ ப்ரகரணாத்பலீயஃ. ததப்யுக்தஂ பூர்வஸ்மிந்காண்டே — ‘ஷ்ருதிலிங்கவாக்யப்ரகரணஸ்தாநஸமாக்யாநாஂ ஸமவாயே பாரதௌர்பல்யமர்தவிப்ரகர்ஷாத் இதி||
—————————————————
பூர்வவிகல்பஃ ப்ரகரணாத்ஸ்யாத்க்ரியா மாநஸவத்||3.3.45||
நைதத்யுக்தம் — ஸ்வதந்த்ரா ஏதேக்நயஃ அநந்யஷேஷபூதா இதி; பூர்வஸ்ய க்ரியாமயஸ்ய அக்நேஃ ப்ரகரணாத் தத்விஷய ஏவ அயஂ விகல்பவிஷேஷோபதேஷஃ ஸ்யாத், ந ஸ்வதந்த்ரஃ. நநு ப்ரகரணால்லிங்கஂ பலீயஃ — ஸத்யமேவமேதத்; லிங்கமபி து ஏவஂஜாதீயகஂ ந ப்ரகரணாத்பலீயோ பவதி; அந்யார்ததர்ஷநஂ ஹி ஏதத், ஸாஂபாதிகாக்நிப்ரஷஂஸாரூபத்வாத்; அந்யார்ததர்ஷநஂ ச அஸத்யாமந்யஸ்யாஂ ப்ராப்தௌ குணவாதேநாப்யுபபத்யமாநஂ ந ப்ரகரணஂ பாதிதுமுத்ஸஹதே; தஸ்மாத் ஸாஂபாதிகா அப்யேதேக்நயஃ ப்ரகரணாத்ிக்ரயாநுப்ரவேஷிந ஏவ ஸ்யுஃ. மாநஸவத் — யதா தஷராத்ரஸ்ய தஷமேஹநி அவிவாக்யே பரிதிவ்யா பாத்ரேண ஸமுத்ரஸ்ய ஸோமஸ்ய ப்ரஜாபதயே தேவதாயை கரிஹ்யமாணஸ்ய க்ரஹணாஸாதநஹவநாஹரணோபஹ்வாநபக்ஷணாநி மாநஸாந்யேவ ஆம்நாயந்தே, ஸ ச மாநஸோபி க்ரஹகல்பஃ க்ரியாப்ரகரணாத் க்ரியாஷேஷ ஏவ பவதி — ஏவமயமப்யக்நிகல்ப இத்யர்தஃ||
——————————————————
அதிதேஷாச்ச||3.3.46||
அதிதேஷஷ்ச ஏஷாமக்நீநாஂ க்ரியாநுப்ரவேஷமுபோத்பலயதி — ‘ஷட்த்ரிஂஷத்ஸஹஸ்ராண்யக்நயோர்காஸ்தேஷாமேகைக ஏவ தாவாந்யாவாநஸௌ பூர்வஃ’ இதி; ஸதி ஹி ஸாமாந்யே அதிதேஷஃ ப்ரவர்ததே; ததஷ்ச பூர்வேண இஷ்டகாசிதேந க்ரியாநுப்ரவேஷிநா அக்நிநா ஸாஂபாதிகாநக்நீநதிதிஷந் க்ரியாநுப்ரவேஷமேவ ஏஷாஂ த்யோதயதி||
———————————————————
வித்யைவ து நிர்தாரணாத்||3.3.47||
து-ஷப்தஃ பக்ஷஂ வ்யாவர்தயதி. வித்யாத்மகா ஏவ ஏதே ஸ்வதந்த்ரா மநஷ்சிதாதயோக்நயஃ ஸ்யுஃ, ந க்ரியாஷேஷபூதாஃ. ததா ஹி நிர்தாரயதி — ‘தே ஹைதே வித்யாசித ஏவ’ இதி,’வித்யயா ஹைவைத ஏவஂவிதஷ்சிதா பவந்தி’ இதி ச||
————————————————
தர்ஷநாச்ச||3.3.48||
தரிஷ்யதே ச ஏதேஷாஂ ஸ்வாதந்த்ர்யே லிங்கம்; தத்புரஸ்தாத்தர்ஷிதம் — ‘லிங்கபூயஸ்த்வாத்’ இத்யத்ர||
நநு லிங்கமபி அஸத்யாமந்யஸ்யாஂ ப்ராப்தௌ அஸாதகஂ கஸ்யசிதர்தஸ்யேதி, அபாஸ்ய தத், ப்ரகரணஸாமர்த்யாத் க்ரியாஷேஷத்வமத்யவஸிதம் — இத்யத உத்தரஂ படதி —
——————————————————
ஷ்ருத்யாதிபலீயஸ்த்வாச்ச ந பாதஃ||3.3.49||
நைவஂ ப்ரகரணஸாமர்த்யாத்ிக்ரயாஷேஷத்வமத்யவஸாய ஸ்வாதந்த்ர்யபக்ஷோ பாதிதவ்யஃ, ஷ்ருத்யாதேர்பலீயஸ்த்வாத்; பலீயாஂஸி ஹி ப்ரகரணாத் ஷ்ருதிலிங்கவாக்யாநீதி ஸ்திதஂ ஷ்ருதிலிங்கஸூத்ரே; தாநி ச இஹ ஸ்வாதந்த்ர்யபக்ஷஂ ஸாதயந்தி தரிஷ்யந்தே; கதம்? ஷ்ருதிஸ்தாவத் — ‘தே ஹைதே வித்யாசித ஏவ’ இதி; ததா லிங்கம் — ‘ஸர்வதா ஸர்வாணி பூதாநி சிந்வந்த்யபி ஸ்வபதே’ இதி; ததா வாக்யமபி — ‘வித்யயா ஹைவைத ஏவஂவிதஷ்சிதா பவந்தி’ இதி.’வித்யாசித ஏவ’ இதி ஹி ஸாவதாரணாஂ இயஂ ஷ்ருதிஃ க்ரியாநுப்ரவேஷேமீஷாமப்யுபகம்யமாநே பீடிதா ஸ்யாத். நநு அபாஹ்யஸாதநத்வாபிப்ராயமிதமவதாரணஂ பவிஷ்யதி — நேத்யுச்யதே; ததபிப்ராயதாயாஂ ஹி’வித்யாசிதஃ’ இதி இயதா ஸ்வரூபஸஂகீர்தநேநைவ கரிதத்வாத், அநர்தகமவதாரணஂ பவேத் — ஸ்வரூபமேவ ஹி ஏஷாம் அபாஹ்யஸாதநத்வமிதி; அபாஹ்யஸாதநத்வேபி து மாநஸக்ரஹவத் க்ரியாநுப்ரவேஷஷங்காயாஂ தந்நிவரித்திபலம் அவதாரணம் அர்தவத்பவிஷ்யதி. ததா’ஸ்வபதே ஜாக்ரதே சைவஂவிதே ஸர்வதா ஸர்வாணி பூதாந்யேதாநக்நீஂஷ்சிந்வந்தி’ இதி ஸாதத்யதர்ஷநம் ஏஷாஂ ஸ்வாதந்த்ர்யேவகல்பதே — யதா ஸாஂபாதிகே வாக்ப்ராணமயேக்நிஹோத்ரே’ப்ராணஂ ததா வாசி ஜுஹோதி ||. வாசஂ ததா ப்ராணே ஜுஹோதி’ இதி ச உக்த்வா உச்யதே — ‘ஏதே அநந்தே அமரிதே ஆஹுதீ ஜாக்ரச்ச ஸ்வபஂஷ்ச ஸததஂ ஜுஹோதி’ இதி — தத்வத்; க்ரியாநுப்ரவேஷே து க்ரியாப்ரயோகஸ்ய அல்பகாலத்வாத் ந ஸாதத்யேந ஏஷாஂ ப்ரயோகஃ கல்பேத. ந ச இதமர்தவாதமாத்ரமிதி ந்யாய்யம்; யத்ர ஹி விஸ்பஷ்டோ விதாயகோ லிஙாதிஃ உபலப்யதே, யுக்தஂ தத்ர ஸஂகீர்தநமாத்ரஸ்யார்தவாதத்வம்; இஹ து விஸ்பஷ்டவித்யந்தராநுபலப்தேஃ ஸஂகீர்தநாதேவ ஏஷாஂ விஜ்ஞாநவிதாநஂ கல்பநீயம்; தச்ச யதாஸஂகீர்தநமேவ கல்பயிதுஂ ஷக்யத இதி, ஸாதத்யதர்ஷநாத் ததாபூதமேவ கல்ப்யதே; ததஷ்ச ஸாமர்த்யாதேஷாஂ ஸ்வாதந்த்ர்யஸித்திஃ. ஏதேந’தத்யத்கிஂசேமாநி பூதாநி மநஸா ஸஂகல்பயந்தி தேஷாமேவ ஸா கரிதிஃ’ இத்யாதி வ்யாக்யாதம். ததா வாக்யமபி’ஏவஂவிதே’ இதி புருஷவிஷேஷஸஂபந்தமேவ ஏஷாமாசக்ஷாணஂ ந க்ரதுஸஂபந்தஂ மரிஷ்யதே. தஸ்மாத் ஸ்வாதந்த்ர்யபக்ஷ ஏவ ஜ்யாயாநிதி||
———————————————————
அநுபந்தாதிப்யஃ ப்ரஜ்ஞாந்தரபரிதக்த்வவத்தரிஷ்டஷ்ச ததுக்தம்||3.3.50||
இதஷ்ச ப்ரகரணமுபமரித்ய ஸ்வாதந்த்ர்யஂ மநஷ்சிதாதீநாஂ ப்ரதிபத்தவ்யம், யத் க்ரியாவயவாந் மநஆதிவ்யாபாரேஷ்வநுபத்நாதி — ‘தே மநஸைவாதீயந்த மநஸாசீயந்த மநஸைவ க்ரஹா அகரிஹ்யந்த மநஸாஸ்துவந்மநஸாஷஂஸந்யத்கிஂச யஜ்ஞே கர்ம க்ரியேத யத்கிஂச யஜ்ஞியஂ கர்ம மநஸைவ தேஷு தந்மநோமயேஷு மநஷ்சித்ஸு மநோமயமேவ க்ரியதே’ இத்யாதிநா; ஸஂபத்பலோ ஹி அயமநுபந்தஃ; ந ச ப்ரத்யக்ஷாஃ க்ரியாவயவாஃ ஸந்தஃ ஸஂபதா லிப்ஸிதவ்யாஃ. ந ச அத்ர உத்கீதாத்யுபாஸநவத் க்ரியாங்கஸஂபந்தாத் ததநுப்ரவேஷித்வமாஷங்கிதவ்யம், ஷ்ருதிவைரூப்யாத்; ந ஹி அத்ர க்ரியாங்கஂ கிஂசிதாதாய தஸ்மிந் அதோ நாமாத்யவஸிதவ்யமிதி வததி; ஷட்த்ரிஂஷத்ஸஹஸ்ராணி து மநோவரித்திபேதாந் ஆதாய தேஷ்வக்நித்வஂ க்ரஹாதீஂஷ்ச கல்பயதி, புருஷயஜ்ஞாதிவத்; ஸஂக்யா ச இயஂ புருஷாயுஷஸ்யாஹஃஸுதரிஷ்டா ஸதீ தத்ஸஂபந்திநீஷு மநோவரித்திஷ்வாரோப்யத இதி த்ரஷ்டவ்யம். ஏவமநுபந்தாத்ஸ்வாதந்த்ர்யஂ மநஷ்சிதாதீநாம். ஆதிஷப்தாத் அதிதேஷாத்யபி யதாஸஂபவஂ யோஜயிதவ்யம்; ததா ஹி — ‘தேஷாமேகைக ஏவ தாவாந்யாவாநஸௌ பூர்வஃ’ இதி க்ரியாமயஸ்யாக்நேர்மாஹாத்ம்யஂ ஜ்ஞாநமயாநாமேகைகஸ்ய அதிதிஷந் க்ரியாயாமநாதரஂ தர்ஷயதி; ந ச ஸத்யேவ க்ரியாஸஂபந்தே விகல்பஃ பூர்வேணோத்தரேஷாமிதி ஷக்யஂ வக்தும்; ந ஹி, யேந வ்யாபாரேண ஆஹவநீயதாரணாதிநா பூர்வஃ க்ரியாயாமுபகரோதி, தேந உத்தரே உபகர்துஂ ஷக்நுவந்தி. யத்து பூர்வபக்ஷேப்யதிதேஷ உபோத்பலக இத்யுக்தம் — ஸதி ஹி ஸாமாந்யேதிதேஷஃ ப்ரவர்தத இதி, தத் அஸ்மத்பக்ஷேப்யக்நித்வஸாமாந்யேநாதிதேஷஸஂபவாத்ப்ரத்யுக்தம் — அஸ்தி ஹி ஸாஂபாதிகாநாமப்யக்நீநாமக்நித்வமிதி.
ஷ்ருத்யாதீநி ச காரணாநி தர்ஷிதாநி. ஏவமநுபந்தாதிப்யஃ காரணேப்யஃ ஸ்வாதந்த்ர்யஂ மநஷ்சிதாதீநாம்; ப்ரஜ்ஞாந்தரபரிதக்த்வவத் — யதா ப்ரஜ்ஞாந்தராணி ஷாண்டில்யவித்யாப்ரபரிதீநி ஸ்வேந ஸ்வேந அநுபந்தேந அநுபத்யமாநாநி பரிதகேவ கர்மப்யஃ ப்ரஜ்ஞாந்தரேப்யஷ்ச ஸ்வதந்த்ராணி பவந்தி, ஏவமிதி; தரிஷ்டஷ்ச அவேஷ்டேஃ ராஜஸூயப்ரகரணபடிதாயாஃ ப்ரகரணாதுத்கர்ஷஃ — வர்ணத்ரயாநுபந்தாத்; ராஜயஜ்ஞத்வாச்ச ராஜஸூயஸ்ய; ததுக்தஂ ப்ரதமே காண்டே — ‘க்ரத்வர்தாயாமிதி சேந்ந வர்ணத்ரயஸஂயோகாத்’ இதி||
————————————————–
ந ஸாமாந்யாதப்யுபலப்தேர்மரித்யுவந்ந ஹி லோகாபத்திஃ||3.3.51||
யதுக்தஂ மாநஸவதிதி, தத்ப்ரத்யுச்யதே. ந மாநஸக்ரஹஸாமாந்யாதபி மநஷ்சிதாதீநாஂ க்ரியாஷேஷத்வஂ கல்ப்யம், பூர்வோக்தேப்யஃ ஷ்ருத்யாதிஹேதுப்யஃ கேவலபுருஷார்தத்வோபலப்தேஃ; ந ஹி கிஂசித் கஸ்யசித் கேநசித் ஸாமாந்யஂ ந ஸஂபவதி; ந ச தாவதா யதாஸ்வஂ வைஷம்யஂ நிவர்ததே; மரித்யுவத் — யதா’ஸ வா ஏஷ ஏவ மரித்யுர்ய ஏஷ ஏதஸ்மிந்மண்டலே புருஷஃ’ இதி,’அக்நிர்வை மரித்யுஃ’ இதி ச அக்ந்யாதித்யபுருஷயோஃ ஸமாநேபி மரித்யுஷப்தப்ரயோகே, ந அத்யந்தஸாம்யாபத்திஃ; யதா ச’அஸௌ வாவ லோகோ கௌதமாக்நிஸ்தஸ்யாதித்ய ஏவ ஸமித்’ இத்யத்ர ந ஸமிதாதிஸாமாந்யாத் லோகஸ்யாக்நிபாவாபத்திஃ — தத்வத்||
————————————————–
பரேண ச ஷப்தஸ்ய தாத்வித்யஂ பூயஸ்த்வாத்த்வநுபந்தஃ||3.3.52||
பரஸ்தாதபி’அயஂ வாவ லோக ஏஷோக்நிஷ்சிதஃ’ இத்யஸ்மிந் அநந்தரே ப்ராஹ்மணே, தாத்வித்யஂ கேவலவித்யாவிதித்வம் ஷப்தஸ்ய ப்ரயோஜநஂ லக்ஷ்யதே, ந ஷுத்தகர்மாங்கவிதித்வம்; தத்ர ஹி — ‘வித்யயா ததாரோஹந்தி யத்ர காமாஃ பராகதாஃ. ந தத்ர தக்ஷிணா யந்தி நாவித்வாஂஸஸ்தபஸ்வநிஃ’ இத்யநேந ஷ்லோகேந கேவலஂ கர்ம நிந்தந் வித்யாஂ ச ப்ரஷஂஸந் இதஂ கமயதி. ததா புரஸ்தாதபி’யதேதந்மண்டலஂ தபதி’ இத்யஸ்மிந்ப்ராஹ்மணே வித்யாப்ரதாநத்வமேவ லக்ஷ்யதே — ‘ஸோமரிதோ பவதி மரித்யுர்ஹ்யஸ்யாத்மா பவதி’ இதி வித்யாபலேநைவ உபஸஂஹாராத் ந கர்மப்ரதாநதா. தத்ஸாமாந்யாத் இஹாபி ததாத்வம். பூயாஂஸ்து அக்ந்யவயவாஃ ஸஂபாதயிதவ்யா வித்யாயாம் — இத்யேதஸ்மாத்காரணாத் அக்நிநா அநுபத்யதே வித்யா, ந கர்மாங்கத்வாத். தஸ்மாத் மநஷ்சிதாதீநாஂ கேவலவித்யாத்மகத்வஸித்திஃ||
———————————————–
ஷரீரேபாவாதிகரணம்||3.3.53||–ஏக ஆத்மநஃ ஷரீரே பாவாத்||3.3.53||–
இஹ தேஹவ்யதிரிக்தஸ்ய ஆத்மநஃ ஸத்பாவஃ ஸமர்த்யதே, பந்தமோக்ஷாதிகாரஸித்தயே; ந ஹி அஸதி தேஹவ்யதிரிக்த ஆத்மநி பரலோகபலாஷ்சோதநா உபபத்யேரந்; கஸ்ய வா ப்ரஹ்மாத்மத்வமுபதிஷ்யேத. நநு ஷாஸ்த்ரப்ரமுக ஏவ ப்ரதமே பாதே ஷாஸ்த்ரபலோபபோகயோக்யஸ்ய தேஹவ்யதிரிக்தஸ்ய ஆத்மநோஸ்தித்வமுக்தம் — ஸத்யமுக்தஂ பாஷ்யகரிதா; ந து தத்ராத்மாஸ்தித்வே ஸூத்ரமஸ்தி; இஹ து ஸ்வயமேவ ஸூத்ரகரிதா ததஸ்தித்வமாக்ஷேபபுரஃஸரஂ ப்ரதிஷ்டாபிதம்; இத ஏவ ச ஆகரிஷ்ய ஆசார்யேண ஷபரஸ்வாமிநா ப்ரமாணலக்ஷணே வர்ணிதம்; அத ஏவ ச பகவதா உபவர்ஷேண ப்ரதமே தந்த்ரே ஆத்மாஸ்தித்வாபிதாநப்ரஸக்தௌ ஷாரீரகே வக்ஷ்யாம இத்யுத்தாரஃ கரிதஃ. இஹ ச இதஂ சோதநாலக்ஷணேஷு உபாஸநேஷு விசார்யமாணேஷு ஆத்மாஸ்தித்வஂ விசார்யதே, கரித்ஸ்நஷாஸ்த்ரஷேஷத்வப்ரதர்ஷநாய; அபி ச பூர்வஸ்மிந்நதிகரணே ப்ரகரணோத்கர்ஷாப்யுபகமேந மநஷ்சிதாதீநாஂ புருஷார்தத்வஂ வர்ணிதம்; கோஸௌ புருஷஃ, யதர்தா ஏதே மநஷ்சிதாதயஃ — இத்யஸ்யாஂ ப்ரஸக்தௌ இதஂ தேஹவ்யதிரிக்தஸ்ய ஆத்மநோஸ்தித்வமுச்யதே; ததஸ்தித்வாக்ஷேபார்தமிதமாதிமஂ ஸூத்ரம் — ஆக்ஷேபபூர்விகா ஹி பரிஹாரோக்திஃ விவக்ஷிதேர்தே ஸ்தூணாநிகநநந்யாயேந தரிடாஂ புத்திமுத்பாதயேதிதி||
அத்ர ஏகே தேஹமாத்ராத்மதர்ஷிநோ லோகாயதிகாஃ தேஹவ்யதிரிக்தஸ்ய ஆத்மநோபாவஂ மந்யமாநாஃ, ஸமஸ்தவ்யஸ்தேஷு பாஹ்யேஷு பரிதிவ்யாதிஷ்வதரிஷ்டமபி சைதந்யஂ ஷரீராகாரபரிணதேஷு பூதேஷு ஸ்யாதிதி — ஸஂபாவயந்தஸ்தேப்யஷ்சைதந்யம், மதஷக்திவத் விஜ்ஞாநம் சைதந்யவிஷிஷ்டஃ காயஃ புருஷஃ — இதி ச ஆஹுஃ. ந ஸ்வர்ககமநாய அபவர்ககமநாய வா ஸமர்தோ தேஹவ்யதிரிக்த ஆத்மா அஸ்தி, யத்கரிதஂ சைதந்யஂ தேஹே ஸ்யாத்; தேஹ ஏவ து சேதநஷ்ச ஆத்மா ச இதி ப்ரதிஜாநதே. ஹேதுஂ ச ஆசக்ஷதே — ஷரீரே பாவாதிதி யத்தி யஸ்மிந்ஸதி பவதி, அஸதி ச ந பவதி, தத் தத்தர்மத்வேநாத்யவஸீயதே — யதா அக்நிதர்மாவௌஷ்ண்யப்ரகாஷௌ. ப்ராணசேஷ்டாசைதந்யஸ்மரித்யாதயஷ்ச ஆத்மதர்மத்வேநாபிமதா ஆத்மவாதிநாம் — தேபி அந்தரேவ தேஹே உபலப்யமாநாஃ பஹிஷ்ச அநுபலப்யமாநாஃ அஸித்தே தேஹவ்யதிரிக்தே தர்மிணி தேஹதர்மா ஏவ பவிதுமர்ஹந்தி. தஸ்மாதவ்யதிரேகோ தேஹாதாத்மந இதி||
ஏவஂ ப்ராப்தே, ப்ரூமஃ —
———————————————————–
வ்யதிரேகஸ்தத்பாவாபாவித்வாந்ந தூபலப்திவத்||3.3.54||
ந த்வேததஸ்தி — யதுக்தமவ்யதிரேகோ தேஹாதாத்மந இதி; வ்யதிரேக ஏவ அஸ்ய தேஹாத்பவிதுமர்ஹதி; தத்பாவாபாவித்வாத்; யதி தேஹபாவே பாவாத் தேஹதர்மத்வம் ஆத்மதர்மாணாஂ மந்யேத — ததோ தேஹபாவேபி அபாவாத் அதத்தர்மத்வமேவ ஏஷாஂ கிஂ ந மந்யேத? தேஹதர்மவைலக்ஷண்யாத்; யே ஹி தேஹதர்மா ரூபாதயஃ, தே யாவத்தேஹஂ பவந்தி; ப்ராணசேஷ்டாதயஸ்து ஸத்யபி தேஹே மரிதாவஸ்தாயாஂ ந பவந்தி; தேஹதர்மாஷ்ச ரூபாதயஃ பரைரப்யுபலப்யந்தே, ந த்வாத்மதர்மாஷ்சைதந்யஸ்மரித்யாதயஃ. அபி ச ஸதி ஹி தாவத் தேஹே ஜீவதவஸ்தாயாம் ஏஷாஂ பாவஃ ஷக்யதே நிஷ்சேதும், ந து அஸத்யபாவஃ; பதிதேபி கதாசிதஸ்மிந்தேஹே தேஹாந்தரஸஂசாரேண ஆத்மதர்மா அநுவர்தேரந்; ஸஂஷயமாத்ரேணாபி பரபக்ஷஃ ப்ரதிஷித்யதே. கிமாத்மகஂ ச புநரிதஂ சைதந்யஂ மந்யதே, யஸ்ய பூதேப்ய உத்பத்திமிச்சதி — இதி பரஃ பர்யநுயோக்தவ்யஃ, ந ஹி பூதசதுஷ்டயவ்யதிரேகேண லோகாயதிகஃ கிஂசித் தத்த்வஂ ப்ரத்யேதி; யத் அநுபவநஂ பூதபௌதிகாநாம், தத் சைதந்யமிதி சேத், தர்ஹி விஷயத்வாத்தேஷாம் ந தத்தர்மத்வமஷ்நுவீத, ஸ்வாத்மநி க்ரியாவிரோதாத். ந ஹி அக்நிருஷ்ணஃ ஸந் ஸ்வாத்மாநஂ தஹதி, ந ஹி நடஃ ஷிக்ஷிதஃ ஸந் ஸ்வஸ்கந்தமதிரோக்ஷ்யதி. ந ஹி பூதபௌதிகதர்மேண ஸதா சைதந்யேந பூதபௌதிகாநி விஷயீக்ரியேரந்; ந ஹி ரூபாதிபிஃ ஸ்வரூபஂ பரரூபஂ வா விஷயீக்ரியதே; விஷயீக்ரியந்தே து பாஹ்யாத்யாத்மிகாநி பூதபௌதிகாநி சைதந்யேந. அதஷ்ச யதைவ அஸ்யா பூதபௌதிகவிஷயாயா உபலப்தேர்பாவோப்யுபகம்யதே, ஏவஂ வ்யதிரேகோபி அஸ்யாஸ்தேப்யஃ அப்யுபகந்தவ்யஃ; உபலப்திஸ்வரூப ஏவ ச ந ஆத்மேதி ஆத்மநோ தேஹவ்யதிரிக்தத்வம். நித்யத்வஂ ச உபலப்தேஃ, ஐகரூப்யாத்,’அஹம் இதம் அத்ராக்ஷம்’ இதி ச அவஸ்தாந்தரயோகேப்யுபலப்தரித்வேந ப்ரத்யபிஜ்ஞாநாத், ஸ்மரித்யாத்யுபபத்தேஷ்ச. யத்தூக்தம் — ஷரீரே பாவாச்சரீரதர்ம உபலப்திரிதி, தத் வர்ணிதேந ப்ரகாரேண ப்ரத்யுக்தம். அபி ச ஸத்ஸு ப்ரதீபாதிஷு உபகரணேஷு உபலப்திர்பவதி அஸத்ஸு ந பவதீதி — ந ச ஏதாவதா ப்ரதீபாதிதர்ம ஏவ உபலப்திர்பவதி; ஏவஂ ஸதி தேஹே உபலப்திர்பவதி, அஸதி ச ந பவதீதி — ந தேஹதர்மோ பவிதுமர்ஹதி; உபகரணத்வமாத்ரேணாபி ப்ரதீபாதிவத் தேஹோபயோகோபபத்தேஃ. ந ச அத்யந்தஂ தேஹஸ்ய உபலப்தாவுபயோகோபி தரிஷ்யதே, நிஷ்சேஷ்டேப்யஸ்மிந்தேஹே ஸ்வப்நே நாநாவிதோபலப்திதர்ஷநாத். தஸ்மாதநவத்யஂ தேஹவ்யதிரிக்தஸ்ய ஆத்மநோஸ்தித்வம்||
————————————————
அங்காவபத்தாதிகரணம்||3.3.55||–அங்காவபத்தாஸ்து ந ஷாகாஸு ஹி ப்ரதிவேதம்||3.3.55||
ஸமாப்தா ப்ராஸங்கிகீ கதா; ஸஂப்ரதி ப்ரகரிதாமேவாநுவர்தாமஹே.’ஓமித்யேததக்ஷரமுத்கீதமுபாஸீத”லோகேஷு பஞ்சவிதஂ ஸாமோபாஸீத”உக்தமுக்தமிதி வை ப்ரஜா வதந்தி ததிதமேவோக்தம்”இயமேவ பரிதிவீ”அயஂ வாவ லோகஃ”ஏஷோக்நிஷ்சிதஃ’ இத்யேவமாத்யா யே உத்கீதாதிகர்மாங்காவபத்தாஃ ப்ரத்யயாஃ ப்ரதிவேதஂ ஷாகாபேதேஷு விஹிதாஃ, தே தச்சாகாகதேஷ்வேவ உத்கீதாதிஷு பவேயுஃ, அதவா ஸர்வஷாகாகதேஷு — இதி விஷயஃ. ப்ரதிஷாகஂ ச ஸ்வராதிபேதாத் உத்கீதாதிபேதாநுபாதாய அயமுபந்யாஸஃ. கிஂ தாவத்ப்ராப்தம்? ஸ்வஷாகாகதேஷ்வேவ உத்கீதாதிஷு விதீயேரந்நிதி; குதஃ? ஸஂநிதாநாத் — ‘உத்கீதமுபஸீத’ இதி ஹி ஸாமாந்யவிஹிதாநாஂ விஷேஷாகாங்க்ஷாயாஂ ஸஂநிகரிஷ்டேநைவ ஸ்வஷாகாகதேந விஷேஷேண ஆகாங்க்ஷாதிநிவரித்தேஃ, தததிலங்கநேந ஷாகாந்தரவிஹிதவிஷேஷோபாதாநே காரணஂ நாஸ்தி. தஸ்மாத்ப்ரதிஷாகஂ வ்யவஸ்தேத்யேவஂ ப்ராப்தே, ப்ரவீதி — ‘அங்காவபத்தாஸ்த்விதி. து-ஷப்தஃ பக்ஷஂ வ்யாவர்தயதி. நைதே ப்ரதிவேதஂ ஸ்வஷாகாஸ்வேவ வ்யவதிஷ்டேரந்’ அபி து ஸர்வஷாகாஸ்வநுவர்தேரந்; குதஃ? உத்கீதாதிஷ்ருத்யவிஷேஷாத்; ஸ்வஷாகாவ்யவஸ்தாயாஂ ஹி’உத்கீதமுபாஸீத’ இதி ஸாமாந்யஷ்ருதிரவிஷேஷப்ரவரித்தா ஸதீ ஸஂநிதாநவஷேந விஷேஷே வ்யவஸ்தாப்யமாநா பீடிதா ஸ்யாத்; ந சைதந்ந்யாய்யம்; ஸஂநிதாநாத்தி ஷ்ருதிர்பலீயஸீ; ந ச ஸாமாந்யாஷ்ரயஃ ப்ரத்யயோ நோபபத்யதே. தஸ்மாத் ஸ்வராதிபேதே ஸத்யபி உத்கீதத்வாத்யவிஷேஷாத் ஸர்வஷாகாகதேஷ்வேவ உத்கீதாதிஷு ஏவஂஜாதீயகாஃ ப்ரத்யயாஃ ஸ்யுஃ||
————————————————————–
மந்த்ராதிவத்வாவிரோதஃ||3.3.56||
அதவா நைவாத்ர விரோதஃ ஷங்கிதவ்யஃ — கதமந்யஷாகாகதேஷு உத்கீதாதிஷு அந்யஷாகாவிஹிதாஃ ப்ரத்யயா பவேயுரிதி, மந்த்ராதிவத் அவிரோதோபபத்தேஃ. ததா ஹி — மந்த்ராணாஂ கர்மணாஂ குணாநாஂ ச ஷாகாந்தரோத்பந்நாநாமபி ஷாகாந்தரே உபஸஂக்ரஹோ தரிஷ்யதே; யேஷாமபி ஹி ஷாகிநாம்’குடருரஸி’ இத்யஷ்மாதாநமந்த்ரோ நாம்நாதஃ, தேஷாமபி அஸௌ விநியோகோ
தரிஷ்யதே — ‘குக்குடோஸீத்யஷ்மாநமாதத்தே, குடருரஸீதி வா’ இதி; யேஷாமபி ஸமிதாதயஃ ப்ரயாஜா நாம்நாதாஃ, தேஷாமபி தேஷு குணவிதிராம்நாயதே — ‘றதவோ வை ப்ரயாஜாஃ ஸமாநத்ர ஹோதவ்யாஃ’ இதி; ததா யேஷாமபி’அஜோக்நீஷோமீயஃ’ இதி ஜாதிவிஷேஷோபதேஷோ நாஸ்தி, தேஷாமபி தத்விஷயோ மந்த்ரவர்ண உபலப்யதே — ‘சாகஸ்ய வபாயா மேதஸோநுப்ரூஹி’ இதி; ததா வேதாந்தரோத்பந்நாநாமபி’அக்நேர்வேர்ஹோத்ரஂ வேரத்வரம்’ இத்யேவமாதிமந்த்ராணாஂ வேதாந்தரே பரிக்ரஹோ தரிஷ்டஃ; ததா பஹ்வரிசபடிதஸ்ய ஸூக்தஸ்ய’யோ ஜாத ஏவ ப்ரதமோ மநஸ்வாந்’ இத்யஸ்ய,’அத்வர்யவே ஸஜநீயஂ ஷஸ்யம்’ இத்யத்ர பரிக்ரஹோ தரிஷ்டஃ. தஸ்மாத் யதா ஆஷ்ரயாணாஂ கர்மாங்காநாஂ ஸர்வத்ராநுவரித்திஃ, ஏவம் ஆஷ்ரிதாநாமபி ப்ரத்யயாநாம் — இத்யவிரோதஃ||
——————————————————————–
பூமஜ்யாயஸ்த்வாதிகரணம்||3.3.57||–பூம்நஃ க்ரதுவஜ்ஜ்யாயஸ்த்வஂ ததா ஹி தர்ஷயதி||3.3.57||
‘ப்ராசீநஷால ஔபமந்யவஃ’ இத்யஸ்யாமாக்யாயிகாயாஂ வ்யஸ்தஸ்ய ஸமஸ்தஸ்ய ச வைஷ்வாநரஸ்ய உபாஸநஂ ஷ்ரூயதே. வ்யஸ்தோபாஸநஂ தாவத் — ‘ஔபமந்யவ கஂ த்வமாத்மாநமுபாஸ்ஸ இதி திவமேவ பகவோ ராஜந்நிதி ஹோவாசைஷ வை ஸுதேஜா ஆத்மா வைஷ்வாநரோ யஂ த்வமாத்மாநமுபாஸ்ஸே’ இத்யாதி; ததா ஸமஸ்தோபாஸநமபி — ‘தஸ்ய ஹ வா ஏதஸ்யாத்மநோ வைஷ்வாநரஸ்ய மூர்தைவ ஸுதேஜாஷ்சக்ஷுர்விஷ்வரூபஃ ப்ராணஃ பரிதக்வர்த்மாத்மா ஸஂதேஹோ பஹுலோ வஸ்திரேவ ரயிஃ பரிதிவ்யேவ பாதௌ’ இத்யாதி. தத்ர ஸஂஷயஃ — கிமிஹ உபயதாபி உபாஸநஂ ஸ்யாத் வ்யஸ்தஸ்ய ஸமஸ்தஸ்ய ச, உத ஸமஸ்தஸ்யைவேதி. கிஂ தாவத்ப்ராப்தம்? ப்ரத்யவயவஂ ஸுதேஜஃ — ப்ரபரிதிஷு’உபாஸ்ஸே’ இதி க்ரியாபதஷ்ரவணாத்,’தஸ்மாத்தவ ஸுதஂ ப்ரஸுதமாஸுதஂ குலே தரிஷ்யதே’ இத்யாதிபலபேதஷ்ரவணாச்ச, வ்யஸ்தாந்யப்யுபாஸநாநி ஸ்யுஃ — இதி ப்ராப்தம்||
ததோபிதீயதே — பூம்நஃ பதார்தோபசயாத்மகஸ்ய ஸமஸ்தஸ்ய வைஷ்வாநரோபாஸநஸ்ய ஜ்யாயஸ்த்வஂ ப்ராதாந்யேந அஸ்மிந்வாக்யே விவக்ஷிதஂ பவிதுமர்ஹதி, ந ப்ரத்யேகம் அவயவோபாஸநாநாமபி; க்ரதுவத் — யதா க்ரதுஷு தர்ஷபூர்ணமாஸப்ரபரிதிஷு ஸாமஸ்த்யேந ஸாங்கப்ரதாநப்ரயோக ஏவ ஏகோ விவக்ஷ்யதே, ந வ்யஸ்தாநாமபி ப்ரயோகஃ ப்ரயாஜாதீநாம், நாப்யேகதேஷாங்கயுக்தஸ்ய ப்ரதாநஸ்ய — தத்வத். குத ஏதத் — பூமைவ ஜ்யாயாநிதி? ததா ஹி ஷ்ருதிஃ பூம்நோ ஜ்யாயஸ்த்வஂ தர்ஷயதி, ஏகவாக்யதாவகமாத்; ஏகஂ ஹி இதஂ வாக்யஂ வைஷ்வாநரவித்யாவிஷயஂ பௌர்வாபர்யாலோசநாத்ப்ரதீயதே; ததா ஹி — ப்ராசீநஷாலப்ரபரிதய உத்தாலகாவஸாநாஃ ஷட் றஷயஃ வைஷ்வாநரவித்யாயாஂ பரிநிஷ்டாமப்ரதிபத்யமாநாஃ அஷ்வபதிஂ கைகேயஂ ராஜாநமப்யாஜக்முஃ — இத்யுபக்ரம்ய, ஏகைகஸ்ய றஷேருபாஸ்யஂ த்யுப்ரபரிதீநாமேகைகஂ ஷ்ராவயித்வா,’மூர்தா த்வேஷ ஆத்மந இதி ஹோவாச’ இத்யாதிநா மூர்தாதிபாவஂ தேஷாஂ விததாதி;’மூர்தா தே வ்யபதிஷ்யத்யந்மாஂ நாகமிஷ்யஃ’ இத்யாதிநா ச வ்யஸ்தோபாஸநமபவததி; புநஷ்ச வ்யஸ்தோபாஸநஂ வ்யாவர்த்ய, ஸமஸ்தோபாஸநமேவாநுவர்த்ய,’ஸ ஸர்வேஷு லோகேஷு ஸர்வேஷு பூதேஷு ஸர்வேஷ்வாத்மஸ்வந்நமத்தி’ இதி பூமாஷ்ரயமேவ பலஂ தர்ஷயதி. யத்து ப்ரத்யேகஂ ஸுதேஜஃப்ரபரிதிஷு பலபேதஷ்ரவணம், தத் ஏவஂ ஸதி அங்கபலாநி ப்ரதாந ஏவாப்யுச்சிநோதி — இதி த்ரஷ்டவ்யம். ததா’உபாஸ்ஸே’ இத்யபி ப்ரத்யவயவமாக்யாதஷ்ரவணஂ பராபிப்ராயாநுவாதார்தம், ந வ்யஸ்தோபாஸநவிதாநார்தம். தஸ்மாத்ஸமஸ்தோபாஸநபக்ஷ ஏவ ஷ்ரேயாநிதி||
கேசித்து அத்ர ஸமஸ்தோபாஸநபக்ஷஂ ஜ்யாயாஂஸஂ ப்ரதிஷ்டாப்ய, ஜ்யாயஸ்த்வவசநாதேவ கில வ்யஸ்தோபாஸநபக்ஷமபி ஸூத்ரகாரோநுமந்யத இதி கல்பயந்தி. ததயுக்தம்,’ஏகவாக்யதாவகதௌ ஸத்யாஂ வாக்யபேதகல்பநஸ்யாந்யாய்யத்வாத், மூர்தா தே வ்யபதிஷ்யத்’ இதி ச ஏவமாதிநிந்தாவிரோதாத், ஸ்பஷ்டே ச உபஸஂஹாரஸ்தே ஸமஸ்தோபாஸநாவகமே ததபாவஸ்ய பூர்வபக்ஷே வக்துமஷக்யத்வாத், ஸௌத்ரஸ்ய ச ஜ்யாயஸ்த்வவசநஸ்ய ப்ரமாணவத்த்வாபிப்ராயேணாபி உபபத்யமாநத்வாத்||
———————————————————
நாநா ஷப்தாதிபேதாத்||3.3.58||
ஷப்தாதிபேதாதிகரணம்||3.3.58||
பூர்வஸ்மிந்நதிகரணே ஸத்யாமபி ஸுதேஜஃப்ரபரிதீநாஂ பலபேதஷ்ருதௌ ஸமஸ்தஸ்யோபாஸநஂ ஜ்யாய இத்யுக்தம்; அதஃ ப்ராப்தா புத்திஃ — அந்யாந்யபி பிந்நஷ்ருதீந்யுபாஸநாநி ஸமஸ்ய உபாஸிஷ்யந்தே இதி. அபி ச நைவ வேத்யாபேதே வித்யாபேதோ விஜ்ஞாதுஂ ஷக்யதே; வேத்யஂ ஹி ரூபஂ வித்யாயாஃ, த்ரவ்யதைவதமிவ யாகஸ்ய; வேத்யஷ்ச ஏக ஏவ ஈஷ்வரஃ ஷ்ருதிநாநாத்வேப்யவகம்யதே — ‘மநோமயஃ ப்ராணஷரீரஃ”கஂ ப்ரஹ்ம கஂ ப்ரஹ்ம”ஸத்யகாமஃ ஸத்யஸஂகல்பஃ’ இத்யேவமாதிஷு — ததா’ஏக ஏவ ப்ராணஃ”ப்ராணோ வாவ ஸஂவர்கஃ”ப்ராணோ வாவ ஜ்யேஷ்டஷ்ச ஷ்ரேஷ்டஷ்ச”ப்ராணோ ஹ பிதா ப்ராணோ மாதா’ இத்யேவமாதிஷு; வேத்யைகத்வாச்ச வித்யைகத்வம். ஷ்ருதிநாநாத்வமபி அஸ்மிந்பக்ஷே குணாந்தரபரத்வாத் ந அநர்தகம். தஸ்மாத் ஸ்வபரஷாகாவிஹிதம் ஏகவேத்யவ்யபாஷ்ரயஂ குணஜாதமுபஸஂஹர்தவ்யஂ வித்யாகாத்ஸ்ந்ர்யாய இத்யேவஂ ப்ராப்தே —
ப்ரதிபாத்யதே — நாநேதி; வேத்யாபேதேபி ஏவஂஜாதீயகா வித்யா பிந்நா பவிதுமர்ஹதி; குதஃ? ஷப்தாதிபேதாத்; பவதி ஹி ஷப்தபேதஃ — ‘வேத”உபாஸீத”ஸ க்ரதுஂ குர்வீத’ இத்யேவமாதிஃ; ஷப்தபேதஷ்ச கர்மபேதஹேதுஃ ஸமதிகதஃ புரஸ்தாத்’ஷப்தாந்தரே கர்மபேதஃ கரிதாநுபந்தத்வாத்’ இதி. ஆதிக்ரஹணாத் குணாதயோபி யதாஸஂபவஂ பேதஹேதவோ யோஜயிதவ்யாஃ. நநு’வேத’ இத்யாதிஷு ஷப்தபேத ஏவ அவகம்யதே, ந’யஜதி’ இத்யாதிவத் அர்தபேதஃ, ஸர்வேஷாமேவைஷாஂ மநோவரித்த்யர்தத்வாபேதாத், அர்தாந்தராஸஂபவாச்ச; தத் கதஂ ஷப்தபேதாத்வித்யாபேத இதி — நைஷ தோஷஃ, மநோவரித்த்யர்தத்வாபேதேபி அநுபந்தபேதாத்வேத்யபேதே ஸதி வித்யாபேதோபபத்தேஃ; ஏகஸ்யாபீஷ்வரஸ்ய உபாஸ்யஸ்ய ப்ரதிப்ரகரணஂ வ்யாவரித்தா குணாஃ ஷிஷ்யந்தே; ததா ஏகஸ்யாபி ப்ராணஸ்ய தத்ர தத்ர உபாஸ்யஸ்ய அபேதேபி அந்யாதரிக்குணோந்யத்ரோபாஸிதவ்யஃ அந்யாதரிக்குணஷ்சாந்யத்ர — இத்யேவமநுபந்தபேதாத்விதிபேதே ஸதி வித்யாபேதோ விஜ்ஞாயதே. ந ச அத்ர ஏகோ வித்யாவிதிஃ, இதரே குணவிதய இதி ஷக்யஂ வக்தும் — விநிகமநாயாஂ ஹேத்வபாவாத், அநேகத்வாச்ச ப்ரதிப்ரகரணஂ குணாநாஂ ப்ராப்தவித்யாநுவாதேந விதாநாநுபபத்தேஃ. ந ச அஸ்மிந்பக்ஷே ஸமாநாஃ ஸந்தஃ ஸத்யகாமாதயோ குணா அஸகரிச்ச்ராவயிதவ்யாஃ. ப்ரதிப்ரகரணஂ ச — இதஂகாமேநேதமுபாஸிதவ்யம், இதஂகாமேந ச இதம் — இதி நைராகாங்க்ஷ்யாவகமாத் நைகவாக்யதாபத்திஃ. ந ச அத்ர வைஷ்வாநரவித்யாயாமிவ ஸமஸ்தசோதநா அபரா அஸ்தி, யத்பலேந ப்ரதிப்ரகரணவர்தீந்யவயவோபாஸநாநி பூத்வா ஏகவாக்யதாம் இயுஃ. வேத்யைகத்வநிமித்தே ச வித்யைகத்வே ஸர்வத்ர நிரங்குஷே ப்ரதிஜ்ஞாயமாநே, ஸமஸ்தகுணோபஸஂஹாரோஷக்யஃ ப்ரதிஜ்ஞாயேத. தஸ்மாத் ஸுஷ்டு உச்யதே — நாநா ஷப்தாதிபேதாதிதி. ஸ்திதே ச ஏதஸ்மிந்நதிகரணே, ஸர்வவேதாந்தப்ரத்யயமித்யாதி த்ரஷ்டவ்யம்||
———————————————-
விகல்பாதிகரணம்||3.3.59||–விகல்போவிஷிஷ்டபலத்வாத்||3.3.59||-
ஸ்திதே வித்யாபேதே விசார்யதே — கிமாஸாமிச்சயா ஸமுச்சயோ விகல்போ வா ஸ்யாத், அதவா விகல்ப ஏவ நியமேநேதி. தத்ர ஸ்திதத்வாத் தாவத்வித்யாபேதஸ்ய ந ஸமுச்சயநியமே கிஂசித்காரணமஸ்தி. நநு பிந்நாநாமப்யக்நிஹோத்ரதர்ஷபூர்ணமாஸாதீநாஂ ஸமுச்சயநியமோ தரிஷ்யதே — நைஷ தோஷஃ; நித்யதாஷ்ருதிர்ஹி தத்ர காரணம்; நைவஂ வித்யாநாஂ காசிந்நித்யதாஷ்ருதிரஸ்தி; தஸ்மாந்ந ஸமுச்சயநியமஃ. நாபி விகல்பநியமஃ, வித்யாந்தராதிகரிதஸ்ய வித்யாந்தராப்ரதிஷேதாத். பாரிஷேஷ்யாத் யாதாகாம்யமாபத்யதே. நநு அவிஷிஷ்டபலத்வாதாஸாஂ விகல்போ ந்யாய்யஃ; ததா ஹி — ‘மநோமயஃ ப்ராணஷரீரஃ”கஂ ப்ரஹ்ம கஂ ப்ரஹ்ம”ஸத்யகாமஃ ஸத்யஸஂகல்பஃ’ இத்யேவமாத்யாஃ துல்யவத் ஈஷ்வரத்வப்ராப்திபலா லக்ஷ்யந்தே — நைஷ தோஷஃ, ஸமாநபலேஷ்வபி ஸ்வர்காதிஸாதநேஷு கர்மஸு யாதாகாம்யதர்ஷநாத். தஸ்மாத் யாதாகாம்யப்ராப்தௌ, உச்யதே — விகல்ப ஏவ ஆஸாஂ பவிதுமர்ஹதி, ந ஸமுச்சயஃ; கஸ்மாத்? அவிஷிஷ்டபலத்வாத். அவிஷிஷ்டஂ ஹி ஆஸாஂ பலமுபாஸ்யவிஷயஸாக்ஷாத்கரணம்; ஏகேந ச உபாஸநேந ஸாக்ஷாத்கரிதே உபாஸ்யே விஷயே ஈஷ்வராதௌ, த்விதீயமநர்தகம். அபி ச அஸஂபவ ஏவ, ஸாக்ஷாத்கரணஸ்ய ஸமுச்சயபக்ஷே, சித்தவிக்ஷேபஹேதுத்வாத்; ஸாக்ஷாத்கரணஸாத்யஂ ச வித்யாபலஂ தர்ஷயந்தி ஷ்ருதயஃ — ‘யஸ்ய ஸ்யாதத்தா ந விசிகித்ஸாஸ்தி’ இதி,’தேவோ பூத்வா தேவாநப்யேதி’ இதி ச ஏவமாத்யாஃ; ஸ்மரிதயஷ்ச — ‘ஸதா தத்பாவபாவிதஃ’ இத்யேவமாத்யாஃ. தஸ்மாத் அவிஷிஷ்டபலாநாஂ வித்யாநாமந்யதமாமாதாய தத்பரஃ ஸ்யாத், யாவதுபாஸ்யவிஷயஸாக்ஷாத்கரணேந தத்பலஂ ப்ராப்தமிதி||
———————————————————-
காம்யாதிகரணம்||3.3.60||-காம்யாஸ்து யதாகாமஂ ஸமுச்சீயேரந்ந வா பூர்வஹேத்வபாவாத்||3.3.60||–
அவிஷிஷ்டபலத்வாதித்யஸ்ய ப்ரத்யுதாஹரணம். யாஸு புநஃ காம்யாஸு வித்யாஸு’ஸ ய ஏதமேவஂ வாயுஂ திஷாஂ வத்ஸஂ வேத ந புத்ரரோதஂ ரோதிதி”ஸ யோ நாம ப்ரஹ்மேத்யுபாஸ்தே யாவந்நாம்நோ கதஂ தத்ராஸ்ய யதாகாமசாரோ பவதி’ இதி சைவமாத்யாஸு க்ரியாவத் அதரிஷ்டேநாத்மநா ஆத்மீயஂ பலஂ ஸாதயந்தீஷு, ஸாக்ஷாத்கரணாபேக்ஷா நாஸ்தி; தா யதாகாமஂ ஸமுச்சீயேரந், ந வா ஸமுச்சீயேரந் — பூர்வஹேத்வபாவாத் — பூர்வஸ்ய அவிஷிஷ்டபலத்வாதித்யஸ்ய விகல்பஹேதோஃ அபாவாத்||
——————————————————-
யதாஷ்ரயபாவாதிகரணம்||3.3.61||–அங்கேஷு யதாஷ்ரயபாவஃ||3.3.61||
கர்மாங்கேஷு உத்கீதாதிஷு யே ஆஷ்ரிதாஃ ப்ரத்யயா வேதத்ரயவிஹிதாஃ, கிஂ தே ஸமுச்சீயேரந், கிஂ வா யதாகாமஂ ஸ்யுரிதி ஸஂஷயே — யதாஷ்ரயபாவ இத்யாஹ. யதைவ ஏஷாமாஷ்ரயாஃ ஸ்தோத்ராதயஃ ஸஂபூய பவந்தி, ஏவஂ ப்ரத்யயா அபி, ஆஷ்ரயதந்த்ரத்வாத்ப்ரத்யயாநாம்||
——————————————————
ஷிஷ்டேஷ்ச||3.3.62
யதா வா ஆஷ்ரயாஃ ஸ்தோத்ராதயஃ த்ரிஷு வேதேஷு ஷிஷ்யந்தே, ஏவமாஷ்ரிதா அபி ப்ரத்யயாஃ — நோபதேஷகரிதோபி கஷ்சித்விஷேஷஃ அங்காநாஂ ததாஷ்ரயாணாஂ ச ப்ரத்யயாநாமித்யர்தஃ||
————————————————————–
ஸமாஹாராத்||3.3.63||
‘ஹோதரிஷதநாத்தைவாபி துருத்கீதமநுஸமாஹரதி’ இதி ச — ப்ரணவோத்கீதைகத்வவிஜ்ஞாநமாஹாத்ம்யாத் உத்காதா ஸ்வகர்மண்யுத்பந்நஂ க்ஷதஂ ஹௌத்ராத்கர்மணஃ ப்ரதிஸமாததாதி — இதி ப்ருவந் வேதாந்தரோதிதஸ்ய ப்ரத்யயஸ்ய வேதாந்தரோதிதபதார்தஸஂபந்தஸாமாந்யாத் ஸர்வவேதோதிதப்ரத்யயோபஸஂஹாரஂ ஸூசயதி — இதி லிங்கதர்ஷநம்||
————————————————————-
குணஸாதாரண்யஷ்ருதேஷ்ச||3.3.64||
வித்யாகுணஂ ச வித்யாஷ்ரயஂ ஸந்தம் ஓஂகாரஂ வேதத்ரயஸாதாரணஂ ஷ்ராவயதி — ‘தேநேயஂ த்ரயீ வித்யா வர்தத ஓமித்யாஷ்ராவயத்யோமிதி ஷஂஸத்யோமித்யுத்காயதி’ இதி ச; ததஷ்ச ஆஷ்ரயஸாதாரண்யாத் ஆஷ்ரிதஸாதாரண்யமிதி — லிங்கதர்ஷநமேவ. அதவா குணஸாதாரண்யஷ்ருதேஷ்சேதி; யதீமே கர்மகுணா உத்கீதாதயஃ ஸர்வே ஸர்வப்ரயோகஸாதாரணா ந ஸ்யுஃ, ந ஸ்யாத் ததஃ ததாஷ்ரயாணாஂ ப்ரத்யயாநாஂ ஸஹபாவஃ; தே து உத்கீதாதயஃ ஸர்வாங்கக்ராஹிணா ப்ரயோகவசநேந ஸர்வே ஸர்வப்ரயோகஸாதாரணாஃ ஷ்ராவ்யந்தே; ததஷ்ச ஆஷ்ரயஸஹபாவாத்ப்ரத்யயஸஹபாவ இதி||
——————————————————-
ந வா தத்ஸஹபாவாஷ்ருதேஃ||3.3.65||
ந வேதி பக்ஷவ்யாவர்தநம். ந யதாஷ்ரயபாவ ஆஷ்ரிதாநாமுபாஸநாநாஂ பவிதுமர்ஹதி; குதஃ? தத்ஸஹபாவாஷ்ருதேஃ; யதா ஹி த்ரிவேதவிஹிதாநாமங்காநாஂ ஸ்தோத்ராதீநாஂ ஸஹபாவஃ ஷ்ரூயதே — ‘க்ரஹஂ வா கரிஹீத்வா சமஸஂ வோந்நீய ஸ்தோத்ரமுபாகரோதி, ஸ்துதமநுஷஂஸதி, ப்ரஸ்தோதஃ ஸாம காய, ஹோதரேதத்யஜ’ இத்யாதிநா; நைவமுபாஸநாநாஂ ஸஹபாவஷ்ருதிரஸ்தி. நநு ப்ரயோகவசந ஏஷாஂ ஸஹபாவஂ ப்ராபயேத் — நேதி ப்ரூமஃ, புருஷார்தத்வாதுபாஸநாநாம்; ப்ரயோகவசநோ ஹி க்ரத்வர்தாநாமுத்கீதாதீநாஂ ஸஹபாவஂ ப்ராபயேத்; உத்கீதாத்யுபாஸநாநி து க்ரத்வர்தாஷ்ரயாண்யபி கோதோஹநாதிவத் புருஷார்தாநீத்யவோசாம’பரிதக்க்யப்ரதிபந்தஃ பலம்’ இத்யத்ர. அயமேவ ச உபதேஷாஷ்ரயோ விஷேஷஃ அங்காநாஂ ததாலம்பநாநாஂ ச உபாஸநாநாம் — யதேகேஷாஂ க்ரத்வர்தத்வம், ஏகேஷாஂ புருஷார்தத்வமிதி. பரஂ ச லிங்கத்வயம் அகாரணமுபாஸநஸஹபாவஸ்ய, ஷ்ருதிந்யாயாபாவாத். ந ச ப்ரதிப்ரயோகம் ஆஷ்ரயகாத்ஸ்ந்ர்யோபஸஂஹாராதாஷ்ரிதாநாமபி ததாத்வஂ விஜ்ஞாதுஂ ஷக்யம், அதத்ப்ரயுக்தத்வாதுபாஸநாநாம் — ஆஷ்ரயதந்த்ராண்யபி ஹி உபாஸநாநி காமம் ஆஷ்ரயாபாவே மா பூவந்; ந த்வாஷ்ரயஸஹபாவேந ஸஹபாவநியமமர்ஹந்தி, தத்ஸஹபாவாஷ்ருதேரேவ. தஸ்மாத் யதாகாமமேவ உபாஸநாந்யநுஷ்டீயேரந்||
————————————————————–
தர்ஷநாச்ச||3.3.66||
தர்ஷயதி ச ஷ்ருதிரஸஹபாவஂ ப்ரத்யயாநாம் — ‘ஏவஂவித்த வை ப்ரஹ்மா யஜ்ஞஂ யஜமாநஂ ஸர்வாஂஷ்சர்த்விஜோபிரக்ஷதி’ இதி. ஸர்வப்ரத்யயோபஸஂஹாரே ஹி, ஸர்வே ஸர்வவித இதி ந விஜ்ஞாநவதா ப்ரஹ்மணா பரிபால்யத்வமிதரேஷாஂ ஸஂகீர்த்யேத. தஸ்மாத் யதாகாமமுபாஸநாநாஂ ஸமுச்சயோ விகல்போ வேதி||
இதி ஷ்ரீமத்பரமஹஂஸபரிவ்ராஜகாசார்யஸ்ய ஷ்ரீகோவிந்தபகவத்பூஜ்யபாதஷிஷ்யஸ்ய ஷ்ரீமச்சஂகரபகவதஃ கரிதௌ
ஷாரீரகமீமாஂஸாஸூத்ரபாஷ்யே தரிதீயாத்யாயஸ்ய தரிதீயஃ பாதஃ||
———————————————————-
ஸ்ரீ கோயில் கந்தாடை அப்பன் ஸ்வாமிகள் திருவடிகளே சரணம் .
ஸ்ரீ பெரிய பெருமாள் பெரிய பிராட்டியார் ஆண்டாள் ஆழ்வார் எம்பெருமானார் ஜீவர் திருவடிகளே சரணம் .
Leave a Reply